رفتن به محتوای اصلی

شمارش معکوس ترکیه برای دستیابی به انرژی هسته‌ای

اگر دو نیروگاه هسته‌ای ترکیه تکمیل و راه‌اندازی شوند هزینه واردات انرژی این کشور به هفت میلیارد و دویست میلیون‌دلار کاهش خواهد یافت.
TURKEY-GREENPEACE:ISTANBUL,10APR00-Greenpeace activists fly a hot air balloon sporting a slogan in Turkish reads as "Stop Akkuyu" in front of sixth century Byzantinian church of St. Sophia as they demonstrate in the old city in Istanbul April 10 against the Turkish government decision to build a first ever nuclear plant in Akkuyu. Turkish police detained nine activists during the protest.

FS - RTR3057

ترکیه کشوری است که به شدت به تامین انرژی از خارج وابسته است. در سال ۲۰۱۳، از ۲۵۱ میلیارد و ششصد میلیون دلار محصولات وارداتی، سهم تولیدات انرژی بالغ بر ۵۵ میلیارد و نهصد میلیون دلار بود. با کسری بودجه‌ی 65 میلیارد دلاریِ ‌کنونیِ ترکیه در سال ۲۰۱۳، فشار ناشی از واردات انرژی بر اقتصاد کشور حتا چشم‌گیرتر هم  خواهد شد.  ترکیه برنامه‌ی طولانی مدتی برای حل این فشار به اجرا گذاشته است. وزارت اقتصاد  در آخرین برآورد و تخمین‌اش، اهداف زیرا برای افزایش تولید انرژی تا سال ۲۰۲۳ فهرست می‌کند: 

  • تمام منابع داخلی تولید انرژی نظیر ذغال سنگ و منابع قابل استفاده برای تولید برق‌- آبی باید مورد استفاده قرار بگیرند.  
  • استفاده از منابع تجدیدپذیر انرژی به حداکثر برسد.
  • بهره‌وری انرژی به سرعت و به شکل پایدار افزایش یابد. 
  • ترکیه به کشوری ترانزیتی و گذرگاهی برای انتقال انرژی به سایر کشورها تبدیل شود، برای نمونه خط لوله‌ی انتقال گاز طبیعی از آنتالیا مورد بهره برداری قرار بگیرد.
  • منابع تولید انرژی هسته‌ای راه اندازی شود. 

 اهداف سال2023؛ یعنی درست همان سالی که مصادف صدمین سالگرد تشکیل دولت ترکیه است  از این قرارند: ساخت و احداث دو نیروگاه هسته‌ای بزرگ، یکی در آکویو در مدیترانه، که قرار است توسط روس‌ها ساخته شود و دیگری نیروگاه سینوپ در دریای سیاه که قرار است توسط ژاپنی ها ساخته شود. با عملیاتی‌شدن و بهره برداری از این دو نیروگاه، رویای پنجاه ساله‌ی ترکیه برای دستیابی به انرژی هسته سرانجام محقق خواهد شد. 

اقدامات امنیتی پس از حادثه‌ی فوکوشیما

 پس از فاجعه‌ی هسته‌ای فوکوشیما در ژاپن، ترکیه سلسله اقداماتی را برای افزایش امنیت و ایمنی نیروگاه آکویو(اولین نیروگاه هسته‌ای‌ش) آغاز کرده است. فاز تحقیقات و برنامه‌ریزی این نیروگاه به مدت یک سال به منظور مطالعات بیشتر و توسعه‌ی اقدامات امنیتی، تمدید شده است. این یکی از دلایل تاخیر ساخت و ساز نیروگاه است. 

اقدامات امنیتی در هر دو نیروگاه تاحد ممکن به حداکثر خواهد رسید، دلیل این امر محافظت نیروگاه از بلایای طبیعی نظیر زلزله‌ها و سیل‌ها، و همچنین حوادثی نظیر سقوط هواپیما است. این امکانات محافظتی دربرابر زمین لرزه‌هایی به شدت 9 ریشتر مقاوم خواهند بود و به مدت 60 سال کار خواهند کرد. 

انتقال تکنولوژی 

احداث نیروگاه‌های هسته‌ای، تکنولوژی ناشناخته‌ای را به ترکیه معرفی خواهد کرد. طی سه سال گذشته، بالغ بر 200 نفر از متخصصان ترک برای آموزش در زمینه‌ی انرژی هسته‌ای به روسیه فرستاده شدند، و تعدادی که  به زودی به  600  نفر خواهد رسید. این افراد را می‌توان در نیروگاه آکویو به کار گرفت.

مهندسان ژاپنی و ترک به طور مشترک بر نیروگاه سینوپ نظارت خواهند کرد. در طول احداث نیروگاه، خدماتی با ارزش18 میلیارد دلار از شرکت‌های ترکیه‌ای خریداری خواهد شد، خدماتی که انتظار می رود تا حدود زیادی قابلیت‌های صنعت داخلی کشور را افزایش دهند. انتظار می‌رود طی ده تا پانزده سال، تولیدکنندگان ترکیه‌ای بتوانند هشتاد تا نود درصد از  515 هزار قطعه مورد نیاِز  نیروگاه هسته‌ای را تولید کنند. دو نیروگاه هسته‌ای ترکیه، روی‌هم‌رفته به 42 میلیارد دلار سرمایه گذاری خارجی نیاز دارند، بیست میلیارد دلار برای نیروگاه آکویو و بیست و دو میلیارد دلار برای نیروگاه سینوپ. این سرمایه‌گذاری، بزرگترین سرمایه‌گذاری خارجی‌ای خواهد بود که تاکنون دریکی از بخش‌های صنعت ترکیه انجام گرفته است.

 طبق خبری که مقامات شرکت تولید برق نیروگاه هسته‌ای به المانیتور دادند، آن‌ها درانتظار گزارش ارزیابی زیست‌محیطی‌ای هستند که یکی از الزامات قانونی مورد نیاز برای شروع ساخت نیروگاه آکویو است که چهار واحد نیروی 1200 مگاواتی خواهد داشت. روند طولانی گزارش، شروع احداث نیروگاه را که در اصل برای  سال گذشته برنامه‌ریزی شده بود، به تاخیر انداخته است. براین اساس اولین واحد نیرو به جای  سال 2019 ، در سال 2020 به بهره برداری خواهد رسید و پس از آن، هر ساله از یک واحد جدید بهره برداری خواهد شد، با این برنامه‌ی زمانی که  واحد نهایی در سال 2023 و در صدمین سالگرد تاسیس جمهوری ترکیه به بهره برداری برسد.

در این اثنا ژاپنی‌ها نیروگاه سینوپ را احداث خواهند کرد. هنگامی که هر نیروگاه کاملا عملیاتی شود و به بهره‌برداری برسد، واردات سالانه‌ی انرژی ترکیه به 7.2 میلیارد دلار کاهش خواهد یافت، این مجموع برآوردی است که ترکیه برای گاز طبیعی مورد نیاز جهت تولید هشتاد میلیارد کیلووات ساعت در سال باید بپردازد، میزانی که نیروگاه‌های آکویو و سینوپ روی هم رفته آن را تولید خواهند کرد. 

 براساس برآورد وزارت انرژی، در سال 2023، مصرف برق ترکیه به حدود 500 میلیارد کیلووات ساعت در سال خواهد رسید. در حال حاضر، تقریبا تمام گاز طبیعی و سوخت‌های مایع و همچنین 30 درصد زغال سنگ مورد استفاده در تولید نیروی برق، از طریق واردات تامین می شوند. حتی اگر ترکیه  تمام پتانسیل انرژی-  یعنی انرژی بادی، خورشیدی، زمین گرمایی، زیست توده‌ای - خود را، علاوه بر نیروگاه‌های برق آبی، تا سال 2023 فعال می‌کرد، بازهم صرفا می‌توانست نیمی از 500 میلیارد کیلووات ساعت در هر سال موردنیازش را تولید کند. از این رو، این استدلال که ساخت نیروگاه‌های هسته ای یک ضرورت است، استدلالی کاملا درست و موجه است. 

محل نیروگاه سوم 

برنامه‌ریزی‌ برای احداث سومین نیروگاه هسته‌ای هم اکنون درجریان است. انتظار می‌رود سال آینده و پس از تکمیل مطالعات تحلیلگران ژاپنی از مناطق مختلف، محل احداث نیروگاه مشخص شود. در حال حاضر به نظر می رسد ژاپنی‌ها قدرتمندترین گزینه‌ی ساخت و احداث این نیروگاه سوم باشند، اما روسیه هم  درتلاش است تا  زمینه‌ی مناسب به منظور ساخت نیروگاه را برای خودش مهیا کند. 

استانبول و آرتوین، استان‌هایی در منتهی الیه شرقی ساحل دریای سیاه در ترکیه، به عنوان محل‌های احتمالی احداث این نیروگاه سوم مطرح شده‌اند، اما این بحث هنوز در حد حدس و گمانه‌زنی است. انتظار می‌رود محل احداث نیروگاه در نزدیکی مناطق تولید و صنعتی باشد. تانر یلدیز، وزیر انرژی، سال گذشته‌ در اظهاراتی خاطرنشان کرد که  محل احداث نیروگاه سوم حدودا در دوسال آینده مشخص خواهد شد. 

جستجو برای شرکا

المونیتور متوجه شده است که روسیه، که تنها مالک نیروگاه هسته ای آکویو است، در حال برنامه‌ریزی برای فروش چهل و نه درصد از  سهامش به سرمایه‌گذاران ترک و خارجی است. مذاکره با چند شرکت بزرگ ترک و برخی  شرکت‌های خارجی  اکنون در جریان است. اتاق بازرگانی و صنعت آنکارا، به نمایندگی از اعضای حوزه‌های صنعتی خودش، خواستار عملیاتی‌کردن و بهره‌برداری از یکی از چهار واحد نیرو شده است. از طرفی روسیه  هم برای همکاری با شرکای داخلی و خارجی جهت احداث و ساخت نیروگاه‌های هسته‌ایِ دیگر، ابراز تمایل کرده است. 

دولت ترکیه هیچ سهمی در احداث نیروگاه آکویو ندارد. از طرف دیگر، در نیروگاه سینوپ، شرکت دولتی تولید برق (EUAS) سهمی 49 درصدی خواهد داشت. با وجود این، این شرکت تنها   25 تا  30 درصد از سهامش را حفظ خواهد کرد و مابقی آن را به بخش خصوصی واگذار خواهد کرد. ژاپنی‌ها، که 51 درصد از سهام عمده را دارند، با دولت فرانسه همکاری و مشارکت خواهند کرد، باوجود این فرانسوی‌ها هیچ سهمی از 51 درصد از سهام را نخواهند داشت. یلدیز، سال گذشته در کنفرانسی خبری خاطرنشان کرد: ترکیه هیچ برنامه‌ای برای واگذاری هیچ بخشی از سهام خود به فرانسه ندارد. 

گزینه‌ اصلی‌ ترکیه در نیروگاه سینوپ ژاپن است. توافق‌نامه‌ای بین دولت ترکیه و ژاپن به امضا رسیده است. شرکت‌های فرانسویِ GDF و AREVA با ژاپنی‌ها در فازهای سرمایه گذاری و عملیات همکاری خواهند کرد، فرایندی که ترکیه به دقت آن را زیر نظر خواهد گرفت.

More from Mehmet Cetingulec

Recommended Articles