توافق ایران و قدرت های جهان دیپلماسی را علیه جنگ در منطقه تقویت خواهد کرد

ایران و گروه ۱+۵ بر روی یک "توافق سیاسی شامل جزئیات" یک معامله نهائی هسته ای به توافق رسیدند؛ عربستان و ایران از هم پاشی یمن را تسریع می کنند؛ اردوغان خود را وارد بحث درگیری در یمن می کند.

al-monitor .

موضوعات

yemen, turkey, saudi arabia, p5+1, nuclear deal, israel, iran, houthis

فروردین ۱۴, ۱۳۹۴

روز دوم آوریل پرزیدنت باراک اوباما اظهار داشت که رسیدن به چارچوب توافق بین ایران و شش قدرت جهانی بیانگر "یک فرصت تاریخی برای جلوگیری از اشاعه سلاح هسته ای در ایران است در حالی که این امر با حمایت قاطع جامعه جهانی از ما و به شکل صلح آمیز صورت گرفت."

بن کسپیت از اسرائیل گزارش می کند که حلقه نزدیک به بنیامین نتانیاهو قبل از اینکه موضع تهاجمی به خود بگیرند در شوک توام با سکوت فرو رفته بودند. در پی یک مذاکرع تلفنی با اوباما، نتانیاهو حمله خود را به توافق انجام شده آغاز کرد. او گفت: " (این توافق) برنامه هسته ای ایران را مشروعیت می بخشد، اقتصاد ایران را تقویت می کند و تهاجم ایران و ترور را در منطقه خاورمیانه و ماورای آن افزایش خواهد داد."

به گزارش لارا روزن از لوزان، نتیجه مذاکرات نفس گیر، "یک توافقنامه سیاسی بود برای رسیدن به توافق جامع و نهائی، با ورود به بسیاری از جزئیات که انتظار آن نمی رفت."

ژنرال آموس یالدین، رئیس سابق اطلاعات ارتش اسرائیل در یک مصاحبه اختصاصی با المانیتور به بن کسپیت گفت: "اگر ما نخست وزیری داشتیم که می دانست با آمریکائی ها چگونه صحبت کند و اعتماد رئیس جمهور آمریکا را هم پشت سر خود داشت الان موقعی بود که می توانست خود را به وسط این معرکه بیندازد و از آمریکا بخواهد نکاتی را که برایش روشن نیست، روشن کند. هنوز هم می شود در این توافقنامه به موفقیت هائی (برای اسرائیل) دست یافت. در عین حال این درست زمانی است که می توان با آمریکا به تفاهم هائی رسید که به موازات توافق با ایران یک توافق اسرائیلی-آمریکائی هم شکل بگیرد که در آن به اسرائیل تضمین ها و اطمینان های لازم داده شود و در عین حال در مقابل ریسکی که اسرائیل بر می دارد (که با آمریکا همراهی کند) یک چیزی هم برای نیروی نظامی اسرائیل در نظر گرفته شود. ما مشابه این چیز ها را بعد از صلح با مصر در مقاطع مختلف انجام دادیم."

برخی از اعضای کنگره نسبت به دورنمای رسیدن به یک توافق بین ایران و شش قدرت جهانی تا ضرب الاجل ۳۰ ژوئن تردید دارند. به گزارش لارا روزن، باب کورکر، سناتور جمهوریخواه و رئیس کمیته روابط خارجی سنا، طی بیانیه ای اعلام کرده است که ایالات متحده "باید با چشم باز در مقابل مقاومت ایران برای دادن امتیاز عمل کند (چرا که ایران) تاریخچه طولانی از مخفی کردن فعالیت های هسته ای و حمایت از تروریسم و ایجاد بی ثباتی در منطقه را (در پرونده) خود دارد." قرار است روز ۱۴ آوریل در مورد قانون "تجدید نظر بر روی توافقنامه هسته ای ایران" در کمیته روابط خارجی سنا رای گیری شود. طبق قانون مزبور رئیس جمهور آمریکا موظف خواهد بود که هر نوع توافق نهائی با ایران را برای بررسی در اختیار کنگره قرار دهد و رئیس جمهور حق به تعلیق در آوردن هیچ تحریمی را تا ۶۰ روز بعد از تحویل قرارداد به کنگره ندارد.

 

سناتور جان مک کین، رئیس کمیته نیرو های مسلح سنا نیز گفت: "ایران بطور مشهودی در تمام منطقه حالت تهاجمی به خود گرفته است. حرکات بدخیم آن از عراق تا سوریه و از لبنان تا یمن را در بر می گیرد. (این حرکات) دارد رویاروئی های فرقه ای را در ابعاد عظیمی در منطقه دامن می زند. ما نمی توانیم و نباید سیاست هسته ای خود را از سیاست های کلی که برای مقابله با چالش های استراتژیکی که ایران ایجاد می کند، جدا کنیم."

این حرف مک کین که می گوید نباید توافق هسته ای را از سیاست های کلی برای مقابله با "چالش های استراتژیکی" که ایران ایجاد می کند جدا کنیم درست است. اما باید توجه داشت که پیشرفت در دیپلماسی هسته ای فرصت هائی را ایجاد خواهد کرد که بتوان در مورد بحران های دیگر منطقه نیز به پیشرفت هائی دست پیدا کرد. برخی از این موارد همین الان هم در جریان است که با ذکر جزئیات توسط المانیتور پوشش داده شده اند.

اجازه دهید از عراق شروع کنیم. صدام حسین در سال ۱۹۸۰ به ایران حمله کرد، موشک های بالستیک روانه شهر های ایران کرد و علیه قوای ایران از سلاح شیمیائی استفاده کرد. بر اثر آزاد کردن عراق از دست صدام توسط آمریکا ،در سال ۲۰۰۳، نفوذ ایران در رهبری عراق افزایش قابل توجهی پیدا کرد. چه خوب و چه بد، ایران در عراق یک بازیگر است و یک بازیگر هم باقی خواهد ماند و ما قادر نیستیم نفوذ آن کشور را در عراق از میان ببریم.

ایالات متحده و ایران در ارتباط با مقابله با گروه دولت اسلامی در عراق دارای منافع مشترکند. هم چنان که قبلا در این ستون به آن اشاره شده در بحران عراق یک فرصت هم بوجود آمده است. هم جان کری و هم ژنرال مارتین دمپسی، فرمانده نیرو های مسلح گفته اند که نقش ایران در عراق می تواند "مثبت" باشد. در حالی که ما می توانیم در مورد آنچه که در تکریت هفته گذشته رخ داد در جزئیات کنکاش کنیم اما آخر خط این است که شبه نظامیان ایرانی و نیروی هوائی آمریکا به یکدیگر کمک کردند که شهر تکریت باز پس گرفته شود. این به معنی یک اتحاد ایرانی-آمریکائی نیست و نیرو های دو کشور هم فعالیت هایشان را با یکدیگر هماهنگ نکردند. اما در عمل اعمالی انجام دادند که مکمل یکدیگر بودند و اساس آن هم منافع مشترک بود.

در خصوص سوریه نیز ما قبلا در این ستون بحث کرده ایم که ایجاد یک اتحاد با ایران و عراق و سوریه، با گذشت زمان می تواند مکمل ائتلافی باشد که کشور های سنی با آمریکا برای مقابله با گروه دولت اسلامی تشکیل داده اند. فرصت بوجود آمده برای همکاری های ضد تروریستی در سوریه که می تواند به کمک های انساندوستانه برای مردم گرفتار شده سوریه و شاید هم نهایتا یافت یک راه حل دیپلماتیک برای دوران گذار در سوریه بیانجامد به مراتب چشم انداز بهتری از سیاست های ترکیه و برخی دیگر از متحدین آمریکا مبنی بر تغییر رژیم در سوریه دارد.

نتایج سیاست های این چنینی ترکیه این هفته خود را نشان داد. جبهه النصره نقش برجسته را در تسخیر ادلب از دست نیرو های سوریه بازی کرد. این ستون در دسامبر ۲۰۱۳ اخطار کرد که "ظهور جبهه اسلامی یک فاجعه برای آینده اپوزیسیون سوری خواهد بود" و منجر به نقش پیدا کردن گروه های رادیکال جهادی خواهد شد. این دیگر بسته به قضاوت شماست که ببینید آیا تسخیر ادلب توسط یک نیروی وابسته به القاعده خبر خوبی است یا بد. نظر ما این است که به جای همکاری با گروه های تروریستی باید با ایران و دیگر بازیگران منطقه ای برای خاتمه دادن به جنگ در سوریه همکاری کرد.

ایران از این نظر هم که در مرزهای اسرائیل جنگ برقرار باشد یا صلح نقش تعیین کننده ای بازی می کند. به گزارش کسپیت و علی هاشم، حزب الله و اسرائیل مدت مدیدی است که رابطه ای باز دارنده با یکدیگر برقرار کرده اند. اگر به یاد داشته باشید این ستون در مطلبی در ژانویه به این موضوع پرداخت که دبیر کل حزب الله، حسن نصرالله، خط قرمز مرتبط با سوریه و بشار اسد را قدری کم رنگ کرده است. وی در همان زمان گفت: "حتی اگر معنای یک راه حل سیاسی این باشد که اسد پس از پایان دوره اش باید برود این موضوع باید با او هماهنگ شود." نکته ای که ما داریم این است که در گفتمان میان ایران و آمریکا در خصوص برداشتن تحریم های مرتبط با تروریسم به ناچار نهایتا بحث به حزب الله و نقش آن در لبنان و سوریه کشیده خواهد شد.

مداخله نظامی پر هزینه عربستان سعودی در یمن

اینک به یمن می رسیم که از سوی بسیاری از منتقدین مذاکرات هسته ای با ایران، یکی دیگر از مواردی است که نقشه ایران است. در اینکه حمایت ایران از نیروهای شورشی در یمن با هم هماهنگی با رئیس جمهور سابق یمن، علی عبدالله صالح، باعث گردیده که ایران جای پائی در مرز عربستان پیدا کند شکی نیست. اما بحران یمن نشان می دهد که درگیری عربستان و ایران به آن سادگی که تصور می شود نیست. این رویاروئی به مراتب از یک جنگ نیابتی بین ایران و عربستان فراتر است. جنگ در یمن ماهیتا یک جنگ خانگی است و مرزبندی نیرو ها را هم تنها اختلافات فرقه ای تعیین نمی کند. ماهیت جنگ حضور انواع قدرت ها در درون یمن و اتحاد هائی بر اساس اختلافات و مشترکات قبیله ای و غیره است.

بیانیه منتشر شده از سوی سازمان ملل در این هفته حکایت از آن دارد که تا اینجا ۵۱۹ نفر کشته شده اند که ۹۰ کودک در میان آنان دیده می شود. به گزارش وال استریت ژورنال بسیاری از یمنی ها رفته رفته بر اثر بمباران های عربستان علیه آن کشور می شوند.

هاشم گزارش می دهد که خالد المدنی، یکی از مقامات حوثی گفته است که گروه مزبور عقب نخواهد نشست. وی می گوید: "هیچ جیز نمی تواند ما را متوقف کند و سعودی ها باید این را بفهمند که اگر می خواهند ریشه انصارالله را بکنند باید ریشه همه یمنی ها را از خاکشان بکنند ... ما داریم با قبایل مختلف هماهنگ می کنیم، مردم ما را قبول دارند، این اولین پاسخ ما به تجاوز سعودی هاست که محکوم به شکست است."

میساء شجاع الدین می نویسد: "(دخالت نظامی عربستان) برای یمن، هم در سطح انسانی و هم سیاسی بسیار پر هزینه خواهد بود. این تهاج نظامی منجر به از میان رفتن ارتش یمن و نهایتا یک هرج و مرج سیاسی و حضور حوثی ها در شمال یمن خواهد شد. در کنار این نیروی شبه نظامی سازمان یافته و تعلیم دیده یک هسته شبه نظامی نیز در "مارب" و هسته دیگری نیز در عدن باعث هرج و مرج سیاسی عظیمی در یمن خواهند شد. این هرج و مرج سیاسی در کشوری به مساحت نیم میلیون کیلومتر مربع و جمعیت تقریبی ۲۵ میلیون نفر باعث فروپاشی زیر ساخت های کشور و کشته شدن بسیاری از مردم خواهد شد. نهایتا نیز در دوران بعد از جنگ عربستان تضعیف خواهد شد در حالی که ایران هنوز می تواند جای پائی در یمن داشته باشد که آن کشور را قادر خواهد ساخت بطور مستمر عربستان را درگیر طوفان کند."

نتانیاهو و اردوغان وارد بحث یمن می شوند

نخست وزیر اسرائیل بنیامین نتانیاهو نقش ایران در یمن را تهدید دیگری برای اسرائیل و منطقه به حساب می آورد. وی شکل گیری محور "تهران – لوزان – یمن" را به دلیل حمایت ایران از حوثی ها در جنگ خانگی یمن یک نگرانی امنیتی برای اسرائیل تلقی می کند.

اکیوا الدار می نویسد که نتانیاهو برای شرایط پیچیده یمن یک "پاسخ ساده" دارد، تقصیر را به گردن ایران بیندازید. در حالی که اسرائیل برای باز نگاه داشته شدن کشتیرانی در دریای سرخ نگرانی های خود را دارد، جکی هوگی می نویسد که به نفع اسرائیل است که بحران یمن را از دریچه مسائل اخلاقی نگاه نکند. وی می نویسد: "این کارزار در یمن بین سعودی های خوب و شیعیان بد نیست. این رویاروئی بر سر قدرت و ثروت است. در دنیای کهن این گونه درگیری ها را جنگ قبیله ای می نامیدند."

رجب طیب اردوغان هم هفته گذشته یک موضع تهاجی نسبت به ایران گرفت  بلکه بتواند به عنوان یک رهبر سنی موقعیت خود را برجسته کند. سمیح آیدیز می نویسد: "ایران در منطقه در تعقیب داعش است تنها به این دلیل که خود جانشین آن شود." کمی بعد، در همان روز او در جریان یک مصاحبه مطبوعاتی که به اتفاق رئیس جمهور ساحل عاج شرکت کرده بود هم چنان لحن عصبی خود را حفظ کرد. وی گفت: "ایران سعی دارد که بر منطقه مسلط شود. این (عمل ایران) ما و کشور های خلیج (فارس) و بسیاری از کشور های دیگر را در منطقه می آزارد. حقیقتا نمی شود این (وضع) را تحمل کرد."

این ژست اردوغان در حالی است که قرار است روز ۷ آوریل از تهران بازدید کند. اردوغان تا همین اخیرا به دلیل مناسبات اقتصادی با ایران در صحبت هایش در مورد ایران جانب احتیاط را می گرفت. به گزارش فهیم تاشتکین این موضعگیری اردوغان ممکن است نوعی خودشیرینی برای کشور های خایج (فارس) به حساب آید. او می نویسد: "در ارتباط با ائتلاف به رهبری عربستان (در حمله به یمن) هیچکس به وضوح اردوغان چنان سخنان خصومت آمیزی علیه ایران به زبان نیاورد. به نظر می رسد که پادشاه عربستان جنگ نظامی را هدایت می کند و اردوغان جنگ لفظی را. هدف این موضعگیری تقویت رابطه با کشور های خلیج (فارس) است به بهای آتش زدن پل های بین ترکیه و ایران، کشوری که با ثبات ترین رابطه را با ترکیه داشته است."

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:
  • Al-Monitor Archives
  • The Week in Review
  • Exclusive Events
  • Invitation-only Briefings

Recommended Articles

پمپئو و اعلام سیاست «فشار حداکثری» بر ایران
Laura Rozen | Iran Deal | اردیبهشت ۳۱, ۱۳۹۷
آیا لایحه جدید کنگره حمله به ایران را تسهیل می‌کند؟
Bryant Harris | Terrorism | اردیبهشت ۲۷, ۱۳۹۷
آمریکا هنوز اسلحه به جنگ یمن سرازیر می‌کند
Jack Detsch | | اسفند ۱۷, ۱۳۹۶
آنچه که ترامپ باید درمورد مردم ایران بداند
سید امیر حسین موسویان | Iran protests | بهمن ۳۰, ۱۳۹۶
هم‌اندیشی اروپا و آمریکا درباره ایران پس از ضرب‌الاجل ترامپ
لورا روزن | | بهمن ۴, ۱۳۹۶

Recent Podcasts

Featured Video