رفتن به محتوای اصلی

آیا ما شاهد تبدیل ترکیه به یک سوریه دیگر هستیم؟

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه مدعی است که "هیچ تفاوتی" بین داعش و گروه های کرد سوری که توسط آمریکا حمایت می شوند وجود ندارد؛ گروه های مخالف سوری مذاکرات پیشنهادی سازمان ملل را رد می کنند؛ آیا نتانیاهو اخطار در مورد وقوع یک انتفاضه دیگر را نادیده گرفت؟
RTX1HWLN.jpg

به گزارش فهیم تاشتکین، اتهاماتی که توسط نخست وزیر ترکیه، احمد دعوت اوغلو، در روز ١۴ اکتبر به حزب کارگران کردستان (پ ک ک) در مورد همکاری گروه مزبور با داعش در بمب گذاری های آنکارا زده شد "بطور مستمر در گوش روزنامه نگاران و کسانی که افکار عمومی را شکل می دهند زمزمه می شود. این تلاش غیر عادی حکایت از آن دارد که [حکومت] تلاش کند که حقایق حملات مزبور روشن شود سعی دارد که افکار عمومی را به سمتی که خود می خواهد هدایت کند." 

در همین رابطه چنگیز کندار می نویسد: "لحظه ای که دعوت اوغلو این اتهامات را مطرح کرد نه تنها مظنون اصلی فقط داعش بود بلکه خبرنگاران توانسته بودند هویت بمب گذار انتخاری دوم را نیز پیدا کنند. پیشتر، بمبگذار اول به عنوان یکی از عوامل داعش شناسائی شده بود. اطلاعات کلیدی را یک خبرنگار جوان بنام ادریس اِمِن کشف کرد. وی به اطلاعاتی دست یافته بود که نشان می داد شهر "آدیامان" در شرق ترکیه مرکز استخدام عناصر افراطی توسط داعش است. او اولین بار در ٢٩ سپتامبر ٢٠١٣ در مقاله ای برای روزنامه "رادیکال" تحت عنوان "آدیامان: مسیر جهادی ها به سوریه" به این موضوع پرداخت. اسامی که او در آن زمان اعلام کرده بود کسانی از آب در آمدند که حملات انتحاری دیاربکر در ۵ ژوئن، حمله سوروچ در ١٩ ژوئیه و بالاخره آنکارا را در ١٠ اکتبر را بر عهده گرفتند. در پی حملات آنکارا، امن، در شهر آیدامان، با پدر بمبگذار انتحاری دوم آنکارا صحبت کرد. اگر چه او مقامات امنیتی ترکیه را در جریان جذب پسرش به گروه داعش قرار داده بود اما هیچ اقدام پیشگیرانه ای در این ارتباط توسط مقامات ترکیه صورت نگرفت. وقتی این گزارش ها در سطح وسیعی منتشر شد دولت ترکیه دستور ممنوعیت انتشار هرگونه گزارشی را در مورد بمبگذاری آنکارا، مادام که تحقیقات در جریان است، صادر کرد." 

رجب طیب اردوغان روز ١۴ اکتبر گفت: "از نظر ترکیه هیچ تفاوتی بین پ ک ک و دنباله اش حزب اتحاد دموکراتیک [کرد] سوریه (حاد) و داعش وجود ندارد ... تمام آنها سازمان های تروریستی هستند و دستانشان به خون آلوده است."

کندار چنین نتیجه می گیرد که "نتیجه زود هنگام این دور تسلسل آشکار، گسترش جنگ بین کرد ها و داعش در داخل ترکیه خواهد بود. معناری این امر بی ثبات شدن ترکیه و به عبارت دیگر تبدیل ترکیه به یک سوریه دیگر خواهد بود."

این رویکرد اردوغان وضعیت را برای آمریکا، در مورد سوریه، پیچیده می کند. آمریکا حزب "حاد" کرد سوریه را تروریست نمی داند بلکه بالعکس حزب مزبور یکی از شرکای قابل اعتماد آمریکا در سوریه است. اردوغان با این عمل که حزب "حاد" را با داعش مرتبط می کند در تصادم با استراتژی آمریکا قرار می گیرد و حتی کار را برای ایجاد یک منطقه پرواز ممنوع در شمال سوریه مشکل می کند. بنا بر گزارش ها جان کری ایدۀ ایجاد چنان منطقه ای را این ماه مطرح کرد و خانم هیلاری کلینتون نیز در جریان مناظره کاندیداهای حزب دموکرات در روز ١٣ اکتبر از چنین فکری حمایت کرد. 

این در حالی است که وزیر دفاع آمریکا، اشتون کارتر، در ماه مه ایجاد منطقه پرواز ممنوع را "یک ماموریت جنگی عمده" خواند که عملی کردن آن بسیار مشکل است.

در حالی که ترکیه، متحد آمریکا یعنی حزب "حاد" را یک سازمان تروریستی می داند موضوع از "یک کار مشکل" به مراتب فراتر می رود.

مخالفین سوری در برابر طرح سازمان ملل یا یکدیگر متحد شده اند

اسد هانا در گزارشی که این هفته منتشر کرده می گوید که مخالفین سوری، در داخل و خارج از کشور، در برابر تلاش های صلح اخیر استفان دمیستورا، فرستاده ویژه سازمان ملل، با یکدیگر متحد شده اند. وی می نویسد: "اینک مخالفین سوری در صددند که با نزدیک شدن به یکدیگر اعتباری را که در میان مردم کوچه و بازار از دست داده بودند دوباره به دست آورند. شاید این حمایت مردمی بسیار کارسازتر از حمایت دولت های خارجی باشد که مدتی آنان را حمایت کردند و بعد آنها را به حال خود رها کردند. اینک تجربه نظامی و دیپلماتیک این ائتلاف جدید با توجه به واقعیت های جدید در سوریه، از جمله دخالت نظامی روسیه از ابتدای ماه اکتبر، که به مذاکرات بیشتری منجر شده به بوته آزمایش گذاشته خواهد شد."

انتهای خط، برای آمریکائی که تازه دارد از دست برنامه پر هزینه "آموزش و تجهیز" خلاص می شود این است که اوپوزیسیون سوری چندین پاره، که نتوانستند علیه داعش با همدیگر متحد شوند اینک حول مخالفت با مذاکرات صلح سازمان ملل با هم متحد می شوند.

آیا نتانیاهو اخطار ها در مورد وقوع انتفاضه را نادیده گرفت؟

به گزارش بن کسپیت: "وضعیت انفجاری در حریم شریف در بیت المقدس، و اینکه آیا انتفاضه بعدی از آنجا آغاز خواهد شد در المانیتور پوشش داده شده است. اما مطالب بیشتری هم هست. بعد از ملاقات اسحاق هرزوگ با محمود عباس در روز ١٨ اوت در رام الله، المانیتور طی مقاله ای گزارش کرد که عباس به رهبر اپوزیسیون اسرائیل متعلق به "اردوگاه صهیونیست" هشدار داده است. عباس در آن دیدار ترس خود را از شروع انتفاضه سوم و از دست رفتن کنترل اوضاع از دست دولت خودگردان فلسطینی هشدار داده بود. هرزوگ این پیام را نه تنها به المانیتور بلکه به نتانیاهو نیز منتقل کرد ولی واکنشی از سوی او دیده نشد. اینک شاید او [از این که در آن زمان کاری نکرد] متاسف باشد."

کسپیت می افزاید: "تا زمانی که دولت اسرائیل یک اقدام مشخص مانند بستن حرم شریف بر روی یهودیان، برای دوره ای که آبها از آسیاب بیفتد، به عمل نیاورد، هیچ امکانی برای تغییر ذهنیت فلسطینی ها وجود ندارد. و اگر این ذهنیت تغییر پیدا نکند این انتفاضه عجیب ادامه خواهد یاف."

داوود کتب، نبود یک طرح صلح مشخص صلح را عامل وقوع این دور از خشونت ها می داند. او می نویسد: "یک فرآیند سیاسی که به موضوع بیت المقدس فلسطینی ها رسیدگی کند و به یک درک ماندگار در مورد مدیریت این اماکن مذهبی منجر گردد ضروری و حیاتی است. نبود یک فرآیند جدی که موجب تقویت فلسطینی های ساکن بیت المقدس شود و به نیاز های آنان رسیدکی کند، عامل برانگیختن خشم و بی ثباتی خواهد شد هر چند که آرامش ممکن است یک ماه یا یک سال و یا یک دهه حاکم باشد."

اکیوا الدار می نویسد که نهایتا مسئول این وضعیت نخست وزیر اسرائیل است. به نوشته او "دستور العمل او به وزرای دست راستی کابینه خود که از رفتن به حرم شریف خودداری کنند مثل دادن آسپیرینی منقضی شده است به یک بیمار سرطانی. برای جلوگیری از ادامه این خشونت ها ما باید دست به اقداماتی بزنیم که متناسب با میزان خطر باشد. وقتی بخش عربی بیت المقدس در آتش می سوزد و وضعیت بیت المقدس دائم وخیمتر می شود دیگر صحبت کردن کافی نیست به خصوص که کسی که می خواهد حرف بزند نتانیاهو باشد. زمان آن فرارسیده که به توصیه های گزارشی که در سال ٢٠٠٠ برای جلوگیری از یک انتفاضه دیگر توسط کمیسیون "اور" پیشنهاد  شده بود، عمل شود. هدف از این توصیه ها کاهش شکاف بین یهودیان و همسایگان عرب بود که جنبه های آموزش، بهداشت، رسیدگی به زیر ساخت ها و نظم و امنیت را در بر می گرفت. اما قبل از همه چیز باید با نگاه مرگبار پلیس به شهروندان عرب برخورد کرد. از زمان انتفاضه دوم پلیس ۵١ شهروند عرب را به قتل رسانده است. این تعداد در میان یهودیان دو نفر بوده است."

احمد ملهم از کرانه باختری رود اردن گزارش می دهد که اقدامات اسرائیل در پاسخ به خشونت فلسطینی ها می تواند مفاد کنوانسیون ژنو را نقض کرده باشد.

عدنان ابو عامر درباره جاسوسان اسرائیلی که به "مستعربین" (خود را به هیبت اعراب در آورده اند) معروفند و خود را در میان صفوف فلسطینی های تظاهر کننده جا می زنند گزارشی تهیه کرده است. او می نویسد: "اخیرا مستعربین در جلوی صفوف تظاهر کنندگان با فاصله چند متری از سربازان اسرائیلی قرار می گیرند. آنها حتی سنگ به سوی سربازان پرتاب می کنند و پشت سنگر ها مخفی می شوند تا از گاز اشک آور و گلوله های پلاستیکی در امان باشند. اما ناگهان از تظاهر کنندگان فاصله می گیرند، هفت تیر های خود را بیرون می کشند و به سمت آنان تیراندازی می کنند. این جاسوسان به کمک سربازان اسرائیلی تظاهر کنندگان را دستگیر می کنند و کشان کشان آنها را به اتوموبیل های نیروهای نظامی می برند." 

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial