Türkiye ve İran arasında yoğunlaşan Suriye koordinasyonu
Suriye konusunda düne kadar uzlaşılmaz görünen Türkiye ve İran ABD ve Rusya’nın adımları karşısında bir mutabakata varabilir. Iraklı Kürt kaynaklar referandumun “kısa süreli” ertelenebileceği sinyalini veriyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Geçtiğimiz ay bu sütunda Suriye’deki ABD-Rusya koordinasyonunun “Türkiye’yi Suriye ve İran’a yakınlaştıracak, Moskova’nın bölgesel oyuncular üzerindeki nüfuzunu sınayacak yeni bir hizalanmaya yol açabileceğini” yazmıştık. İran Genelkurmay Başkanı Muhammed Hüseyin Bakıri’nin Ankara’ya bu hafta “örneği görülmemiş” bir ziyaret yaptığını aktaran Amberin Zaman’a göre “ABD ve Rusya savaşı bitirmenin yollarını ararken arkalarından iş çevrildiğini düşünen İran ve Türkiye birlik görüntüsü vermek istiyor.”
Anton Mardasov’a göre ise Moskova Suriye’deki etki gücünü artırmaya çalışıyor hem genel anlamda hem de İran’a karşı. Mardasov şöyle yazıyor: “Rusya Astana süreci dışında, yani İran’ın arkasından anlaşmalar yapmaya yöneldi. Bunun örnekleri arasında Rusya’nın ABD’yle güneybatı Suriye için Ürdün’ün başkenti Amman’da müzakere ettiği çatışmasızlık bölgesi ve her ikisi Kahire’de müzakere edilen doğu Guta ve kuzey Humus çatışmasızlık bölgeleri sayılabilir.”
Mardasov şu tespitlerde bulunuyor: “Doğu Halep’in alınmasından bu yana Rusya’nın bölgedeki etkisini artırdığı muhakkak. Rusya savaşın gidişatını değiştirdi ve rejimin ayakta kalmasına yardım etti. Ancak İran da savaş esnasında ivme kazandı ve Suriye’de yerel Şii militanları da kapsayan çok katmanlı bir varlık oluşturdu. Bu grupların arasında Lübnan’daki İdeolojik Direniş’in uzantısı olan Suriyeli birlikler, bazen Irak Hizbullahı diye anılan Suriyeli İslami Direniş grupları ve Halep’teki Yerel Savunma Güçleri ile Ulusal Savunma Güçleri’nin birlikleri yer alıyor. Bunlar, İranlı askeri danışmanlardan destek alan, kısmen veya tümden İran tarafından finanse edilen Alevi, Sünni ve başka Suriyeli unsurlardan oluşuyor. Yeni kurulan İran kültür merkezleri ve yerel halk arasında yapılan Şii propagandası ile İran ‘yumuşak güç’ uyguluyor. Bu strateji bölgede etnik ve mezhepsel gerilimleri artırıyor ki bu da İslam Devleti ile Heyet Tahrir El Şam’ın (HTŞ) propagandasını kolaylaştırıyor.”
Suriye-İsrail sınırı potansiyel parlama noktalarından biri. Mardasov bu konuda şu notu düşüyor: “İsrail hava kuvvetlerine Suriye’deki Hizbullah unsurlarını vurma imkânı tanıyan İsrail-Rusya anlaşması ilk karşı denge hamlesi olarak ortaya çıkmış ve Tahran’ın öfkesini çekmişti.”
