رفتن به محتوای اصلی

آمریکا و آزمایش ایران در سوریه

آمریکا و ایران می توانند بر اساس منافع مشترک از جمله جنگ با القاعده و گروه های تروریستی، خلع سلاح شیمیائی سوریه و باز کردن راهرو های کمک های انسانی به مردم سوریه با یکدیگر توافق و همکاری کنند.
Destroyed buildings are pictured, after the cessation of fighting between rebels and forces loyal to Syria's President Bashar al-Assad, in Homs city, May 10, 2014. Picture taken May 10, 2014. REUTERS/Ghassan Najjar (SYRIA - Tags: CIVIL UNREST CONFLICT) - RTR3ON0N

جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا، روز ۱۵ ماه مه گفت: "بحران خطرناک انسانی (در سوریه) روز به روز رو به وخامت می گذارد". او قول داد که تلاش های جدیدی را، از جمله از طریق همکاری با دمشق، برای رساندن کمک به مردم سوریه که (بر اثر جنگ داخلی) به محاصره در آمده اند به عمل آورد.   

سخنان وی دو روز بعد از استعفای لخدر براهیمی، نماینده ویژه سازمان ملل و اتحادیه عرب ایراد شد. براهیمی اظهار داشت که او "بسیار بسیار غمگین است که سوریه را در چنین وضعیت ناگواری ترک می کند."

فوریت بحران در سوریه ممکن است جان کری را مجبور به پذریش همکاری با ایران کند و از مدلی که همین ماه برای یک آتش بس موضعی در حمص استفاده شد تبعیت کند. چنانکه هفته پیش در همین ستون مطرح شد این ماه در پی مذاکرات و همکاری های دولت سوریه، رهبران اپوزیسیون سوری، و دیپلمات های ایرانی، روسی و سازمان ملل، در حمص آتش بس برقرار گردید.

در حالی که ایران پشتیبان اصلی بشار اسد به شمار می رود، تهران همواره اعلام کرده است که برای مبارزه با القاعده و گروه های وابسته به آن، خلع سلاح سوریه از سلاح های شیمیائی، ایجاد راهرو های کمک های انسانی، که همگی از خواسته های آمریکا نیز به شمار می روند، حاضر به همکاری با جامعه بین المللی است.

در سپتامبر ۲۰۱۳، در یک مصاحبه اختصاصی با المانیتور، وزیر امور خارجه ایران محمد جواد ظریف بر همکاری روسیه و آمریکا برای از میان بردن سلاح های شیمیائی سوریه صحه گذاشت و گفت که ایران مصمم است که نگذارد سوریه پایگاهی برای افراط گرائی در منطقه شود. ظریف اخطار کرد که مذاکرات ژنو در مورد سوریه، در غیاب ایران، از چشم انداز روشنی برخوردار نیست. وی گفت: "آن ها می توانند این مسئله را در ژنو آزمایش کنند و ضرر آن را نیز ببینند".

در فوریه امسال، علیرضا میریوسفی، یکی از دیپلمات های ایرانی مستقر در دفتر نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد، در مطلبی که برای المانمیتور نوشت چنین استدلال کرد که اوج گیری گروه های افراطی در سوریه موضوعی است که به توجه فوری نیاز دارد. او تاکید کرد که در این زمینه ایران می تواند نقش سازنده ای بازی کند هم چنانکه "در مورد مسئله خلع سلاح شیمیائی سوریه، که بطور گسترده ای تحت پوشش (خبری ) قرار گرفت و نیز میانجیگری برای ایجاد راهروهائی برای خارج کردن مردم از مناطقی که جنگ در آن ها (به شدت) ادامه دارد و نیز رساندن کمک های انسانی" این امر را به اثبات رسانده است.

در ماه مارس، معاون وزارت خارجه ایران، حسین امیر عبداللهیان طرحی چهار مرحله ای برای سوریه ارائه داد. طرح مزبور شامل همکاری های بین المللی برای مبارزه با تروریسم، کمک های انسانی، تعریف نقشی برای سازمان ملل و پی گیری و تقویت فعالیت های سیاسی و گفتگو های جامع برای پایان دادن به بحران سوریه بود.

تنها چند روز پیش از آتش بس حمص ظریف در ملاقاتی با پیتر مورر، رئیس کمیته بین المللی صلیب سرخ گفت که ایران مصمم است که در این زمینه همکاری های خود را با صلیب سرخ گسترش دهد.

این هفته، حسین قریبی یکی دیگر از دیپلمات های ایرانی دفتر نمایندگی ایران در سازمان ملل و علیرضا احمدی نوشتند: "مبارزه با گروه های افراطی تکفیری که علنا تحت فرماندهی مرکزی القاعده مشغول فعالیت هستند باید اولویت اول همه گروه های درگیر باشد، یکی به دلیل فوریت های اخلاقی قضیه و دیگر اینکه این امر می تواند همه گروه های ذینفع را گرد هم آورد. این بنیاد می تواند به اتحاد جامعه جهانی منجر شده و زمینه ای برای رسیدن به یک راه حل دیپلماتیک برای درگیری (در سوریه) را فراهم آورد.

لخدر براهیمی به المانیتور و نیز به شورای امنیت سازمان ملل گفت که طرح پیشنهادی چهار مرحله ای جواد ظریف برای رسیدن به یک راه حل دیپلماتیک شامل خارج کردن ستیزه جویان خارجی از سوریه "ارزش بحث کردن را دارد".

این ستون المانیتور در ماه ژانویه امسال مبارزه با تروریسم و کمک های انسانی را به عنوان ستون های مذاکرات ژنو دو در مورد سوریه معرفی نمود. این دو مسئله امروز هم می تواند پایه هر نوع ابتکار سیاسی در سوریه محسوب گردد.

به نظر می رسد که در مقابل راه حل هائی که هر یک به نوعی مسئله دار و پر هزینه اند بهتر است که همکاری با ایران در زمینه مبارزه با تروریسم، خلع سلاح و ایجاد راهرو های کمک رسانی مورد آزمایش قرار گیرد. گزینه هائی که تا کنون پیشنهاد شده عبارت اتند از: عملیات پیچیده زمینی برای کمک رسانی که نهایتا برای عملی شدن، مانند آنچه که در حمص اتفاق افتاد، نیاز به بر قراری آتش بس موضعی با همکاری دمشق، تهران و مسکو است، ارسال موشک های ضد هوائی به مخالفان میانه رو که با توجه به تسلط گروه های تروریستی مانند جبهه النصره و داعش در نواحی بسیار استفاده از آنان عملی به نظر نمی رسد، و یا دخالت نظامی علیرغم نارضائی عمومی در آمریکا از چنین حرکتی. 

ادوارد دارک این هفته در گزارشی از حلب به واقعیت هائی اشاره دارد که با نگرش سیاسی زدۀ واشگتن و لندن فاصله بسیار دارد. او در این گزارش استدلال می کند که آتش بس در حمص و خروج توام با توافق نیرو های اپوزیسیون از این شهر، بر خلاف آنکه به نظر می رسد موردی محدود و ناقص است می تواند "نقطه عطفی" برای سوری ها در جهت پایان دادن به جنگ به شمار رود. او می نویسد: "حاصل اعمال شنیع دو طرف در این درگیری، مجازات همگانی (مردم سوریه) و (شکل گیری) اعمال تروریستی علیه شهروندان بی گناه بوده است. اینکه این خشونت ها در سایه مصونیت اقدام کنندگان آن صورت می گیرد به نحوی بارز و چشمگیر از شکست (اخلاقی) جامعه بین المللی در برابر مردم سوریه حکایت می کند. در غیاب هر گونه چارچوب بی طرفانه جهت تحقیقات در مورد عاملین این جنایات و سپردن آنان به دست قانون و عدالت آنان به کشتار بی گناهان ادامه خواهند داد. مردم سوریه دیگر به خوبی می دانند که معنای این جنگ خانگی چیست. این جنگ نه بر سر مبارزه با تروریسم و نه واژگون کردن یک دیکتاتور است. این مبارزه ایست بر سر قدرت و استفاده ابزاری از آنان علیرغم میل باطنیشان".

"مردم سوریه بطور بی واسطه دیده اند که چگونه هر دو طرف از آنان به عنوان سپر انسانی استفاده کرده اند، چگونه از آنان سوء استفاده کرده و آن ها را در حد مرگ به گرسنگی کشانده اند در حالی که هر دو طرف دست از شعار های تو خالی مبنی بر اینکه هدفشان رهائی مردم سوریه از تروریسم و سرکوب است بر نمی دارند؛ در حالی که هر طرف چاشنی ریاکاری خاص خود را به کار می برد. در این حال مردم سوریه جانب هر طرف را که بگیرند در حقیقت "شرّ کمتر" را برگزیده اند".

"خارج شدن نیرو های شورشی از حمص در پی مذاکرات و بازگشت بخشی از سکنه آن شهر به چند دلیل می تواند نقطه عطف چشمگیری در جنگ سوریه به شمار رود. این واقعه نشان داد که مذاکره، حتی بین سختترین دشمنان امکان پذیر است. در ضمن تحول مزبور نشان داد که راه پیش رو از درون مذاکرات عظیمی مانند ژنو نمی گذرد بلکه زنجیره ای از توافق های کوچک و محلی، بین خودِ سوری ها با میانجیگری (جناح های ذینفع می تواند سوریه را به مقصد برساند)".

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Already a Member? Sign in

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial