رفتن به محتوای اصلی

انزوای عربستان سعودی در ارتباط با یمن هر روز عمیقتر می شود

عربستان سعودی با باتلاقی در یمن روبرو است؛ فهرستی از همکاری های ایران و آمریکا بعد از معامله هسته ای؛ فعالان حقوق بشر در ایران در مورد بهبود شرایط تردید دارند؛ کشتار در حلب در روز جمعه نیک؛ آیا اردوغان در حال دور شدن از فرقه گرائی است؟
A supporter of the Jamiat Ahle Hadith organization holds a picture of Saudia Arabia's King Salman bin Abdulaziz during a rally in support of Saudi Arabia over its intervention in Yemen, in Lahore April 19, 2015. . REUTERS/Mohsin Raza

در حرکتی غیر معمول و گزنده، نواز شریف نخست وزیر پاکستان درخواست عربستان سعودی را برای پیوستن به کارزار یمن رد کرد.

بروس ریدل می نویسد: "گزارش های رسیده حاکی است که رهبر پاکستان بر این باور است که در صورتی که عربستان وارد جنگ زمینی در یمن شود، چه با شرکت پاکستات و چه بدون آن، در یک باتلاق فرو خواهد رفت. به عبارت ساده تر آنها لقمه بزرگتر از دهانشان برداشته اند. تجربه مصر در دهه ۱۹۶۰ در یمن، در جنگ با زیدی ها، که ۲۰ هزار تلفات برای آنان بجا گذاشت، تفکر پاکستانی ها را، به خصوص در ارتش آن کشور، شکل می دهد."

به گزارش وال استریت ژورنال، از شروع حملات هوائی سعودی ها به یمن، ۶۴۸ نفر غیر نظامی در آن کشور کشته شده اند. حملاتی که در آن بیمارستان ها، مدارس، و اردوگاه های پناهندگان نیز هدف قرار گرفته اند. مقامات آمریکائی رفته رفته اما بی سر و صدا موضع منفی خود را نسبت به حملات سعودی ها به یکی از فقیرترین کشور های جهان ابراز می کنند.

نخست وزیر عراق، حیدر العبادی، در ملاقات این هفته خود با پرزیدنت باراک اوباما هشدار داد که حملات عربستان به یمن مقدمه یک جنگ فرقه را فراهم می کند. عدنان ابو زید از بغداد گزارش می کند که جنگ یمن دارد به دشمنی میان شیعه و سنی در عراق دامن می زند.

به نوشته محمد علی شعبانی، پیشنهاد ایران برای یافتن یک راه حل دیپلماتیک جهت خاتمه دادن به جنگ خانگی در یمن رویکردی عقلانیتر از مداخله نظامی عربستان سعودی به نظر می رسد. "در حالی که مشخص نیست که جنگ یمن کی به پایان می رسد آنچه که مشخص است این است که دیپلماسی پیشنهادی ایرانی ها از پول و قدرت آتش سعودی ها پاسخ موثرتری به شرایط یمن است. در حالیکه هدف از جنگ یمن بطور فزاینده ای در ابهام فرو می رود عربستان سعودی و متحدانش ممکن است به زودی خود را در میان یک باتلاق ببینند."

روز ۱۷ آوریل، سید حسن نصر الله در یک سخنرانی در بیروت پیشنهاد ایران را برای خاتمه دادن به حملات هوائی و انجام مذاکرات در میان نهاد. به گزارش علی هاشم: "در مورد آمادگی ایران برای گفتگو، نصر الله عنوان نمود که تهران آماده است با عربستان وارد مذاکره شود. او اضافه کرد که با این حال عربستان سعودی به دلیل شکست های پی در پی در عراق، سوریه، و لبنان به دنبال یک پیروزی است تا پس از آن پای میز مذاکره بنشیند."

به نوشته احمد فواد جنگ یمن در میان اخوان المسلمین هم دو دستگی ایجاد کرده است.

"علیرغم مخالفت اخوان مصر با شرکت آن کشور در عملیات طوفان قاطع، حزب اصلاح، شاخه سیاسی اخوان یمن و نیز فعال اخوانی یمنی، توکل کرمان، از عملیات مزبور حمایت کردند. آنها از همه نیروهای عربی که در عملیات مزبور شرکت کرده اند قدردانی نموده و هیچ نوع انتقادی را متوجه کشور های خلیج (فارس) و مصر نکردند. بطور مشخص کرمان در توئیتر خود به ستایش از آنان پرداخت."

کمی بیشتر در مورد پیام خامنه ای

سید حسین موسویان، با اشاره به اظهارات رهبر ایران، آیت الله علی خامنه ای مبنی بر اینکه " اگر طرف مقابل از کج تابی های خود دست بردارد، این تجربه را می توان در مسائل دیگر ادامه داد" فهرستی از زمینه هائی که ایران و آمریکا می توانند با یکدیگر به همکاری بپردازند ارائه کرده است. این فهرست "جنگ علیه گروه موسوم به دولت اسلامی در سوریه و عراق، بحران طولانی در سوریه، بحران در حال ظهور در یمن" و نیز "مبارزه علیه افراط گرائی، تروریسم، و قاچاق مواد مخدر در خاورمیانه" را شامل می شود.

هم چنانکه علی هاشم قبلا گزارش نمود و هفته گذشته نیز در همین ستون المانیتور مطرح شد، این اظهارات خامنه ای "می تواند پیام اصلی تفاهم بر روی چارچوب توافق هسته ای" بین ایران و گروه ۱+۵ باشد.

تردید فعالان حقوق بشر ایرانی

در حالیکه ایرانی ها بطور قاطع از مذاکرات هسته ای حمایت می کنند، بهداد بردبار گزارش می کند که فعالان حقوق بشر تردید دارند که در صورت تحقق یک توافق، باعث بهبود وضعیت حقوق بشر در ایران شود.

بردبار می نویسد: "اگر چه فعالان حقوق بشر ایرانی که با المانیتور گفتگو کردند در این خصوص که حصول یک توافق هسته ای منجر به بهبود فوری حقوق بشر در ایران خواهد شد، ابراز تردید کردند، اما بسیاری از آنان در این مورد اتفاق نظر دارند که شرایط اقتصادی بهتر، برای بهبود استاندارد زندگی در ایران، که به دلیل مشکلات اقتصادی کاهش یافته است، ضروری است."

اسرائیل: فروش موشک های روسی ضربه ای کشنده خواهد بود؟

بن کسپیت می نویسد که تصمیم روسیه مبنی بر لغو ممنوعیت فروش موشک های زمین به هوای اس ۳۰۰ به ایران "ضربه کشنده ای" بود به اطمینان بخشی آمریکا در مورد تامین امنیت اسرائیل.

کسپیت از بیت المقدس گزارش می کند: "اگر چه آمریکائی ها تلاش کردند که توضیح دهند، متقاعد کنند و نشان دهند که برداشته شدن تحریم ها هنوز نهائی نشده، حتی گفتند که تا زمانی که همه چیز کاملا روشن نشده تحریم ها برداشته نخواهد شد و اضافه کردند که هنوز در مورد زمان و میزان برداشته شدن تحریم ها تصمیم گیری نشده است، و گفتند که آمریکا با برداشته شدن تحریم ها، همزمان با امضاء توافقنامه مخالف است، با این حال حرکت پوتین ضربه کشنده ای بود که تمامی این تئوری ها را زیر سئوال برد."

از نظر پل ساندرز زمان اعلام این تصمیم از سوی روسیه قابل توجه است. ایران قرارداد خرید این سیستم موشکی را در سال ۲۰۰۷ امضاء کرده بود اما روسیه در سال ۲۰۱۰ فروش آن را به ایران، به عنوان یک ژست دوستانه نسبت به غرب و اسرائیل، ممنوع کرد. هفته قبل، ساندرز پیش بینی کرده بود که روسیه کار فروش موشک ها از سر خواهد گرفت هر چند که گمان می کرد مه این اتفاق پس از نهائی شدن گفتگوهای هسته ای بیفتد.  

به نظر ساندرز "مسکو، در صورت برداشته شدن تحریم های سازمان ملل، به نظر مساعد ایران نیاز دارد. شرکت های روسی در برابر خود رقابت سنگینی را از سوی چین، هند، و اروپا شاهد خواهند بود حتی اگر آمریکا بخشی از تحریم های خود را حفظ کند." ممکن هم هست که ولادیمیر پوتین پیامی به غرب و تندرو های داخلی خود فرستاده باشد که در ارتباط با ایران دنباله روی آمریکا نیست. از طرفی ممکن است که این حرکت به نوعی در مخالفت با سیستم دفاعی آمریکائی باشد که در اروپای شرقی مستقر است.

کشتار جمعه نیک در حلب

ادوارد دارک از تیره روزی بی امان مسیحیان این شهر، از جمله کشتار روز ۱۰ آوریل، مصادف با جمعه نیک که شاید یکی از مقدسترین روز ها در تقویم مسحیت باشد گزارش می دهد.

دارک می نویسد: "در نیمه های شب بارانی از موشک و خمپاره از سوی نیروهای شورشی بر سر مردم مسیحی ساکن سلیمانیه در غرب حلب باریدن گرفت. ساختمان ها فرو می ریختند، دهها نفر کشته و مجروح شدند و تعداد زیادی زیر آوار گیر افتاده بودند. ترس عظیمی همه جا را فرا گرفته بود. ساکنین در تاریکی شب پا به فرار گذاشته بودند بدون آنکه بدانند به کجا می خواهند بروند. آمبولانس ها و ماشین ها آتش نشانی و ماموران نجات تلاش می کردند که با تبعات قتل عام مبارزه کنند. فضای ترس و ترور به دلیل نبودن برق و ارتباطات بسیار محدود و عدم دسترسی به اینترنت تشدید می شد. تاسیسات زیر بنائی که به این بخش از شهر خدمات می داد روز ۲۸ مارس پس از حمله گروه های اسلامگرا و تصرف ادلب، مرکز استان، فرو ریخت."

دارک چنین ادامه می دهد: "در حالی که توجه منطقه و جهان به نقاط بحرانی دیگری از جمله یمن معطوف شده است، کشتار جمعه نیک در یمن مانند یک پانوشت در زیر فهرست بلند کشتار ها و فجایع دیگر در سوریه باقی خواهد ماند و افکار عمومی جهان که دیگر به داستان های هر روزه هولناک در سوریه عادت کرده آن را به دست فراموشی خواهد سپرد."

المانیتور قبلا از قول جبران باسیل، وزیر امور خارجه لبنان، گزارش کرده بود که وی از شورای امنیت سازمان ملل درخواست کرده است که برای حفاظت از مسیحیان و دیگر اقلیت های مذهبی که در سوریه مورد ظلم گروه دولت اسلامی قرار گرفته اند اقدامی به عمل آورد.

محمد الخطیب از حلب گزارش می کند: "دو حمله انتحاری گروه دولت اسلامی را به دفتر مرکزی "جبهه شام" نمی توان تنها به عنوان پیامی برای جبهه مزبور تفسیر کرد. این حملات را باید به عنوان مقدمه ای برای ارتقاء سطح درگیری ها و رویاروئی غیر قابل اجتناب بین دو طرف، یعنی گروه دولت اسلامی و شورشیان سوری تلقی نمود. دولت اسلامی از این واقعیت که موازنه قوا، در نبود یک ائتلاف بین المللی و پراکندگی نیروهای شورشی به نفع آن گروه تغییر پیدا کرده نهایت بهره برداری را می کند. در ضمن نباید از نظر دور داشت که نیرو های حکومتی نیز در جای دیگر، یعنی در مناطق شمالی حلب، درگیر جنگ برای تکمیل محاصره حلب هستند."

بازگشت به نقطه بی مسئله

تصاویر عجیب رجب طیب اردوغان و حسن روحانی در تهران، در حالی که دست در دست یکدیگر مشغول قدم هستند، آن هم تنها چند روز پس از حملات لفظی اردوغان به ایران و متهم کردن آن کشور به تلاش برای "تسلط بر منطقه"، ممکن است تلاشی باشد از سوی آنکارا برای دور شدن از سیاست های فرقه گرایانه توام با درگیری. البته شاید.

سمیح آیدیز می نویسد: "حزب عدالت و توسعه پس از پرداخت هزینه های زیاد آموخته است که سیاست های جاه طلبانه با وضعیت ناگوار منطقه و واقعیت هائی که (در منطقه) عمر طولانی دارند همخوانی ندارد و نمی شود به آسانی و به سرعت آنها را عوض کرد. آنکارا اینک دریافته است که به درون بحران هائی کشیده شده که می تواند نتایج خطرناکی برای ترکیه به دنبال داشته باشد."

ظهور بهار عربی این تصور را برای اردوغان و دستیارانش بوجود آورد که سیاست "بی مسئله بودن با همسایگان" برای "کشوری مانند ترکیه که به باور آنان باید نقش اصلی را در شکل دادن دوباره منطقه خاورمیانه بازی کند، سیاستی جبونانه است". آن رویا ها اینک نقش بر آب شده.

"دیپلمات های غربی در آنکار، که نمی خواستند نامشان به دلیل حساسیت موضوع اعلام شود، به المانیتور گفتند که از این حرکت ترکیه استقبال می کنند. آنان هم چنین اظهار داشتند که ادامه این رویکرد باعث می شود که ترکیه نقش بزرگتر و مثبتتری را در منطقه، نسبت به امروز، ایفا کند."

"اما آن ها در ضمن معتقد بودند که این امر به شرطی عملی است که اردوغان از موضع ایدئولوژیک و سنی گرایانه خود دست بکشد و واقعا به سمت موضعی عاری از فرقه گرائی حرکت کند." 

More from Week in Review

Recommended Articles