رفتن به محتوای اصلی

آیا فتح برای انتفاضه برنامه‌ریزی می‌کند؟

عناصری درون رهبری فتح هشدار می‌دهند که ممکن است تصمیم بگیرند تا انتفاضه قهرآمیز را برای «جلب توجه جامعه بین‌الملل» رهبری کنند و به افکار عمومی اسرائیل نشان دهند که «شهرک‌سازی چه هزینه‌هایی دارد».
RTS4RGS.jpg

نوعی حس یأس و نومیدی در میان تمامی گروه‌های سیاسی عمل‌گرا در حکومت خودگردان فلسطین دیده می‌شود. حتی میانه‌رو ترین عناصر که پیوندهای خوبی نیز با غرب دارند، از این که پروسه دیپلماتیک سرانجام به راه‌حل مبتنی بر دو کشور ختم شود، نا امید هستند. این مسئله در میان افکار عمومی، تحت عنوان شکست محمود عباس و پیروزی حماس تلقی می‌شود.

یکی از منابع ارشد فتح در هبرون که ارتباط خوبی با تنظیم (شاخه نظامی جنبش فتح) دارد، روز چهارم دسامبر با شرط محرمانه‌ماندن نامش به المانیتور گفت که منازعه‌ای میان فتح و حماس بر سر رهبری انتفاضه قهر‌آمیز علیه اسرائیل در گرفته است. طبق نظر او، چیزی به نام وحدت ملی فلسطین باقی نمانده است. حماس خشونت در میان جوانان را تحریک می‌کند و فتح، عاملان حماس در کرانه غربی را بازداشت می‌کند.

منبع، از شخصیت‌های نزدیک به مروان برغوثی، یکی از مقام‌های ارشد فتح که در زندان به سر می‌برد، به المانیتور گفت: «نظامیان در فتح آماده‌اند که به عباس آخرین فرصت را جهت دستیابی به قطع‌نامه‌ای در شورای امنیت بدهند تا کشور [فلسطین] بر مبنای مرزهای ۱۹۶۷ با مرکزیت بیت‌المقدس شرقی با سرعتی مطلوب، تشکیل شود. اگر چنین چیزی به دست نیاید، ما آماده‌ایم که استراتژی خود را تغییر دهیم. فتح با ترور مخالف است اما رهبری قیام قهرآمیز را بر عهده خواهد گرفت. ما خشونت کنونی جوانان دلیرمان را پشتیبانی نمی‌کنیم و نیروهای امنیتی ما در حال فرونشاندن آن هستند. با این حال، خشم و حس ناکامی در کرانه غربی چنان عظیم است که خشونتی گسترده‌تر، دیر یا زود به وقوع خواهد پیوست».

منبع مذکور با ذکر این که «یک انتفاضه باید رهبری استراتژیک و هدف استراتژیک داشته باشد»، ادامه داد: «هدف باید در درجه اول، جلب توجه جامعه بین‌الملل به وضع نامساعد فلسطینی‌ها باشد و پس از آن، اثرگذاری بر افکار عمومی اسرائیل و نشان‌دادن این‌که اشغال، برایشان هزینه خواهد داشت. بنابراین پیام انتفاضه که می‌توان گفت هم‌اکنون شروع شده است، استقلال فلسطین خواهد بود».

در واقع، روحیه فلسطینی‌ها در کرانه غربی پس از سه واقعه، عوض شد. نخست، مخالفت دولت جدید اسرائیل با راه‌حل مبتنی بر ایجاد دو کشور بود. پس از آن، «ربودن» افکار عمومی جهان به دست گروه دولت اسلامی [داعش]؛ و سومی، ادامه گسترش ساخت‌وساز شهرک‌های یهودی‌نشین که ایجاد دو کشور مستقل را غیرممکن می‌سازد.

منبع ما در فتح، به آن‌چه هدف انتفاضه خواند، چنین اشاره کرد: تظاهرات گسترده علیه ارتش اسرائیل برای برجسته‌کردن اشغال‌گری‌شان، به‌ویژه در ایست‌های بازرسی‌ داخل غزه و همچنین بازرسی‌های مرزی، به راه خواهد افتاد. همچنین برای برجسته‌سازی غیرقانونی‌بودن شهرک‌سازی، مورد مشابهی در حول و حوش شهرک‌های یهودی‌نشین و جاده‌های منتهی به آن روی خواهد داد؛ این جاده‌ها ساخته شده‌اند تا در خدمت شهرک‌نشینان باشند. مضاف بر این، بیت‌المقدس شرقی نقطه تمرکز انتفاضه قهرآمیز خواهد بود تا بر مرکزیت آن برای فلسطین و اسلام تأکید شود.

بنا بر ارزیابی این مقام فتح، با وجود ترجیح رهبری فلسطینی بر گزینه قیام‌های غیر خشونت‌آمیز، درجه‌ای از خشونت غیر قابل اجتناب است و در واقع، چنین امری است که می‌تواند افکار عمومی جهان و توجه دولت‌ها را به خود جمع کند.

بر مبنای سخنان وی، یک جناح دیپلماتیک در کنار این انتفاضه استراتژیک قرار خواهد گرفت. کمپین دیپلماتیک، بر جلب حمایت اعراب، جامعه بین‌الملل و افکار عمومی اسرائیل تمرکز خواهد کرد. یکی از اهداف کلیدی، قاهره خواهد بود. حمایت مردم مصر از قیام، در اولویت نخست اهمیت است. رژیم عبدالفتاح السیسی نیز یک عنصر کلیدی در جلب نظر اتحادیه عرب برای به رسمیت شناختن مشروعیت خواست فلسطینی‌هاست. تلاش‌های دیپلماتیک فلسطینی‌ها در این راستا خواهد بود که خواست فلسطینیان به رسمیت شناخته شود. مقام فتح گفت که انتفاضه موفق نخواهد بود مگر این که فاز سیاسی بتواند ایالات متحده آمریکا، اتحادیه اروپا، روسیه و چین را در کنار صحن عمومی سازمان ملل، با خود همراه سازد.

در رابطه با اسرائیل، فلسطینی‌ها می‌خواهند بخش‌های واقع‌بین‌تر از جامعه اسرائیل را که از اشغال بی‌لجام حمایت نمی‌کنند و سیاست‌های شهرک‌سازی را تحمیل هزینه‌ای اضافی بر اقتصاد جامعه می‌بینند، با خود همراه کنند. به موازات آن، اگر حامیان مالی سنتی دولت فلسطین، از جمله کنگره آمریکا، حمایت‌های مالی خود را قطع کنند، دولت فلسطین از کشورهای حاشیه خلیج فارس درخواست پشتیبانی خواهد کرد.

به نظر می‌رسد که صحنه سیاسی فلسطین منتظر استفاده از یک خیزش قهرآمیز بود که در اختیارش قرار گرفت. سئوال این‌جاست که چقدر از طرح‌های آنان می‌تواند به نتیجه برسد؟ به هر روی، پس از دیدار اخیرم از هبرون، ‌دریافتم که به زودی در نقطه‌ای قرار خواهیم گرفت که راه بازگشتی وجود ندارد.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial