رفتن به محتوای اصلی

صلح نیازمند به رسمیت شناخته شدن “دولت یهودی” توسط فلسطینیان است

رئیس دفتر سابق اسرائیل به نبیل قسیس پاسخ می دهد: تنها به رسمیت شناختن اسرائیل به عنوان وطن ملت یهود٬ در کنار دولتی فلسطینی می تواند منجر به رسیدن به توافقی تاریخی بین دو طرف شود.
Shuafat refugee camp is seen behind a section of the controversial Israeli barrier in the West Bank near Jerusalem July 27, 2013. Israeli and Palestinian officials put forward clashing formats for peace talks due to resume in Washington on Monday for the first time in nearly three years after intense U.S. mediation. It is unclear how the United States hopes to bridge the core issues in the dispute, including borders, the future of Jewish settlements on the West Bank, the fate of Palestinian refugees and the

بدون اتخاذ تصمیم هایی تاریخی از سوی اسرائیل و فلسطینیان٬ یک توافق همیشگی بین دو طرف برقرار نمی شود. نبیل قسیس در نوشته اش در المانیتور٬‌ بسیار مودبانه و در عین حال رک گویانه به ما نشان می دهد که فلسطینیان  راهی طولانی برای گرفتن تصمیم تاریخی شان دارند. تصمیمی که راه توافق همیشگی بین دو طرف را هموار می کند.

تفاوت هایی که اسرائیلی ها را از فلسطینیان جدا می کند بسیار است والبته قابل درک، به خصوص با توجه به رخدادهای دهه گذشته. با توجه به تسلط حماس بر سرزمین های فلسطینی در نوار غزه و بحران ثبات در کشورهای عربی خاورمیانه٬‌ مشاجره بر سر توافق های امنیتی و مرزها معنی متفاوتی می یابند. در کنار این موارد چالشهایی هستند که راه حل های قرن بیست و یکمی می خواهند٬‌ مسائل پیچیده ای چون سرنوشت صدها هزار اسرائیلی که در سرزمین های مورد مناقشه زندگی می کنند -برخی از آنها در گروه هایی هستند که سه نسل از آنان حدود نیم قرن در این سرزمین ها حضور داشتند- کنترل و دسترسی به مناطق مقدس شامل مناطق مقدس بیت‌المقدس٬‌ آوارگان فلسطینی و آینده آنان٬ تقسیم منابع طبیعی مشترک و اختلافاتی درباره استانداردهای محیط زیستی.

حل چنین مشکلاتی هرچند بسیار سخت است ولی ممکن است. پتانسیلی قابل توجه برای رسیدن به توافقی که برای هر دو طرف قابل پذیرش باشد وجود دارد اما یک سوال اساسی سایه اش را بر سر همه مسائل می اندازد. حل این سوال برای رسیدن به صلحی پایدار و ثبات بین دو طرف لازم است: توافق همیشگی بین دو طرف نزاع چه شکلی باید داشته باشد؟

از شروع مذاکرات دو گزینه همواره مطرح بوده است. از اسرائیل خواسته شده تا حق تعیین سرنوشت فلسطینیان را بپذیرد و دولت فلسطینی را در سرزمین های جهودیه و سامریه (کرانه باختری رود اردن) و غزه به رسمیت بشناسد. خواسته فلسطینیان از زمان شروع مذاکرات این بوده که فلسطینی ها حقوق شهروندی کامل در محدوده دولت فلسطینی آینده داشته باشند و این خواسته تا به امروز باقی مانده است. با این وجود خواسته رسمی فلسطینیان در این حد باقی نمی ماند. آنها اعطای هر گونه حق ویژه به اسرائیلی ها را در درون محدوده دولتشان را که شامل حق تصاحبی که الان موجود است، رد می کنند. اما مدل مورد نظر فلسطینیان تنها حقوق گروهی افرادی را که ملیت فلسطینی ندارند را رد نمی کند. با توجه به دیدگاه موجود در میان فلسطینیان٬‌ هیچ شهروند اسرائیلی ای در سرزمین های تحت حاکمیت فلسطینان جایگاهی ندارد.

ذکر این نکته حائز اهمیت است که سرزمین مورد نظر فلسطینیان٬‌ "سرزمین تشکیل دهنده" مردم یهود٬‌ سرزمینی است که تمدن یهودی در آن شکل گرفت٬ جایی که هویت جمعی یهودیان در آن شکل گرفته است و "کتاب کتاب ها"در آن نوشته است. رابطه فرهنگی و تاریخی یهودیان با شهرهای سامره و جهودیه٬‌ مانند رابطه فرانسویان با الجزایر یا رابطه بریتانیایی ها با جبل الطارق نیست. با این وجود از دولت اسرائیل خواسته شده تا با صرف نظر از همه حقوقی که ریشه شان در ارتباط با این مناطق است٬‌ در " تقسیم سرزمین ها در صلح" را بپذیرد. این تصمیم تاریخی مهمی است که دولت اسرائیل با آن روبرو است.

در همین شرایط٬‌ رهبران جناح پراگماتیست فلسطینیان از هم جدا شدند و عده ای ازآنان با رد حق تعیین سرنوشت ملی یهودیان و حق شان در مورد سرزمین هایی که ملت فلسطین در آن شکل گرفته بود٬‌ امکان هرگونه مسالحه ی را به شدت رد کردند. به عبارت دیگر آنها حقوق ملی فلسطینیان را در سرزمینی که به فرزندان آینده دولت اسرائیل متعلق است، رها نخواهند کرد. قسیس -مانند رهبران فلسطینی که از زمان مذاکرات مادرید تا به امروز با اسرائیل گفتگو می کنند- در تلاش است٬ از گرفتن این تصمیم مهم سر باز زند و ترجیح می دهد تفاوت های نسخه های نهایی توافقات را نادیده بگیرد.

طرح فلسطینیان آنگونه که قسیس آن را صورت بندی می کند٬‌ نمی تواند زمینه توافقی ماندگار با اسرائیل را مهیا کند زیرا یهودیان را به عنوان یک گروه مذهبی به رسمیت می شناسد و نه به عنوان یک ملت. همچنین یهودیان را به عنوان یک جامعه نمی پذیرد و حق تعیین سرنوشت آنها را نادیده می گیرد. این خط قرمزی است که رهبران فلسطینی باید از آن عبور کنند و باید مردمشان را نیز از این مرز عبور دهند. به جای آن٬‌ فلسطینیان در تلاشند با پذیرش وجود "ملیت اسرائیلی" تعریفی مصنوعی و یک جانبه از طرف مقابلشان ارائه دهند. همین چند هفته پیش دادگاه عالی اسرائیل اعلام کرد که این عبارت هیچ واقعیتی را بازنمایی نمی کند. "ملیت اسرائیلی" عبارتی ساده سازی شده برای چارچوب سیاسی دولت دوملتی ( فلسطینی و اسرائیلی) است. علاوه بر این از آنجایی که اسرائیل رابطه تاریخی اش با یهودیان در سراسر دنیا را قطع نمی کند و در آینده نیز نخواهد کرد٬‌ فلسطینیان نیز عرب های اسرائیلی را به عنوان بخشی جدا از خودشان در نظر نمی گیرند و نخواهند گرفت. فراسوی آمادگی برای به رسمیت شناختن "دولت اسرائیل" و به رسمیت نشناختن همزمان "دولت ملی یهودیان" این خواسته نهفته است که تنها با دولتی که در آن هر دو گروه حقوق شهروندی یکسان دارند، می توان روابطی صلح آمیز و همسایه وار داشت. نمایندگان مردم فلسطین در مذاکرات از حقوق کامل شهروندی برای هر شهروند اسرائیل بدون در نظر گرفتن ریشه های قومی اش -آنگونه که دموکراسی اسرائیل به ظاهر آن را برقرار می کند- خشنود نخواهند بود. از نظر آنها موجودیت سیاسی "اسرائیلی" به عنوان یک ساختار سیاسی دو ملتی و یا آنچه آنان به اشتباه "دولت همه شهروندانش" می خوانند، به رسمیت شناخته نخواهد شد.

بدین ترتیب٬ دیدگاه دوملتی موجود در دیپلماسی فلسطینی ها از یک سو دولتی فلسطینی بدون حضور هیچ فرد یهودی می خواهد و از سوی دیگر یک دولت اسرائیلی دو ملتی ( یهودی-فلسطینی) در شکلی شبیه به آرایش مسلمانان و مسیحیان در لبنان. چنین ساختاری به جای صلح به بن بست خواهد رسید. تنها به رسمیت شناختن اسرائیل به عنوان دولت ملی یهودیان در کنار به رسمیت شناختن فلسطین به عنوان دولت ملی فلسطینیان می تواند به دستیابی به توافقی تاریخی که خواسته های هر دو طرف را برقرار می کند، منجر شود. چنین تصمیمات تاریخی ای به سختی اتخاد می شوند اما هر تلاشی برای نادیده گرفتن٬‌ تقلیل و یا پرهیز از این سوال اساسی، تن دادن به تردیدی تاریخی است و راه را برای دور جدیدی از ناآرامی و درگیری باز می گذارد.

زوی هاوسر یک حقوقدان و کارشناس رسانه در اسرائیل است. او در کابینه نتانیاهو از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳ رئیس دفتر بوده است.

More from Zvi Hauser

Recommended Articles