رفتن به محتوای اصلی

آیا امکان درگیری میان نیروهای پیشمرگه و حشد الشعبی وجود دارد؟

دخالت نیروهای حشد الشعبی در عملیات نظامی درون مناطق یزیدی‌نشن، خشم پیشمرگه‌های اقلیم کردستان را به دنبال داشت. آنان می‌گویند که حشد الشعبی حق ندارد به مناطق کردنشین وارد شود.
A group of Arab soldiers who have joined Kurdish peshmerga forces take part their graduation ceremony at a training camp in Duhok province, Iraq, February 7, 2017. REUTERS/Ari Jalal - RTX2ZZVX

اربیل، عراق - در حالی که نبرد جدی میان نیروهای عراقی و داعش بر سر موصل جریان دارد، در استان نینوا، تنش‌ها میان نیروهای شیعهٔ حشد الشعبی و پیشمرگه‌های کرد بالا گرفته است. روز ۲۳ مه، کمیتهٔ مناطق کردنشین خارج از اقلیم، یکی از نهادهای دولت اقلیم کردستان، عملکرد حشد الشعبی را در سنجار مشکوک خواند و گفت حشد الشعبی با پیشمرگه‌ها در این مناطق که بر سر کنترلش میان اربیل و عراق منازعه وجود دارد، همکاری نمی‌کند.

حشد الشعبی روز ۱۳ مه عملیاتی را برای آزادسازی مناطقی از سنجار و روستاهای اطراف از چنگال داعش آغاز کرده بود. روز ۲۳ مه، جنگجویان حشد الشعبی، قیروان را که از لحاظ تقسیمات کشوری بخشی از سنجار اما به اقلیم کردستان نزدیک است، [از داعش] پس گرفتند. پس از نبرد قیروان، تعدادی از پیشمرگه‌های یزیدی، از جمله افسران نظامی، به نیروهای حشد الشعبی مورد حمایت بغداد پیوستند.

سربست لزکین، یکی از مقام‌های پیشمرگه در سنجار، روز ۱۴ مه به رووداو گفت: «ما به حشد الشعبی گفتیم که اجازه ندارند به قلمرو یزیدی‌ها وارد شود اما آن‌ها امروز این‌جا هستند و تل‌القصب و تل‌البنات را که متعلق به یزیدی‌هاست، محاصره کرده‌اند. ما به محض این‌که از این تغییر نقشهٔ آنان مطلع شدیم، [مسعود] بارزانی را در جریان گذاشتیم.» در پی آن، بارزانی، رئیس دولت اقلیم کردستان، به رهبران پیشمرگه گفت تا به حشد الشعبی اجازهٔ ورود به مناطق یزیدی در سنجار را ندهند.

طبق اظهاراتی که رووداو از یک مقام کرد منتشر کرده است، بغداد و اربیل توافق کردند تا ارتش عراق و حشد الشعبی وارد مناطق کردنشین نشوند. لزکین تأکید کرد که توافق مذکور، نیروهای حشد الشعبی را از ورود به مناطقی که جمعیت کرد یزیدی دارد، منع میکند. با این حال، حشد الشعبی تل‌القصب و تل‌البنات را گرفت و اظهار کرد که بایستی اجازه داشته باشد تا در تمامی مناطق تحت کنترل بغداد عملیات کند؛ مناطقی که شامل قیروان و سایر نقاط یزیدی‌نشین در خارج از کردستان عراق می‌شوند.

حیدر العبادی، نخست وزیر عراق، در کنفرانس خبری هفتهٔ جاری خود که روز ۱۶ مه برگزار شد، به طور ضمنی گفت که طرفین توافق کردند تا به جای رویارویی با یکدیگر، بر جنگ با داعش متمرکز شوند. عبادی گفت: «ما با دولت اقلیم کردستان توافق کردیم که مواضع پیشمرگهها محدود به همانی باشد که پیش از آغاز عملیات آزادسازی نینوا بود؛ و نیروهای ما عملیات را به عهده بگیرند. متن آن توافق هنوز نهایی نشده است.»

با وجود این توافق، اختلاف نظرهای طرفین بر جای خود باقی است. طبق اظهارات عبادی، پیشمرگه‌ها باید به نواحی نزدیک مرزهای اقلیم بازگردند که پیش از آغاز جنگ اکتبر گذشته برای آزادسازی موصل، در دست داشتند؛ و بقیهٔ استان نینوا، از جمله نواحی یزیدی، باید با نیروهای پیشمرگه آزاد شود. با این حال، دولت اقلیم کردستان تأکید دارد که نیروی پیشمرگه باید برای آزادسازی نواحی کردنشین در شمال عراق اقدام کند که نواحی یزیدی نیز جزو آن‌هاست.

روز ۱۵ مه، احمد الاسدی، سخن‌گوی حشد الشعبی، همکاری میان این نیرو با رهبری پیشمرگه را تأیید کرد اما گفت که به اظهاراتی که رسانه‌ها از بارزانی نقل کرده‌اند، واکنش نشان نمی‌دهد.

روز ۱۴ مه، روز دوم عملیات آزادسازی قیروان در غرب موصل، رهبران حشد الشعبی گفتند که اجازه نخواهند داد «هیچ بخشی از موصل جدا شود» و تأکید کردند که زدودن پیشمرگه‌ها از موصل «راحت‌تر از بیرون‌کردن داعش» خواهد بود.

تلاش المانیتور برای تماس با اسدی دربارهٔ این مواضع حشد الشعبی سودی نداشت. یکی از رهبران حشد الشعبی که نخواست نامش فاش شود، به المانیتور گفت: «من از برادرانم در رهبری پیشمرگه می‌خواهم که حد خود را بشناسند و درک کنند که ما اکنون در بحبوحهٔ جنگی سخت با داعش هستیم.»

برخی ادعا می‌کنند که حشد الشعبی، شامل شبه‌نظامیان تحت حمایت ایران، به سوی سنجار در حرکت است تا راهی را از خاک عراق برای گذر شبه‌نظامیان شیعه به سوریه بگشاید؛ و به همین دلیل با حضور نیروهای پیشمرگه در آن‌جا مشکل دارد. لزکین، در رووداو نت گفت: «حمایت نیروهای حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) در سنجار از سوی ایران و پیکارجویان شیعه از سوی عراق، همه به این دلیل است. ایران چنین طرحی را  ۶۰ کیلومتر دورتر از مرز سوریه، به دست نیروهای حشد الشعبی آغاز کرده است.»

المانیتور با زردشت شنگالی، سخن‌گوی واحدهای مقاومت شنگال، گفت و گو کرد. او همکاری نیروهایش را با پ.ک.ک و ایران رد کرد و گفت: «ما این‌جاییم تا از مردم خودمان [یزیدی‌ها] در سنجار حمایت کنیم. این‌که نیروهای عراقی به نزدیکی مرزهای سوریه رسیده‌اند، به خودشان مربوط است. اما ما هیچ نیروی عراقی را بین سنجار و کردستان سوریه نمی‌پذیریم. اگر حشد الشعبی بخواهد از راه البعاج به سوریه برسد، به خودشان مربوط است. ما دخالت نمی‌کنیم.»

ناظران احتمال درگیری مسلحانه میان پیشمرگه‌ها و حشد الشعبی را در این مرحله، رد کرده‌اند. به‌ویژه آن‌که فالح الفیاض، مشاور امنیت ملی عراق و رئیس کمیتهٔ حشد الشعبی، با بارزانی در روز ۱۵ مه دیدار کرد. در آن دیدار، هر دو بر ادامه‌ٔ همکاری میان نیروهای پیشمرگه و ارتش عراق تأکید کردند.

حسین العلاوی، استاد امنیت ملی در دانشگاه النهرین، به المانیتور گفت: «پس از دیدار فیاض، مفاهمه‌ای دربارهٔ عملیات نظامی صورت گرفت، سوءتفاهم‌ها رفع و بحران حل شد. با این حال، به دلیل دخالت‌های منطقه‌ای و حساسیت موضوع، ممکن است بگومگوهای رسانه‌ای ایجاد شود اما به یک رویارویی مستقیم ختم نخواهد شد.»

علیرغم آن‌که نشانه‌هایی از حل منازعه بر سر سنجار به چشم می‌خورد، این منازعات که پیشینهٔ دراز تاریخی دارند، در کنار دخالت‌های منطقه‌ای، رسیدن به یک تفاهم میان اربیل و بغداد را در آینده، دشوار می‌سازند. این امر باعث می‌شود که رویارویی نظامی بین دو نیرو، همواره محتمل باشد. 

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial