رفتن به محتوای اصلی

سیاست جدید آمریکا در سوریه باید همکاری با ایران را در بر بگیرد

در حالی که این هفته مذاکرات بر سر یک توافق جامع هسته ای با ایران در وین آغاز می شود تعامل با ایران بر سر مبارزه با تروریسم در سوریه دریچه ای دیگر را می گشاید.
Department of Homeland Security Secretary Jeh Johnson delivers a speech in Washington February 7, 2014.    REUTERS/Gary Cameron  (UNITED STATES - Tags: POLITICS MILITARY CRIME LAW) - RTX18D33

پرزیدنت اوباما که از توقف مذاکرات ژنو احساس ناراحتی می کند خواستار گزینه های جدیدی در سیاست آمریکا نسبت به سوریه شده است.  

در حالی که مذاکرات مربوط به برنامه هسته ای ایران، برای رسیدن به یک توافق جامع، این هفته در وین آغاز می گردد آمریکا باید عزم ایران را، در رابطه با مبارزه با تروریسم، که بطور مستقیم با جنگ در سوریه در ارتباط است، آزمایش کند.

مسلح شدن القاعده و گروه های وابسته به آن، دشمنان قسم خورده آمریکا، که علیه حکومت بشار اسد در حال مبارزه اند، زنگ خطر را به صدا در آورده و سوریه را به یک موضوع حیاتی امنیت ملی برای آمریکا تبدیل کرده است.  

وزیر امنیت کشور آمریکا جِه جانسون روز ۷ فوریه گفت: "سوریه به صورت یک موضوع امنیت ملی در آمده است". چهار روز پس از آن مدیر اطلاعات ملی آمریکا، جمس کلپر، در سخنان خود در برابر سنا، برآورد قبلی خود از حضور جنگجویان خارجی در سوریه را به ۷۵۰۰ نفر افزایش داد. در میان این ستیزه جویان نفرات کارکشته القاعده هم حضور دارند که بنا به گفته کلپر "اگر دستشان به آمریکا نرسد (حداقل این است که) آرزوی حمله به اروپا را در سر می پرورند".

در حالی که تهران و واشنگتن، حداقل در انظار عمومی، قصد دارند که تمرکز مذاکراتشان را بر روی مسئله هسته ای بگذارند و حرفی در مورد سوریه نزنند اما این دو موضوع بطور ناخواسته در همدیگر تنیده شده اند.

خواستۀ ایران برداشته شدن تحریم هاست اما، طبق قوانین آمریکا، از جمله قانون تحریم های ایران Iran Sanctions Act، ایران از شرّ تحریم هائی که شرکت های خارجی را از سرمایه گذاری در ایران منع می کنند رهائی نخواهد یافت مگر اینکه محرز شود که آن کشور دیگر از تروریسم حمایت نمی کند. طبق قوانین مذکور این موضوع بیشتر به حمایت از حزب الله باز می گردد.

با آوردن موضوع تهدیدات تروریستی در سوریه به مرکز مباحثات با ایران، ضمن برخوردار شدن از فضائی بهتر برای ادامه مذاکرات مربوط به گذار سیاسی و کمک های انسانی در سوریه، می توان به یک مکانیزم پایدار برای مبارزه با خطر رو به رشد القاعده و گروه های وابسته به آن نیز دست یافت.

این امر دست نیافتنی نیست. از آنجا که خطر تروریسم در سوریه، ایران را نیز تهدید می کند آن کشور نشانه هائی برای برخورد با این موضوع از خود بروز داده است. علیرضا میریوسف، مشاور و مدیر مطبوعاتی نمایندگی ایران در سازمان ملل این هفته در المانیتور نوشت: "ما قاطعا معتقدیم که راه رسیدن به صلح در سوریه، توقف فوری جریان اسلحه و جلوگیری از ورود گروه های افراطی به داخل سوریه و همزمان تحت فشار قرار دادن گروه های مسلح در سوریه برای تبعیت از راه حل های سیاسی است".

بحث با ایران در مورد سوریه منوط است به بحث گسترده تری در مورد حزب الله که شاکله برچسب زنی آمریکا به ایران را به عنوان کشور حامی تروریسم تشکیل می دهد. نیرو های حزب الله توازن قوا را در سوریه به نفع اسد تغییر دادند. اما (مسئله اینجاست) که ایران به صرف اینکه آمریکا از ایران می خواهد که دست از حمایت از اسد و حزب الله بردارد به چنین خواسته ای تن در نخواهد داد. از سوی دیگر آمریکا هم در شرایط ایده آلی برای تحقق چنین امری، حتی از طریق مذاکرات سرّی قرار ندارد.

اینجا، جائی است که روسیه می تواند نقش بازی کند. بیژن خواجه پور می نویسد که روابط روسیه و ایران شاهد باز شدن فصلی جدید است. این امر تا حدی متاثر از منافع مشترک بین دو کشور در خصوص مقابله با خطر نیرو های جهادی در سوریه است، منافعی که آمریکا نیز در آن اشتراک دارد. روسیه هم چنین می تواند از طریق کانال های پشت پرده در ارتباط با آرام سازی رابطه ایران و اسرائیل نیز نقش بازی کند. بازیگر اصلی، بنا به نوشته بن کسپیت، می تواند وزیر امور خارجه اسرائیل آویگدور لیبرمن باشد. وی که روابط محکمی با جان کری وزیر امور خارجه آمریکا و ارتباط طولانی ای با رهبری مسکو دارد در حال برنامه ریزی برای رسیدن به نخست وزیری در اسرائیل است.  

آرام شدن اوضاع در سوریه تاثیر مستقیمی بر نقش حزب الله در لبنان خواهد داشت. بدون حل مسئله سوریه نمی توان به حل مشکلات در لبنان و مسئله حزب الله پرداخت. ژنرال میشل عون، رهبر جنبش آزاد میهنی لبنان که این هفته نقشی کلیدی در تشکیل حکومت جدید در لبنان بازی کرد، پیشتر، مذاکره برای جذب نیرو های حزب الله و ادغام آنان در ارتش لبنان را آغاز کرده بود. این مذاکرات می تواند در زمان مناسب، بار دیگر از سر گرفته شده و در عین حال می تواند به توسعه منابع انرژی در شرق مدیترانه که به دلیل عدم همکاری لبنان و اسرائیل معلق مانده است کمک نماید.

ممکن است که به لحاظ سیاسی این ادعا که فرصت های بزرگتری برای همکاری آمریکا با روسیه، و از آن مهمتر با ایران، در ارتباط با وضعیت در خاورمیانه وجود دارد، صحیح نباشد. دولت اوباما و اعضاء کنگره، از جمله سناتور دموکرات "تیم کِین"، از اعضاء کمیته روابط خارجی در مصاحبه ای در این هفته با لارا روزن، مشخصا بر روی روسیه به دلیل عدم ایفای نقشی سازنده در سوریه دست گذاشته اند.

با اینکه روسیه از حمایت از قطعنامه سازمان ملل که مبتکر آن آمریکا بوده است، برای تحت فشار قرار دادن رژیم اسد جهت صدور مجوز برای رساندن کمک های انسانی به مناطق تحت محاصره در سوریه خودداری کرده است، با این همه مسکو مجدّانه حکومت سوریه را تشویق نموده که خروج امن ۱۴۰۰ نفر را از منطقه تحت محاصره حمص فراهم آورد. بنا به نوشته میریوسفی تهران نیز از کمک های انسانی حمایت کرده است.

تغییر سیاست آمریکا در سوریه حمایت کشور هائی را در منطقه، از جمله ترکیه، عراق، اردن، سوریه، و لبنان که همگی در معرض تهدید نیرو های جهادی و وابسته به القاعده اند به خود جلب خواهد کرد. چنین تلاش هائی که می تواند شامل جلسات منظم و همکاری تنگاتنگ سران امنیتی پنج کشور فوق باشد قادر است نقش مکمل گفتگو های ژنو در مورد سوریه و تلاش های بین المللی برای مبارزه با تروریسم و ستیزه جویان خارجی را بازی کند. با گذشت زمان این گفتگو ها می تواند زمینه الحاق ایران و عربستان را که هر دو در معرض خطر نیرو های جهادی در سوریه اند، فراهم آورد.

شکست مذاکرات ژنو نباید به منزله بازگشت به راه حل نظامی برای تغییر رژم (اسد) و جاده سراشیب دخالت نظامی آمریکا تلقی گردد. هنوز عمر زیادی برای گزینه دیپلماتیک در سوریه، از جمله به بازی گرفتن روسیه و ایران و دیگر کشور های منطقه، به مثابه خط مقدم مبارزه با تروریسم در سوریه، باقی است. آمریکا به جای منزوی ساختن روسیه و ایران باید با آنان و نیز متحدین منطقه ای خود برای مبارزه با تهدید تروریسم که اینک به یک مقوله امنیت ملی بدل شده وارد همکاری و تعامل شود. 

More from Week in Review

Recommended Articles