رفتن به محتوای اصلی

آیا آمریکا و ترکیه می توانند حضور خود را در سوریه حفظ کنند؟

روسیه در حال بررسی افزایش عملیات در سوریه است؛ فرماندهی مرکزی آمریکا در صدد است که میان کردهای سوری و ترکیه، در جهت کارزار علیه داعش، نوعی موازنه برقرار کند؛ بازگشت به سور.
Children inspect a damaged site after explosions hit a bus station in the Syrian city of Jableh May 23, 2016. REUTERS/Omar Sanadiki - RTSFL9Y

یک گروه تروریستی وابسته به داعش مسئولیت انفجارهای روز ٢٣ ماه مه در طرطوس و جبله را در سوریه، که منجر به مرگ بیش از ١۵٠ غیر نظامی شد، بر عهده گرفت. به گفته ماکسیم سوخوف، انفجار ها در طرطوس در عمق مناطق تحت نفوذ نیروهای دولتی به وقوع پیوست. هم چنین روسیه نیز دارای یک پایگاه دریائی در طرطوس و یک پایگاه شناسائی در خمیم در لاذقیه است. به عقیده سوخوف، انفجار های انتحاری اخیر می تواند به براه افتادن دوباره استراتژی "ضربه اول" روسیه علیه نیروهای تروریستی و سلفی منجر شود.

حتی پیش از حملات ٢٣ ماه مه، مسکو اشاراتی به تشدید حملات خود علیه جبهه نصرت داشت. وزیر دفاع روسیه علت توقف موقت حملات روسیه را دادن فرصت به گروه های وابسته به القاعده برای جدا شدن از جبهه نصرت اعلام کرد. در روز ٢۶ ماه مه، جبهه نصرت و احرار الشام شهر دیرخیبریه را در نزدیکی دمشق به تصرف خود در آوردند. در چند ماه اخیر احرار الشام به جبهه نصرت نزدیکتر و با آن گروه هماهنگتر شده است.

این ستون، هفته گذشته توصیه کرد که آمریکا به پیشنهاد روسیه برای هماهنگی در حمله به جبهه نصرت پاسخ مثبت بدهد. برای ثبت در تاریخ، ما نسبت به هیچکدام از گروه هائی که با جبهه نصرت همکاری دارند هیچ نوع تحملی نداشته و احساس همدردی نمی کنیم.  ما امیدواریم که همین پیام هم از سوی دولت آمریکا به هم پیمانان منطقه ای آن کشور منتقل شود.

با تعلیق مذاکرات ژنو، برای چند هفته این فرصت در اختیار روسیه قرار داده شد که کارزاری کشنده را علیه جبهه نصرت به خصوص در اطرف ادلب و دمشق براه اندازد. این امر می تواند نقطه عطفی در درگیری های سوریه باشد.

شکست جنگ نیابتی ترکیه

آمریکا و ترکیه برای ادامه حفظ حضور خود در سوریه، با وجود اختلافات بین خود، در حال تقلا می باشند.

ژنرال جوزف وُتل فرمانده ستاد مرکزی نیروهای آمریکا ، هفته گذشته با کردهای سوری در شمال سوریه یک ملاقات محرمانه داشت و در همین سفر از آنکارا نیز بازدید کرد. وی به دیوید ایگناشیوس ستون نویس  واشنگتن پست گفت که او به دنبال راه حلی است که بین ترکیه به عنوان یک شریک ارزنده در مبارزه با داعش و نیروهای کرد "یگان های محافظت خلق" (ی پ گ)به عنوان ستون اصلی نیروهای دفاع سوریه (س د ف)و یک شریک با ارزش بر روی زمین، نوعی "موازنه" برقرار کند.

برخلاف ی پ گ، نیروهای نیابتی ترکیه که با نیروهای سلفی در هم آمیخته اند و با جبهه نصرت عملیات مشترک داشته اند همواره معضلی بوده اند. هفته گذشته، داعش هفت دهکده در شمال حلب را به تصرف خود درآورد. 

به گزارش فهیم تاشتکین، عملیات برای آزادسازی جربلوس که به همراه شهر الرای دروازه ارتباط نیروهای سلفی با جهان خارج از طریق ترکیه است، به رهبری "س د ف"، به دلیل اعلام خط قرمز ترکیه علیه کردها به تعویق افتاد. حمله به رقه نیز به آهستگی صورت می گیرد. "یکی از دلایل این امر آن است که حضور نیروهای کرد در رقه که عرب نشین است می تواند مقاومتهائی از سوی اعراب ساکن در آن شهر ایجاد کند (که نهایتا به همراهی آنان با داعش منجر می شود). از سوی دیگر یک نگرانی هم این است که پراکنده شدن نیروهای کرد در مناطق عرب نشین موقعیت این نیروها را در روژاوا (کردستان سوریه) تضعیف کند. از اینرو این نیروهای عرب هستند که باید کنترل اوضاع را پس از خروج داعش بر عهده بگیرند." به گزارش لارا روزن واشنگتن در صدد است که حضور نیروهای سنی را در س د ف، به منظور حمله به رقه تقویت کند.

در همین حال پنتاگون ناگهان خود را در میان یک افتضاح سیاسی دید. جریان از این قرار بود که تنی چند از نیروهای مخصوص آمریکا با آرم نیروهای ی پ گ در یک عکس ظاهر شدند. این امر اعتراض ترکیه را برانگیخت چرا که ترکیه نیروهای کرد سوری را همدست پ ک ک و یک سازمان تروریستی می داند. این آن چیزی است که در ورزش از آن با عنوان خطای تحمیل نشده یاد می شود که باعث گردید ماموریت دیپلماتیک وتل را به ماموریتی دلهره آور تبدیل کند.

ژنرال نیروی هوائی آمریکا، شان مک کارتی، نیز به ایگناشیوس گفت که عملیات هوائی آمریکا از پایگاه هوائی اینجرلیک علیه داعش بدون اینکه "با ترک ها در مورد هدف حملات صحبتی شود انجام می گردد."

با توجه به جمیع این جهات باید گفت که همکاری آمریکا با ترکیه برای جنگ علیه داعش بیش از آنکه چشمگیر و شگفت آور باشد یک افسانه است. رازی که دیگر ناگشوده نیست این است که ترکیه از یک سو می خواهد جلوی پیشروی کردهای سوری را بگیرد و از سوی دیگر در صدد است که راه های حیاتی داعش را ببندد. تاشتکین که برای اولین بار خبر از شکست تلاش های ترکیه از طریق نیروهای نیابتی برای باز پس گیری الرای در ماه آوریل را داد نتیجه می گیرد که "هیچ جای خوش بینی نیست که ترکیه خطوط قرمز خود را در ارتباط با کردهای سوری از میان بردارد. در عوض ترکیه در حال تشکیل نیروئی فوق العاده قدرتمند مرکب از جبهه نصرت است و تلاش دارد که این نیرو را از القاعده دور کند."

اما نکته باریک اینجاست که بسیاری از نیرو های مسلحی که توسط متحدین آمریکا در منطقه حمایت می شوند دارای عقاید فرقه گرایانه بوده و به دنبال سرنگونی بشار اسد هستند که ضمن اینکه امری است غیر محتمل با ایران هم در رویاروئی مستقیم قرار می گیرند. با توجه به وضعیت موجود ما فکر نمی کنیم که تلاش آنکارا و دیگران برای آنکه جبهه نصرت را از القاعده دور کنند به جائی برسد. این ستون، مکرر جریان سیال بودن گروه های سلفی احرار الشام و جیش الاسلام را که توسط دول خارجی حمایت می شوند و دائما وارد اتحادهای تاکتیکی با جبهه نصرت می شوند و اینکه ایدئولوژی آنان قابل تشخیص از القاعده و داعش نیست، مستند کرده است.

واضح است که بازندگان این وضعیت مردم سوریه، به خصوص کسانی هستند که زیر یوغ دیکتاتوری داعش زندگی می کنند. این وضعیت به دلیل مشغله ذهنی بیش از حد ترکیه در مورد کردهای سوری و سیاستگذاران و متفکران واشنگتن که می خواهند خطوط و مرزبندی های فرقه گرایانه را از نو تعریف کنند به درازا خواهد کشید و نتیجه ای از آن حاصل نخواهد شد. سوری هائی که از مناطق تحت تسلط داعش در حال فرارند به محمد الخطیب گفته اند که زندگی تحت حکومت داعش "همچون جهنم و غیر قابل تحمل است." در حالی که ما قبول داریم که درگیری های فرقه گرایانه، کشتار و انتقامجوئی سوریه را بطور دائم تهدید می کند اما معتقدیم که اولویت اول تمرکز بر نابودی داعش و جبهه نصرت است.

عواقب جنگ خونین در سور   

شهر سور در استان تاریخی دیاربکر شاهد یکی از خونین ترین جنگها بین ارتش و نیروهای امنیتی ترکیه از یک سو و نیروهای پ ک ک از سوی دیگر، ظرف یک سال گذشته بوده است. محمود بوزارسلان از دیابکر گزارش می کند که "آثار تاریخی سور که سال گذشته از سوی یونسکو به عنوان میراث های تاریخی جهان اعلام شدند از ویرانی مصون نمانده اند. بخشی از دیوارهای کلیسای ارمنی کاتولیک فرو ریخته است و مناره مسجد نزدیک به آن از میان رفته و گنبد مسجد توسط گلوله سوراخ سوراخ شده است. یک کلیسای ارمنی دیگر، سورپ گیراگوس شیشه هایش شکسته و داخل آن صدمه دیده است."

"اما هنوز مجسمه های تاریخی آنچنان صدمه ای ندیده اند. ساختمانی که درب آن سالم مانده باشد نمی توان پیدا کرد. گروه های درگیر جنگ، از بعضی از این ساختمان ها برای مقر خود و از بعضی دیگر برای محل استراحت استفاده می کنند. پله ها پر از قوطی های نوشیدنی خالی است و در یکی از آنها آثار خون به چشم می خورد. در یکی از نقاطی که خون آلود است نوشته ای به جا مانده با این عنوان "جسد شماره یک" که نشان می دهد نیروهای امنیتی قبلا برای گزارش وقوع یک جرم در آنجا بوده اند. زوجی که به نظر می رسید از اینکه جان سالم به در برده اند خوشحالند می گفتند که آپارتمان آنها مورد هجوم قرار گرفته و گنجه ها و اطاق خواب داغان شده است. آنها می گفتند گروهی که وارد آپارتمان آنها شدند نیروهای امنیتی ترکیه بودند. همسایه آنها دوربینی را که از افراد مذکور به جا مانده بود به خبرنگار المانیتور نشان داد." 

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial