رفتن به محتوای اصلی

آیا رئیس جمهوری بعدی آمریکا، توافق هسته‌ای را پاره خواهد کرد؟

تمامی نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا خشم خود را نسبت به سیاست‌های ایران ابراز داشتند اما تنها کاندیداهای دموکرات بودند که از برجام پشتیبانی ‌کردند.
U.S. Republican presidential candidate Donald Trump addresses the crowd during a campaign rally in Grand Rapids, Michigan, December 21, 2015. REUTERS/Rebecca Cook - RTX1ZT14

فارغ از این که چه کسی در سال ۲۰۱۷ به کاخ سفید راه خواهد یافت، دل ایرانی‌ها به احتمال قوی برای دوران ریاست جمهوری باراک اوباما تنگ خواهد شد.

در حالی که تمامی کاندیداهای حزب دموکرات از توافق اتمی با ایران که در دولت اوباما به امضاء رسید، حمایت کرده‌اند، هیلاری کلینتون، نامزد پیشتاز آنان و وزیر خارجه سابق، ایران را به دلیل «ادامه سیاست‌های خصمانه‌اش»، در مقام دوم لیست موارد آزارنده در خاورمیانه طبقه‌بندی کرد. جمهوری‌خواهان دیدگاه منفی‌تری دارند. تد کروز، سناتور تگزاس و کاندیدای پیشتاز در انجمن حزبی آیووا، گفته که اگر به ریاست جمهوری انتخاب شود، در نخستین روز ورود به کاخ سفید، توافق موسوم به «برنامه جامع اقدام مشترک» [برجام] را دور خواهد انداخت.

آن‌چه در پی می‌آید، موضع هفت کاندیدای اصلی درباره ایران است:

دونالد ترامپ

طی آخرین مناظره انتخاباتی میان جمهوری‌خواهان در سال ۲۰۱۵، ترامپ که میان جمهوری‌خواهان در صدر لیست نظرسنجی‌های ملی قرار دارد، گفت «به حتم هرگز چنین توافق وحشتناک، منزجرکننده و مطلقاً نامناسبی را با ایران منعقد نمی‌کردم تا آن‌ها ۱۵۰ میلیارد دلار به دست آورند. آن‌ها کشوری تروریست هستند». ترامپ که سرمایه‌دار بزرگ حوزه املاک محسوب می‌شود، طی مناظره دیگری که در تاریخ ۱۶ سپتامبر برگزار شد، توافق اتمی را «یکی از بدترین قراردادهایی که تا کنون دیده‌ام» توصیف کرد.

با این حال، بر خلاف کروز [که گفته بود توافق را پاره خواهد کرد]، ترامپ تهدید به عدم اجرای توافق نکرد. او روز ۱۶ آگست در برنامه Meet The Press شبکه ان.بی.سی آمریکا، گفت: «بسیار خب! من شنیده‌ام که خیلی‌ها می‌گویند توافق را پاره خواهیم کرد. خیلی قلدرمآبانه است که شما بگویید یک توافق را پاره می‌کنید... اما من بر توافق نظارت خواهم کرد... آن‌قدر این نظارت جدی خواهد بود که فضایی برای آن‌ها نماند».

تد کروز

این سیاستمدار جمهوری‌خواه که نخستین دور است از تگزاس به مجلس سنا راه یافته، در مناظره روز ۱۶ سپتامبر گفت که توافق با ایران «چهار گروگان آمریکایی در ایران را نادیده گرفته و فقط دسترسی ایران به سلاح هسته‌ای را تسهیل خواهد کرد. این را باور کنید. اگر من به عنوان رئیس جمهوری انتخاب شوم، در نخستین روز از کار، این توافق اتمی فاجعه‌بار با ایران را پاره خواهم کرد».

او روز ۹ سپتامبر در بخشی از تلاش‌های خود علیه توافق، گفت که بازداشتن ایران از دسترسی به سلاح هسته‌ای «بزرگ‌ترین تهدید علیه امنیت ملی آمریکا» بود. بنا بر ارزیابی کروز، زمانی که توافق اجرایی شود، «دولت اوباما به معنی واقعی کلمه، بزرگ‌ترین حامی مالی تروریسم از نوع رادیکال اسلامی‌اش خواهد شد».

در مناظره ۱۵ دسامبر، ایران از صدر موضوعات کنار رفت و به جای آن تهدید گروهی که خود را حکومت اسلامی می‌نامد، بر گفت‌وگوها چیره شد. با این حال، کروز در حالی که قول می‌داد نیروهای آمریکایی را برای سرنگون کردن دیکتاتورهای سکولار نفرستد، در حاشیه بخشی از سخنان خود گفت: «رژیمی که باید عوض کنیم، ایران است... زیرا ایران علیه ما اعلام جنگ کرده است».

بن کارسون

در گفت‌وگوی ۱۱ سپتامبر با هیو هویت، مجری محافظه‌کار یک برنامه رادیویی، بن کارسون، جراح مغز و اعصاب کودکان و کاندیدای ریاست جمهوری گفت: «بزرگ‌ترین اشکال من در مورد [توافق با] ایران این است که فکر می‌کنم کنگره نمی‌بایست با هیچ چیزی غیر از یک معاهده، موافقت می‌کرد».

کارسون گفت در صورت انتخاب «من فکر می‌کنم ما به ایرانیان خواهیم فهماند که کلانتر دیگری به شهر آمده است و اوضاع مانند قبل نیست. ما از توان خود برای کند کردن پروسه استفاده خواهیم کرد. اما می‌دانید؟ این یک مشکل دراز مدت است، زیرا متحدان ما در حال حاضر احترام زیادی برای ما قائل نیستند... باید به سرعت به نقطه‌ای برگردیم که دیگران واقعاً به چیزی که ما می‌گوییم، باور داشته باشند. دوستان‌مان دوستی ما را درک کنند و دشمنان ما، دشمنی‌مان را باور کنند. باید عواقبی برای دشمنی با ایالات متحده وجود داشته باشد».

مارکو روبیو

این کاندیدای جمهوری‌خواه که نخستین دور سناتوری خود را از ایالت فلوریدا تجربه می‌کند، در مناظره ۱۶ سپتامبر به طور دقیق نگفت که اگر به ریاست جمهوری برسد، با برجام چه خواهد کرد. با این حال او تردید خود را نسبت به تعهد ایران به توافق ابراز کرد.

روبیو گفت: «هر کس به آن‌چه [آیت‌الله علی] خامنه‌ای می‌گوید توجه کند، درمی‌یابد که آن‌ها [تعهدات خود را] اجابت نخواهند کرد». او ادامه داد: «در میانه گفت‌وگوها بر سر این توافق، خامنه‌ای در صدر جمعی نشسته بود که شعار مرگ بر آمریکا سر می‌دادند... ما نیاز به فرمانده کل قوایی داریم که محکم بایستد و از این کشور دفاع کند. من به شما خواهم گفت، من منتظرم تا بر آن صحنهٔ مناظره با هیلاری کلینتون بایستم و کاملا شفاف بگویم که اگر به هیلاری رأی بدهید، به آیت‌الله خامنه‌ای رأی داده‌اید تا سلاح اتمی را در اختیار بگیرد و اگر مرا به ریاست جمهوری انتخاب کنید، تحت هیچ شرایطی اجازه نخواهم داد یک آیت‌الله مذهبی که شعار مرگ بر آمریکا می‌دهد، به سلاح اتمی دست یابد».

جب بوش

این فرماندار سابق فلوریدا نیز همچون ترامپ و روبیو، تهدید نکرد که توافق را بلافاصله پاره می‌کند، اما حمایت خود را نیز از توافق ابراز نکرد.

بوش در مناظره ۱۶ سپتامبر، با ذکر این که «پاره‌کردن یک توافق، استراتژی نیست»، گفت: «یک استراتژی می‌تواند این باشد که چگونه با ایران مقابله کنیم؟ و نخستین چیزی که نیاز داریم این است که تعهد خود را نسبت به اسرائیل محکم کنیم. [این تعهد] در دولت فعلی دست‌خوش تغییر شده است؛ و مطمئن شویم که آنان پیشرفته‌ترین سلح‌ها را در اختیار دارند تا به ایران پیام دهیم که حامی اسرائیل هستیم. اگر این کار را بکنیم، یعنی راهی سالم‌تر از هر چیز دیگر که به آن فکر کنیم، خلق کرده‌ایم که تأثیر بازدارنده بیشتری نیز دارد».

هیلاری کلینتون

وزیر خارجه سابق که گفت‌وگوهای محرمانه با ایران در دوران او آغاز شد، حمایت خود را از توافق، در کنار مخالفت شدید با سایر سیاست‌های ایران، اظهار کرده است. او در یک فوروم انستیتو بروکینگز در روز چهارم دسامبر سه مورد نگران‌کننده در خاورمیانه را برشمرد. نخستین مورد به گفته او «بالا آمدن جریان افراط‌گرایی» و «دومین مورد ادامه سیاست خصمانه ایران» بودند. (سومین مورد نیز به گفته او «تلاش‌های فزاینده برای نامقبول‌ نشان‌دادن اسرائیل در صحنه جهانی» بود)

کلینتون که می‌گفت «رد پای ایران... تقریباً در تمامی درگیری‌های خاورمیانه وجود دارد»، تأکید کرد که او و دولتش «در قالب تلاش‌های وسیع‌تری برای مقابله با ایران در منطقه»، برجام را با تدابیر سخت‌گیرانه‌ای اجرا می‌کنند. کلینتون آزمایش موشک‌های بالستیک بر خلاف قطع‌نامه شورای امنیت را تست‌کردن میزان قاطعیت آمریکا دانست و گفت: «ما باید به این تحریک‌ها پاسخ بدهیم. حتی اگر لازم است... واکنش نظامی داشته باشیم». کلینتون وعده داد که از راه ایجاد یک منطقه پرواز ممنوع در مرز سوریه با ترکیه، با سیاست‌های ایران در سوریه مقابله کند.

برنی ساندرز

ساندرز، سناتور ورمونت، با کلینتون موافق است که توافق اتمی کامل نیست اما می‌گوید که اجرایش خواهد کرد.

ساندرز در یک بیانیه به تاریخ ۹ سپتامبر گفته بود: «آیا این توافق تمام چیزهایی را که من می‌خواستم، به دست آورد؟ خیر!». او ادامه داد: «اما از نظر من، این بسیار بهتر از مسیری است که ما در آن قرار داشتیم: ایرانی که ظرفیت توسعه سلاح‌های هسته‌ای خود را افزایش می‌داد و احتمال مداخله نظامی آمریکا و اسرائیل هر روز بیشتر می‌شد».

او که خود را یک سوسیالیستِ دموکرات می‌خواند، موضع کلینتون را با گفتن این جملات، تکرار کرد: «فراموش نکنیم که اگر ایران به توافق عمل نکند، تحریم‌ها بازخواهند گشت. اگر ایران به سمت سلاح هسته‌ای برود، تمامی گزینه‌های ممکن روی میز خواهند ماند. من فکر می‌کنم که ناگزیریم به توافقی که سر آن چانه‌زنی شده، شانس موفقیت بدهیم و به همین دلایل، من از توافق پشتیبانی می‌کنم».

More from Barbara Slavin

Recommended Articles