رفتن به محتوای اصلی

چرخش سیاست مصر نسبت به بحران سوریه

قاهره و متحد منطقه ای آن ریاض، در مورد بحران سوریه و راه های حل آن با یکدیگر توافق ندارند. در عین حال بعضی از گروه های مخالف سوری قاهره را متهم می کنند که آنطور که باید به یافتن راه حل برای بحران مزبور کمک نکرده است.
Former Syrian Coalition head Ahmad al-Jarba (L) attends the opening session of a Syrian opposition conference, in Cairo, Egypt June 8, 2015. Syrian opposition members are meeting with Egyptian officials in Cairo to discuss the ongoing crisis in Syria and the need for a united opposition.  REUTERS/Mohamed Abd El Ghany - RTX1FN3W

قاهره - با پایان گرفتن کنفرانس نیرو های مخالف سوری در ۸ ژوئن در قاهره به نظر می رسد که مصر سیاست جدیدی را نسبت به بحران سوریه در پیش گرفته  و از موضع حمایت از شریک استراتژیک منطقه ای خود، یعنی عربستان سعودی، در حال فاصله گرفتن است. حکومت مصر اینک راه حل نظامی را رد کرده و بجای آن خواهان یک راه سیاسی برای پایان دادن به بحرانی است که در سال ۲۰۱۱ با انقلاب سوریه آغاز گردید.

موضع قاهره ظرف چهار سال گذشته با تغییر رژیم در این کشور از زمان انقلاب ۲۵ ژانویه تا زمان حاضر، یعنی دوران عبدالفتاخ السیسی، دستخوش تغییر بوده است. بین سال های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ که دوران حکومت نظامیان بعد از سقوط حسنی مبارک بود تا روی کار آمدن محمد مرسی مصر از ایفای هرگونه نقش فعال در بحران سوریه خودداری می کرد. مرسی که باور داشت برانداختن بشار اسد یک وظیفه اخلاقی است روابط دیپلماتیک خود را با سوریه قطع کرد و قاهره را به پناهگاه امن مخالفین سوری تبدیل نمود. با روی کار آمدن السیسی در ژوئن ۲۰۱۴ وضعیت شکل جدیدی به خود گرفت. او سعی می کرد که بین بازیگران منطقه ای، عمدتا عربستان، و کنشگران بین المللی، عمدتا روسیه، که مواضعی ضد یکدیگر داشتند تعادل برقرار کند.

علیرغم اتحاد جدید بین عربستان و ترکیه در مورد سوریه، مبنی بر حمایت از حرکت های جهادی، اینطور که به نظر می رسد تلاش های قاهره بر مقابله با این سیاست و تضعیف نقش ترکیه در درگیری های سوریه تمرکز پیدا کرده است. همزمان مصر گام هائی را جهت بهبود روابط خود با روسیه برداشته است و رژیم اسد را بخشی از یک راه حل احتمالی در سوریه تلقی می کند.

در کنفرانس مخالفین حکومت اسد در قاهره گروه های مختلف سوری شرکت کرده بودند اما از گروه های موسوم به "ائتلاف ملی برای انقلاب سوریه" و "نیرو های اپوزیسیون" که مورد حمایت آنکارا هستند خبری نبود. کنفرانس مزبور نقشه راه جدیدی را برای خاتمه دادن به بحران ارائه کرد. طرح جدید حکومت اسد را نفی نمی کرد و اعلام می داشت که تنها راه نجات سوریه یافتن یک راه حل سیاسی از طریق مذاکره بین نماینتدگان اپوزیسیون و رژیم سوریه تحت نظارت سازمان ملل است.

یک منبع دیپلماتیک مصری که در جلسه ۸ ژوئن شرکت داشت و نمی خواست که نامش فاش شود گفت: "ما در جریان کنفرانس برای متقاعد کردن گروه هائی که به آنجا دعوت شده بودند نسبت به پذیرش یک نقشه راه جدید با مشکلات عظیمی روبرو بودیم. سند پیش نویس که توسط مصر تهیه شده بود سعی بر آن داشت که به هیچ یک از بازیگران قدرتمند منطقه ای در بحران سوریه حمله نشود. این در حالی بود که بعضی از گروه های شرکت کننده تلاش می کردند که ترکیه، حزب الله، ایران، و روسیه به دلیل حمایت هایشان از برخی گروه ها محکوم شوند."  

منبع مذکور افزود: "متقاعد کردن گروه های سوری گرد آمده در قاهره برای پذیرش نقشه راه، یک موفقیت دیپلماتیک عظیم بود که می توان بر پایه آن گام های بعدی بیشتری را برداشت." وقتی از وی سئوال شد که نظر قاهره در مورد ایجاد یک بلوک جدید از اپوزیسیون سوری به مدیریت مصر و کنار گذاشته شدن گروه "ائتلاف ملی" چیست وی گفت: "سیاست های "ائتلاف" بطور گسترده ای در میان سوری ها مردود شده و گروه مزبور تنها گروه مشروعی نیست که مردم سوریه را نمایندگی می کند.

در حالی که قاهره از زمان روی کار آمدن السیسی به عربستان به عنوان متحد استراتژیک خود تکیه می کرده، رسانه های مصر خبر از ایجاد تنش بین قاهره و ریاض می دهند. علت این امر رویکرد عربستان در قبال بحران سوریه و متحد شدن آن با ترکیه است که هم از اخوان المسلمین در مصر حمایت می کند و هم از نیرو های جهادی در سوریه. گزارش های منطقه خلیج (فارس) حاکی است که انتظار می رود که تنش های موجود با توجه به تصمیم قاهره مبنی بر میزبانی شخصیت های اپوزیسیون سوری و فرموله کردن یک نقشه راه جدید افزایش پیدا کند. یک گرد همائی سوری که قرار است در ریاض تشکیل شود نیز برای دامن زدن به اختلافات مصر و عربستان مزید بر علت خواهد شد.

منبع دیپلماتیک مزبور گفت: "نمی توان وضعیت موجود را یک اختلاف دیپلماتیک تعریف کرد بلکه بیتشر می توان گفت که اختلاف نظر بین ریاض و قاهره در برآورد وضعیت در سوریه است. روابط جاری معلول درک متفاوت از تاثیر وضعیت رو به وخامت در سوریه در اوج گیری نیرو های جهادی در دو کشور (مصر و عربستان) است."

علیرغم اختلاف بین دو دولت مصر و عربستان برخی از شخصیت های اپوزیسیون سوری که در کنفرانس قاهره شرکت کرده بودند امیدوارند که قاهره بتواند عربستان را متقاعد کند که دست از حمایت از نیرو های مسلح جهادی مانند جبهه نصرت و جیش الفتح بکشد.

حبیب حداد، وزیر اطلاعات سابق سوریه و یکی از شرکت کنندگان در کنفرانس به المانیتور گفت: "نتایج کنفرانس قاهره، با پشتیبانی روسیه، حمایت بین المللی را به خود جلب خواهد کرد. همگرائی عربستان با ترکیه و قطر در مورد مدیریت بحران در سوریه نشان می دهد که عربستان خواهان یک سیستم دموکراتیک در سوریه نیست بلکه هدفش حفاظت خود در برابر ایران است."

حداد افزود: "آن بخش از اپوزیسیون سوری که در قاهره گرد آمدند مستقل باقی خواهند ماند و طیف گسترده ای از مخالفین را نمایندگی خواهند کرد. در عین حال آنان آزادی رای خواهند داشت چرا که مصر بر خلاف ترکیه یک برنامه پنهان یعنی حمایت از جبهه نصرت را در دستور کار خود ندارد."

بلال صلاح الدین، مدیر مرکز مطالعات اسبار و یکی از سوری های شرکت کننده در کنفرانس قاهره به المانیتور گفت: "اپوزیسیون سوری به دنبال ایجاد اختلاف و امتیاز گیری از قاهره و آنکارا و ریاض نیست. فقدان یک نگاه مشترک بین این کشور ها به نفع سوریه نیست."

او هم چنین گفت: "ما امیدواریم که یک موضع مشترک منطقه ای بوجود بیاید به خصوص که بر اثر پیچیدگی های بحران سوریه تهدیدات، در برابر چشمان همه در حال آشکار شدن است. (شخصیت های اپوزیسیون سوری) هنوز احساس می کنند که مصر آنطور که باید برای یافتن راه حل برای بحران سوریه کمک نکرده است."

موفقیت قاهره در به دست گرفتن نقشی موثر برای متحد کردن مخالفین سوری و فعال کردن نقشه راه جدید در گرو موفقیت آن در صحنه بین المللی با براه اندختن یک کارزار وسیع دیپلماتیک است. چنان کارزاری جایگاه نقشه راه قاهره را ارتقاء خواهد داد و زمینه را برای دور جدیدی از گفتگو ها در ژنو مهیا خواهد کرد. در آنجاست که بازیگران بین المللی دوباره تلاش خواهند کرد که مکانیزمی را برای حل بحران سوریه بیابند.

 

More from Ayah Aman

Recommended Articles