رفتن به محتوای اصلی

مقامات امنیتی اسرائیل نقش عباس در حفظ ثبات را کلیدی میدانند

با وجود حملات اخیر در شهرک عتصیون و در مرکزی در تل آویو٬ منابع امنیتی اسرائیلی معتقدند محمود عباس٬ رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین به همکاری امنیتی با اسرئیل پایبند است و برای خاموش کردن ناآرامیها تلاش میکند
Palestinian President Mahmoud Abbas speaks at the opening of a museum of late Palestinian leader Yasser Arafat in the West Bank city of Ramallah, November 9, 2014. REUTERS/Abbas Momani/Pool (WEST BANK - Tags: POLITICS) - RTR4DGOL

از دیدگاه مقامات دفاعی اسرائیل هنوز وقوع انتفاضه سوم به روشنی قابل پذیرش نیست. از دید آنها شرایط کامل برعکس است.

یکی از منابع نظامی رده بالای اسرائیل در یهودا و سامره که خواسته نامش فاش نشود٬ روز ۱۲ نوامبر (۲۱ آبان) در گفتگویی با المانیتور گفت: " ما مرتبا اوضاع و شرایط روی زمین را کنترل می‌کنیم. در این مرحله٬ تمامی اطلاعات فعلی امتحان شده توسط ما و تمامی شاخص‌ها٬ بدون شک ثابت نمانده‌اند ولی از طرف دیگر افزایش قابل توجه‌ای در این موارد دیده نمی‌شود. بله! تعداد درگیری‌ها افزایش پیدا کرده است ولی هنوز همه نیروهایی که ثبات ایجاد می‌کندد حضور دارند و اثرشان به هیچ وجه کم نیست. درست است! در هفته گذشته موارد زیر پا گذاشتن نظم عمومی دیده شده و افرادی کوکتول ملوتوف پرت کرده‌اند و حملات تروریستی انجام داده‌اند. البته لازم است نفسی عمیق بکشیم و اوضاع را با دیدی حرفه‌ای بسنجیم تا بتوانیم نگاهی جامع به واقعیت داشته باشیم. نتیجه چنین سنجشی این بوده هنوز به وضعیت انتفاضه نرسیده‌ایم."

تا به امروز مناطق یهودا و سامره از حوادث انتفاضه سوم مصون مانده است. نیروی دفاعی اسرائیل نگران این بود که درگیری‌ها و تظاهرات بیت المقدس به کرانه باختری سرایت کند. اما این ناآرامی‌ها به بیت المقدس شرقی محدود شدند و تنها چند درگیری خشونت‌آمیز کوچک در مناطق تحت حاکمیت اسرائیل دیده شد. این درگیری‌ها شامل کشته شدن یک جوان عرب در کفر کنا توسط پلیس و چند تظاهرات در روستای عرب اسرائیلی طیبه که به کشتن خودسرانه یک راننده یهودی توسط مردم منتهی شد٬ می‌شود.

هفته گذشته خشونت‌ها به نقاط دیگر سرایت کردند. در بلوک شهرنشینان عتصیون (نزدیک به محلی که سه نوجوان اسرائیلی در تابستان گذشته ربوده و کشته شدند) حمله‌ای توسط چند سرنشین خودرو صورت گرفت که با چاقو کشی همراه بود. همچنین در تل آویر نیز چاقو کشی مرگباری توسط یک فلسطینی تروریست از کرانه باختری روی داد. آیا اینها نشانه گسترش ناآرامی‌ها به یهودا و سامره است؟ منابع نیروی دفاعی اسرائیل معتقدند هنوز برای چنین نتیجه‌گیری زود است.

به گفته همان مقام نظامی: "دیروز روز سختی در مناطق یهودا و سامره بود. فلسطینی‌ها دهمین سالگرد مرگ یاسر عرفات را گرامی می‌داشتند و روز پیش از آن دو حمله وحشیانه رخ داد. در خلال روز ما شاهد ۳۶ درگیری در یهودا و سامره بودیم. روی هم رفته هزار فلسطینی در این وقایع شرکت کردند. این تعداد کمی است و حتی می تواند آن را قابل صرف نظر دانست. شاهد حضور انبود مردم در خیابان‌ها نیستیم. انتفاضه‌ای روی نداده‌است. با این وجود اوضاع در حال بدتر شدن است و ما نسبت به این شرایط بی تفاوت نیستیم. نشانه‌ها اینجا و آنجا پیدا می‌شوند ولی هنوز تغییر اساسی‌ای روی نداده است. وضعیت فعلی هنوز پایدار است.

ذکر این نکته حائز اهمیت است که اوضاع می‌تواند تغییر کند. امکان افزایش ناآرامی‌ها به صورت جدی وجود دارد. حماس در تلاش است از راه دور کرانه باختری را به آتش بکشد و افرادی در حال انجام عملیات تروریستی هستند ولی اینها اتفاقات هیجانی هستند که باید با نگاهی بلند مدت بررسی شوند. در حال حاضر هیچ پایه عملیات تروریستی‌ای در سر مناطق فلسطینی دیده نمی‌شود و تشکیلات خودگردان فلسطینی مانند سابق با نیروهای امنیتی اسرائیلی همکاری میکنند و به تشکیلات امنیتی فلسطینی دستورات صادر می‌کند."

دلایل افزایش کلی ناآرامیها در مناطق فلسطینی متعدد است: تحریکات انجام شده٬ اختلافات در مورد مسجد الاقصی و همینطور مشاجرات با شهرک نشینان. اما بازیگران دیگری هم در این صحنه حضور دارند که نیروی دفاعی اسرائیل آنها را "عوامل ثبات بخش" می نامد. افسر بلند مرتبه‌ای که با من گفتگو کرد آنها را یک به یک برای من شمرد. اولینشان رهبری فلسطینیان و مشخصا خود محمود عباس است. دستگاه دیپلماتیک اسرائیل (که توسط آویگدور لیبرمن٬ وزیر امور خارجه ٬ نفاتالی بنت٬ وزیر اقتصاد و تجارت و حتی خود بنیامین نتاینیاهو٬ نخست وزیر٬ رهبری می‌شود) محمود عباس را "بدتر از عرفات" می‌دانند و اون را شخصی می‌دانند که محرک حملات تروریستی می‌شود و ثبات را بر هم می‌زند. اما بر خلاف آنها نیروی دفاعی اسرائیل وی را مهمترین نیروی ثبات بخش در منطقه می‌داند.

به گفته این مقام نظامی: "محمود عباس کسی بود که مراسم بزرگداشت دهمین سال مرگ عرفات را به هم زد. از آنجایی که جبرئیل رجوب (مقام عالی رتبه فتح) مسئول این مراسم بود و روابط او با محمود عباس بسیار خصمانه است٬ عباس بودجه کافی را در اختیار وی قرار نداده بود. این عاملی بود که بزرگی این رویداد و امکان بدتر شدن اوضاع را کوچک کرد."

اما نکته‌ای که از همه این موارد مهمتر است این است که علیرغم حملات دیپلماتیک به اسرائیل و علیرغم سخنان تندروانهاش درباره مسجد الاقصی٬ عباس درباره مسائل امنیتی موضع سرسختانه‌ای دارد. دستگاه امنیتی عباس جلوی حملات تروریستی را گرفته‌اند و دستورات او کاملا واضح و خالی از ابهام است و همکاری‌اش با اسرائیل ادامه دارد.

به گفته این مقام نظامی: "ما محدوده بازداشت عناصر حماس را کنترل می‌کنیم و دیده‌ایم که این مسئله ثابت مانده است. عاملان حملات تروریستی بازداشت و محاکمه می‌شوند و تعداد بازداشت‌ها یا ثابت است و یا افزایش می‌یابد. همکاری امنیتی با اسرائیل همچنان مقدس دانسته می‌شود. عباس همچنان با ادبیات خودش حرف‌های درستی می‌زند. او ربودن سه نوجوان اسرائیلی را محکوم کرد و بدون هیچ گونه تردیدی حماس را مقصر می‌داند و به رفتارهایش حمله می‌کند٬ صدای او بلند و رساست و صدای اصلی تشکیل دهنده روح حاکم بر رهبری دستگاه امنیتی فلسطینیان است. او عامل مهمی در ایجاد ثبات است. البته او می‌تواند سریعا تغییر کند ولی تا کنون تغییری نکرده است."

عوامل ثبات بخش دیگر شامل وضعیت مالی٬ بازدارندگی اسرائیل و سیاست اسرائیل مبنی بر استفاده خویشتن دارانه از خشونت در مناطق یهودا و سامره است. بر خلاف گروه کوچکی از شهرک نشینان که رفتارهای تحریک کننده‌ای دارند و سعی می‌کنند منطقه را به آتش بکشانند٬ نیروی دفاعی اسرائیل تمام تلاشش را برای جلوگیری از افزایش نا‌آرامی‌ها می‌کند.

به گفته همین مقام نظامی: "وضعیت اقتصادی نیز عامل مهمی است. هر فلسطینی عادی نیز می‌تواند بگوید چه اتفاقاتی در اطرافش می‌افتد. هر فلسطینی اتفاقاتی که در سوریه٬ عراق٬ لبنان و اردن می‌افتد را می‌بیند. از اوضاع مصر آگاه است. او می‌داند که در قیاس با این مناطق او در محل بهتری زندگی می‌کند. علاوه بر این تجربه سخت عملیات "محافظت از برادر" در کرانه باختری پس از ربوده شدن سه نوجوان اسرائیلی- همه اینها اثراتشان را دارند. فلسطینی‌ها چند هفته‌ای شاهد حضور گسترده نیروی دفاعی اسرائیل در روستاها و شهرهایشان بودند. آنها می‌دانند که این مسئله چندان خوشایند نیست. آنها این روزها خیلی بیشتر از روزهای انتفاضه دوم آزادی دارند و هیچ تمایلی به بازگشتن به آن شرایط ندارند. اگر یک فلسطینی را نیمه شب بیدار کنید و از او بپرسید مهمترین مسئله‌ات چیست به شما خواهد گفت در حالیکه مسجد الاقصی برایش مهم است و ادامه اشغال او را ناراحت می‌کند٬ مهمترین چیز برایش این است که برای فرزندانش زندگی خوبی فراهم کند و در صلح زندگی کند. دقیقا به همین دلیل است که الان در میانه انتفاضه‌ای مردمی یا تظاهرات سرااسری نیستیم.

این مقام نظامی ادامه می‌دهد: "اما نباید اهمیت این نکته را فراموش کرد که کل این پروسه می‌تواند یک شبه تغییر کند. به عنوان مثال٬ اگر تلاش یک گروه مهاجم "برچسب قیمت" برای آتش زدن یه مسجد نادرست از آب دربیاید و مردم عبادت کننده در مسجد کشته شوند٬ آنگاه شرایط می‌تواند در چند ثانیه تغییر کند. یک درگیری جدی در مسجد الاقصی و یا در طرف مقابل حمله تروریستی وحشیانه‌ای علیه اسرائیلی‌ها. ما در منطقه انفجاری زندگی می‌کنیم و تحت شرایط پیچیده‌ای زندگی می‌کنیم. نمی‌توانیم حتی برای یک ثانیه هم بیخیال باشیم."

یکی از بهترین نمودهای این واقعیت چند روز پیش در دیداری بین یک مقام اسرائیلی -که از مسئولان مهم تامین امنیت در یهودا و سامره است- با فلسطینان در شهر فلسطینی طولکرم در کرانه باختری رخ داد. در این جلسه تقریبا همه مقامات در مورد افزایش خشونت در مناطق فلسطینی٬ وضعیت مسجد الاقصی و درگیری‌های دیگر ابراز نگرانی کردند. ولی فلسطینان بیشترین توجه‌شان را معطوف به اوضاع شهر خودشان کرده بودند.

مقامات اسرائیلی٬  مقام نظامی‌ای که با المانیتور گفتگو می‌کرد را به گردشی در این شهر برده بودند. آنها او را به پارکی تفریحی در این شهر برده بودند. به نظر می‌رسید چیزی که فلسطینیان را از همه بیشتر رنجانده بود بوروکراسی اداری اسرائیل در اداره استاندارد و مقررات برای اخذ اجازه در مورد تجهزیات تفریحی پارک بوده‌است و این چیزی بوده که: "برای آنها در طولکرم جذاب بوده‌است."

مسئولان نیروی دفاعی اسرائیل می‌گویند: "در پایان روز٬ زندگی نرمال بر همه چیز غلبه می‌کند." دستکم تا به امروز.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial