نبض عراق

گسترش خودسوزی در میان زنان کرد عراقی

p
By
Article Summary
علیرغم تصویرهای رنگارنگی که از زنان پیشمرگه در رسانه‌های خارجی منتشر می‌شود، برخی از زنان این منطقه با سرکوب و خشونت بسیاری مواجه هستند.

پیکارجویان زن کُرد که کمتر از یک درصد از ۲۰۰ هزار نیروی پیشمرگه را تشکیل می‌دهند، تبدیل به نماد پذیرفته‌شدهٔ جنگ کردها با داعش شدند. اما فراتر از اوهام دربارهٔ یک سرزمین که از حقوق زنان حمایت می‌کند، واقعیت در کردستان عراق به این فریبندگی نیست.

طبق اطلاعات سازمان غیر دولتی وادی، ۵۷ درصد از زنان کرد عراق بین ۱۴ تا ۱۹ سالگی قربانی ختنهٔ زنان (قطع کلیتوریس) شده‌اند. قتل‌های ناموسی به دست اعضای مذکر خانواده هنوز رایج است و بسیاری از زنان وادار به ازدواج‌های اجباری و زیر سن می‌شوند یا با خشونت خانگی و مسئلهٔ چند همسری دست و پنجه نرم می‌کند.

بدتر از همه، این است که از سال‌های اول دههٔ ۱۹۹۰ تا کنون، هزاران کرد عراقی به دلیل خودسوزی جان خود را از دست داده‌اند. در سال ۲۰۱۵، دولت اقلیم کردستان ۱۲۵ مرگ را به دلیل خودسوزی، ثبت کرد. در بیشتر موارد، دلیل مرگ پشت بهانه‌هایی مانند سوانح خانگی پنهان می‌شود اما بهار منذر، یکی از مدافعان صاحب‌نام حقوق زنان کرد، به المانیتور گفت که شمار این مرگ‌ها در سال به ۵۰۰ مورد می‌رسد.

سراب، ۱۹ ساله، یکی از نجات‌ یافتگان است. زمانی که ۱۱ ساله بود، با مرگ پدر مواجه شد و بنا به تصمیم مادرش با مردی ازدواج کرد که ۱۴ سال از او بزرگ‌تر بود. سراب در مورد شب پس از ازدواج، به المانیتور گفت: «یک دختر باید پیش از همخوابگی، از نظر فیزیکی رشد کرده باشد.» دو سال بعد، او نخستین دخترش را به دنیا آورد. مادر شوهرش نحوهٔ زندگی را به او دیکته می‌کرد اما سراب به دلیل «ترس از طلاق»، هرگز اعتراض نکرد. خشونت شوهرش رفته رفته بیشتر می‌شد و تمایلش به زنان دیگر نیز به همین‌گونه افزایش می‌یافت. سراب حتی به چند همسری فکر می‌کرد که در کردستان غیر قانونی است اما هنوز انجام می‌شود. با این حال، شوهرش ترجیح داد که او را طلاق دهد، دوباره ازدواج کند و بچه‌های مشترکش با سراب را نیز نگه دارد. سراب در زمانی که به زحمت ۱۸ سال داشت اما ۳۰ ساله به نظر می‌رسید، به خانهٔ مادرش پناه برد. یک روز عصر، پس از آن‌که دریافت با کودکش بدرفتاری می‌شود، یک فندک برداشت، روی تنش نفت ریخت و خود را به آتش کشید.

در کردستان عراق، شوهری که خشونت کند، با حداکثر سه سال حبس و جریمه‌ای معادل چهار هزار دلار مواجه می‌شود. در سال ۲۰۱۱، پارلمان کردستان، قانون موسوم به ۸ که از سوءرفتار با زنان، مانند ازدواج اجباری، طلاق اجباری، ختنهٔ زنان و ازدواج شغار را منع می‌کند، تصویب کرد. (ازدواج شغار نوعی از ازدواج است که دو مرد، خواهران یا دختران خود را بدون مهریه به همسری یکدیگر در می‌آورند و در واقع، مبادله می‌کنند). شوکان حما رشید احمد، وکیل مشاور سازمان ملل، تأکید دارد: «قانون ۸ بهترین از نوع خود در خاورمیانه است.» برای مثال، این قانون، قطع هر عضو از بدن انسان را بدون اشاره به ختنهٔ زنان، ممنوع می‌کند.

بنا بر یک تحقیق انجام‌گرفته از سوی سازمان غیر دولتی «توسعهٔ مردم»، زنان کمتر از ۱۰ درصد قضات را تشکیل می‌دهند و در دفاتر احزاب حزب دموکرات کردستان به رهبری مسعود بارزانی، غایب هستند. از زمان آغاز جنگ علیه داعش، سازمان‌های غیر دولتی مدافع حقوق زنان با دشواری‌های زیادی ناشی از نقض حقوق انسانی مواجه شدند. دیانا کاکو، معاون مدیریت سازمان غیر دولتی المسلة، به المانیتور گفت: «کارکنان مدافع حقوق بشر، بر مسئلهٔ پناهندگان و آوارگان تمرکز کرده‌اند.»

المسلة در حال حاضر از فاطمه، یک زن کرد عراقی حمایت می‌کند. او که نقاب بر چهره داشت، در گفت‌وگو با المانیتور دربارهٔ شرایط خود و شوهرش که یک راننده تاکسی است، گفت که همسرش از او خواسته تا زمانی که پوست صورتش شاداب است، چهره‌اش را با نقاب بپوشاند: «من زن بسیار زیبایی بودم. روسری داشتم چون خودم دلم می‌خواست.» اما در آوریل ۲۰۱۵، همسرش به وفاداری او شک کرد و با خواندن پیام‌های تلفنی او، گمان برد که با مرد دیگری رابطه دارد. فاطمه در افسردگی غرق شد و خودسوزی کرد. ۳۷ درصد از بدن او سوخت.

فاطمه که یک پرستار بیماری‌های سرطانی بود، به دوستان و همکارانش گفت که هنگام پخت غذا دچار سانحه شده است. او با صدای خسته گفت: «آن‌ها گفتند که خدا خواسته مرا تنبیه کند زیرا من رانندگی می‌کردم و زیورآلات طلا می‌آویختم. از نظر آنان، من در حال خودنمایی بودم.»

آیا این حقیقت دارد؟ شلا عبدالله، کارمند خدمات اجتماعی در سازمان المسلة، در این باره به المانیتور گفت: «در فرهنگ ما، زمانی که بگویید سوخته‌اید، ما فکر می‌کنیم دلیلش آن بوده که زن محترمی نبوده‌اید. سئوال برای‌مان ایجاد می‌شود که چه کرده‌اید که می‌خواستید خود را بسوزانید.» فاطمه که ۹ هزار دلار برای جراحی‌ پلاستیک مقروض شده است، گفت: «در آن زمان، نمی‌فهمیدم که ممکن است بمیرم یا برای همه عمر عذاب بکشم.»

در سلیمانیه، شرق اقلیم کردستان عراق، یک بیمارستان وجود دارد که قربانیان خودسوزی را به رایگان درمان می‌کند. در زمان بازدید المانیتور از این بیمارستان، صداهای گریهٔ دردآلود کسانی به گوش می‌رسید که پرستاران مشغول تعویض پانسمان آن‌ها بودند. بیماران ماه‌ها تا زمان تسکین دردشان، عذاب می‌کشند. از یک بیمار که در دهه ۲۰ زندگی‌اش می‌برد و در ۱۹ سالگی ازدواج کرده بود، سئوال شد که آیا با عشق ازدواج کرده بود؟ او پاسخ داد: «چه فکر می‌کنید؟ آیا این عاقبت ازدواج‌ها است؟»

سراب در یک تخت فلزی خوابیده و از سر تا ران‌هایش باندپیچی شده است؛ صورتش از شعله‌های آتش جان به در برده است. برادرش که یک پیشمرگه است، به او قول داده: «از شوهر سابقت شکایت خواهم کرد.» او با اتکای چنین امیدی، می‌گوید: «من می‌خواهم دخترانم را به تنهایی بزرگ کنم.»

Found in: hospital, child marriage, immolation, divorce, burning, domestic violence, marriage, peshmerga

Laurène Daycard is a Paris-based reporter frequently covering women's issues between Europe and the Middle East. On Twitter: @LaureneDaycard

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept