Gazze Şeridi’ndeki küçük imalathaneler birbiri ardında kapanırken büyük tesisler zor koşullarda ayakta kalma mücadelesi veriyor. Krizin bir sonraki durağı ise tarım olacak. Ancak üretim tesislerinin aksine tarımdaki krizin Gazze Şeridi’nde yaşayanların hayatına doğrudan ve ağır yansımaları olabilir. Gazze halkının un, pirinç, şeker ve yağ gibi ihtiyaçlarının yarısından fazlasını hâlihazırda BM Yardım Ajansı karşılıyor. Beslenme sıkıntıları yaşayan halkın meyve ve sebze ihtiyacının büyük bölümü ise bölgede yetiştiriliyor.

Gazze’deki tarım sektörü 10 yıl önce, İsrail’in Hamas’ın iktidara gelmesinin ardından başlattığı ablukayla bozulmaya başladı. Koruyucu Hat Operasyonu adıyla bilinen 2014’teki İsrail-Hamas savaşı ise çiftçilere ölümcül bir darbe vurdu. Tarım sektörü o günden bu yana yaralarını saramadı. Çiftçiler şimdi savaştan geriye kalanların da son aylarda tükendiğini anlatıyorlar. Tarım sektörünün can çekişen bu hâli, sonunda Gazze’nin “yerleşime elverişsiz” bir bölge ilan edilmesine yol açabilir. Nitekim BM de yaklaşık bir yıl önce hazırladığı bir raporda bunu öngörmüştü.

Al-Monitor’a konuşan çiftçiler, İsrail’in tarım ürünlerine uyguladığı ağır kısıtlamalar nedeniyle arazilerini terk etmek zorunda kaldıklarını anlatıyorlar. Gerekli tedbirler hızla alınmazsa hâlihazırda kötü olan tablonun daha da ağırlaşacağı belirtiliyor. Gazze’nin Han Yunus kasabasında arazisi bulunan Raşit Ebu Verda ise “Bu Gazze ekonomisinin sonu olur.” diyor.

Al-Monitor’a konuşan Verda, İsrail’in Hamas tarafından patlayıcı yapımında kullanıldığı gerekçesiyle gübre ve diğer kimyasalların ithalatını yasakladığına dikkat çekiyor. Ayrıca ev inşaatlarında ve ısıtmada kullanılan demirin ithalatının da yasaklandığını belirten Verda şöyle devam ediyor: “Gazze’deki çoğu çiftçinin bu nedenle şu an tarımı bırakmaktan başka seçeneği kalmadı. Ancak çoğu ailenin tek geçim kapısı tarım. Tarım olmazsa her şey biter.”