با کناره‌گیری بارزانی، پوتین افق‌های جدیدی در بخش انرژی عراق می‌بیند

در حالیکه ایالات متحده درگیر واحدهای بسیج مردمی است،‌ روسیه به دنبال بیشینه کردن قدرتش در عراق است؛ مسعود بارزانی از سمت ریاست اقلیم کردستان عراق کناره‌گیری می‌کند؛ سوریه و روسیه به دنبال طرح‌های جدید در مورد حکمرانی جدید منطقه‌ای در سوریه هستند.

al-monitor .

آبان ۷, ۱۳۹۶

پیشروی روسیه در عراق و اشتباهات ایالات متحده

در حالیکه رکس تیلرسون، وزیر امور خارجه آمریکا به خاطر سخنانش در مورد واحد‌های بسیج مردمی مورد نکوهش مقامات عراق قرار گرفت، ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه هفته گذشته روسیه را دوباره در جایگاه یکی از میانجی‌گران اصلی در سیاست انرژی عراق قرار داد.

همانطور که هفته گذشته نوشتیم، با توجه به تاریخچه حضور و دارایی‌های ایالات متحده در عراق، به نظر می‌رسد روسیه در حال دور زدن این کشور باشد. اما درحالیکه پوتین هرگونه حرکتش را با نگاهی به ایران و چشم انداز دائما در حال تغییر در منطقه طرح ریزی می‌کند، ایالات متحده هر گونه اقدام ایران را دشمنانه می‌داند و امکان برد هر دو طرف در این رابطه را نفی می‌کند و با این کار گزینه‌هایش را محدود می‌کند. نتیجه این اقدامات نارضایتی حیدر العبادی، نخست وزیر عراق است. ترجیح او این است که ایران و ایالات متحده دشمنی‌هایشان را در عراق به هم نشان ندهند.

به همین دلیل، در همان هفته که تیلرسون واحدهای بسیج مردمی را "شبه نظامیان ایرانی در عراق" نامیده بود و خواستار این شده بود که این گروه‌ها "به خانه برگردند" و دفتر عبادی در پاسخ به این سخنان این گروه‌ها را «وطن پرستان عراق» نامیده بود، عراق با روسیه یک پروتکل توسعه در بخش انرژی امضاء کردند. این توافق برای شرکت‌ها و پیمانکاران روسیه حاضر در عراق، از جمله آنهایی که در بخش برق و برق تولید شده از آب، میدان‌های نفتی و گازی و تجهیزات و قطعات جانبی هستند، این فایده را دارد که جای مذاکره برای شرایط مطلوب آنها را باز می‌کند. این توافق به وام‌های کم بهره روسیه برای حمایت از پروژه‌ها اشاره می‌کند. این وام‌ها قرار است به شرط اینکه ساختن و اداره کردن این کارخانه‌ها و عملیات در دست روسیه باشند، به عراق داده شوند.

به گزارش ماریانا بلنکایا، علاوه بر این توافق نامه، راسنفت نیز اعلام کرد که در میدان‌های گازی عراق شروع به اکتشاف و تولید آزمایشی خواهد کرد، مسئله‌ای که در سفر ۲۳-۳۵ اکتبر ابراهیم الجعفری، وزیر امور خارجه عراق به روسیه به آن اشاره شده‌بود.

اما اعلام فعالیت‌های جدید راسنفت خبری حاشیه‌ای بود، چرا که پوتین با این دو حرکت نشان داد که روابطش با عراق را دوباره از سر گرفته‌است -همانطور که هفته گذشته به آن اشاره کردیم. روسیه پذیرفته است که انجام معاملات در بخش انرژی از طریق بغداد عملی می‌شود، هر چند این کشور همچنان روابطش را با حکومت اقلیم کردستان نگه می‌دارد. نفوذ و قدرت حکومت اقلیم همچنان توسط دولت مرکزی عراق محدود می‌شود.

به نوشته بلنکایا، "روسیه با کردستان قراردادهای تجاری دارد و به همین خاطر با هر طرفی که بتواند روی این قراردادها تاثیر بگذارد -از جمله بغداد، اربیل و احتمالا آنکارا و تهران - مذاکره خواهد کرد. اما بین مسکو و بغداد مسائل بسیار مهمتر و گسترده‌تری وجود دارد. بغداد نیاز به سرمایه گذاری خارجی دارد تا بتواند مناطقی را که در جنگ با دولت اسلامی تخریب شده‌اند بازسازی کند. بنابراین بغداد بدون شک به مسکو برای انتخاب بین بغداد و اربیل فشار نمی‌آورد. عراق و روسیه در مورد همکاری در بسیاری از زمینه‌ها مذاکره کرده‌اند. از جمله در زمینه تولید برق، صنعت، کشاورزی و ساخت و ساز. دو کشور در زمینه فن آوری‌های نظامی نیز همکاری نزدیکی با هم داشته‌اند. در سال ۲۰۱۴، دو کشور یک قرارداد فروش سلاح به ارزش بیش از ۴ میلیارد دلار با هم امضاء کردند. متخصصین روس به افسران نظامی عراقی آموزش می‌دهند."

بلنکایا در ادامه می‌نویسد، " اینکه روسیه برای سیاست‌های داخلی و خارجی‌ عراق احترام قائل است برای این کشور بسیار مهم و ارزشمند است. روسیه هیچوقت از عراق نخواسته که با یک کشور خاص همکاری بکند و با کشور خاص دیگری نکند. مسکو و بغداد درباره مبارزه با تروریسم و همچنین جنگ داخلی سوریه نظر مشترکی دارند. هر دوی آنها بین دو مرکز قدرت در خارومیانه -تهران و ریاض- در حرکت هستند و تلاش می‌کنند تا جنجالی و درگیری ایجاد نکنند."

روابط نه چندان گرم بین ایالات متحده و حیدر العبادی تنها کار نخست وزیر عراق را برای ایجاد تعادل بین ایران و ایالات متحده سختتر می‌کند. نفوذ ایران در عراق، از جمله در منطقه کرکوک در حال افزایش است. به نوشته فاضل هورامی، "کردهای ساکن کرکوک و رهبری اتحادیه میهنی کردستان هر دو معتقدند که ایران بین ترکمن‌های شیعه ساکن کرکوک نفوذ زیادی دارد. یکی از فرماندهان ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران که گفته می‌شود دستکم در دهه گذشته نقش کلیدی‌ای در منطقه کرکوک بازی کرده‌است، حاج علی اصغر اقبال پور است. ساکنین محلی در توز خورماتو او را به نام آقای اقبالی می‌شناسند. "

به نوشته آمبرین زمان، "ترکیه ابتکار عمل را تا حد زیادی به ایران داده‌است...اینکه آیا ترکیه باز هم قصد دارد در مرزهایش علیه کردها اقدام نظامی بکند نامشخص است. اما این کشور تمایلش به کنترل شدن مرزهایش با عراق توسط دولت مرکزی را پنهان نکرده‌است و طرح‌های زیادی نیز در این زمینه پیشنهاد کرده‌است."

روز ۲۹ اکتبر، مقامات عراق کنترل گذرگاه مرزی فیشکابور را به دست گرفتند. این گذرگاه اهمین زیادی برای صادرات انرژی عراق دارد. در این منطقه و همچنین سایر مناطقی که در اختیار کردها قرار داشت، حیدر العبادی در برابری دولت اقلیم کردستان انعطاف ناپذیر و سرسخت بوده‌است. عبادی خواستار لغو کامل همه پرسی کردستان و کنترل دائم منابع انرژی توسط دولت مرکزی شده‌است.

همه پرسی فاجعه بار استقلال کردستان و پیشروی عمده نیروهای عراقی مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق را مجبور کرد در روز ۲۹ اکتبر استعفا کند. او همچنان رهبری شورای عالی سیاسی کردستان را در دست خواهد داشت اما اختیاراتش بین نخست وزیر، پارلمان و قوه قضاییه تقسیم خواهد شد. همانطور که آمبرین زمان هفته گذشته به آن اشاره کرده بود، انتقال قدرت به شکل آبرومندانه در حال اجراست که مطابق آن نه تنها مسعود بارزانی کناره گیری می‌کند بلکه ممکن است قدرت "به برادرزاده‌ مسعود - نچیروان بارزانی، نخست وزیر اقلیم کردستان منتقل شود."

حزب دموکرات کردستان تلاش کرده با طرح این ادعا که اقدامات عبادی به تحریک واحدهای بسیج مردمی (که مورد حمایت ایران هستند) انجام می‌شود و حزب رقیب،‌ اتحادیه میهنی کردستان خودش را به تهران فروخته‌است، حمایت دوستان آمریکایی‌اش را به دست آورد. با وجود اینکه بعضی‌ها ممکن است این ادعاها را بپذیرند، واقعیت اصلی این است که بارزانی اکنون برای احیای دوباره حزب دموکرات پس از همه پرسی، باری مضاعف محسوب می‌شود. اینکه نچیروان بارزانی بتواند دوباره مشروعیت این حزب را احیا کند، سوالی است که هنوز پاسخی برای آن وجود ندارد. به گفته فاضل هورامی،‌شخصیت مهم دیگر، نخست وزیر سابق اقلیم و معاون نخست وزیر عراق، برهم صالح است. او علاوه بر استقلالی که در رویکردش داشته‌است، روابط بسیار خوبی با رهبران عراق، ایران و ایالات متحده برقرار کرده‌است.

به نوشته چنگیز جاندار، روند امور در عراق به گونه‌ای پیش می‌رود که منجر به تضعیف - و نه تقویت - نفوذ ترکیه می‌شود،‌ به خصوص در قیاس با ایران. جاندار به اشاره به اظهار نظرهای سال گذشته رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در مورد حیدر العبادی - وقتی عبادی خواستار عقب نشینی نیروهای ترکیه از بعشيقه عراق شده بود - می‌نویسد، "این سخنان خشن خلاف عرف بودند. اگر یک رهبر سیاسی در قرن نوزدهم چنین حرف‌هایی زده بود، پیش زمینه وقوع یک جنگ را فراهم کرده‌بود. ...اما سوی دیگر ماجرا این بود که در یک هفته در آنکارا، دو رهبر در گفتگوی دو نفره، با شرایطی برابر قرار داشتند. هر دو طرف در مقابله با مسعود بارزانی - که روزگاری دوست و شریک نفتی اردوغان بود- با هم اتحاد کامل داشتند."

بحران کروک برای توافق انرژی بین ایران، ترکیه و روسیه که در ماه آگوست امضاء شد نیز عواقبی داشت. به نوشته الگو اکوموش، اقدامات نظامی نیروهای عراقی "آنا باعث کاهش انتقال نفت توسط خط لوله کرکوک جیحان شد. این کاهش در بازار منطقه خلای ایجاد کرد، در حالیکه بازار منطقه می‌توانست به راحتی از قراردادی که بین ایران،‌ ترکیه و روسیه در ماه آگوست برای استفاده از منابع ایران بسته شده بود منتفع شود. مسئله الان این است که این قرارداد، با توجه به تهدید اعمال تحریم علیه ایران و پرونده قضایی رضا ضراب در نیویورک، چگونه برجا خواهد ماند. رضا ضراب یک تاجر ترک است که متهم به کمک به ایران برای دور زدن تحریم‌ها شده‌است."

به نوشته اوکوموش، "با تدوام تنش بین بغداد و اربیل بر سر منابع انرژی کرکوک، راه برای افزایش صادرات نفت ایران، تبادل ارز، برنامه نفت در برابر کالا و افزایش در همکاری‌های بانکی بین ایران و ترکیه افزایش می‌یابد. تمامی این اقدامات، با الغای قرارداد تجارت طلای پیشین بین ایران و ترکیه، در راستای مقابله با تلاش‌های جدید آمریکا برای تحریم ایران است. مهمترین نکته در مورد این قرارداد این است که به ایران کمک خواهد کرد تا به هدف امضای قراردادهای نفتی و گازی به ارزش بین ۵۰ تا ۶۰ میلیون دلار با شرکت‌های خارجی تا پایان سال شمسی برسد."

بنابراین جای تعجبی نخواهد بود که همه نگاه‌ها دوباره به سمت پوتین باشد که قرار است روز اول نوامبر در تهران با حسن روحانی رئیس جمهمور ایران و الهام علی‌اف رئیس جمهور آذربایجان دیدار کند.

 

سوریه راه حل فدرالی در مورد منطقه کردستان را پیشنهاد می‌کند

همزمان با افتادن رقه و سایر مناطق آزاد شده در جنگ با دولت اسلامی در دست ایالات متحده به نظر می‌رسد این کشور باید بپذیرد که سوریه، با حمایت ایران و روسیه، نقش تعیین کننده در تعیین حکومت این مناطق پس از آزاد شدنشان را دارد.

به نظر می‌رسد این اتفاق هم‌اکنون در حال رخ دادن است. مسکو و دمشق طرح‌هایشان در مورد منطقه کردستان را - با نگرش تمرکز زدایانه - مطرح کرده‌اند.

با وجود اینکه نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) متحد ایالات متحده در نبردهای زمینی علیه داعش است، روسیه و سوریه از ارائه طرح‌های دیپلماتیک دست برنداشته‌اند.

به نوشته محمد بسیکی، کردهای سوریه "در حال تشکیل یک هیئت متحد برای مذاکره با دمشق برای تشکیل یک دولت فدرال در سرتاسر سوریه هستند."

حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) بازوی سیاسی یگان‌های مدافع خلق(YPG) است که نیروی سیاسی اصلی تشکیل دهنده نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) است.

به نوشته بسیکی حزب اتحاد دموکراتیک،‌ "اظهارات ولید معلم، وزیر امور خارجه سوریه در مورد امکان مذاکره بر سر خودمختاری کردستان را «گامی مثبت» هر چند دیر خوانده‌است. اظهارات معلم که روز ۲۵ سپتامبر از تلویزیون RT پخش می‌شد با مواضع همیشگی حزب بعث که مبنی بر اتحاد تمامی سرزمین‌های سوریه تحت یک حکومت مرکزی است،‌ فاصله گرفت. اظهارات او با مواضع متحد حکومت سوریه، روسیه هم‌خوان بود. روسیه خواستار ایجاد یک دولت فدرال در سوریه و حفظ یکپارچگی این کشور است."

بسیکی در ادامه می‌نویسد، "شاید اظهارات معلم فقط یک بازی سیاسی برای اعمال فشار به ترکیه و امتیازگیری در مورد مخالفین سیاسی و نظامی سوریه که توسط ترکیه حمایت می‌شوند، باشد. ترکیه با خودمختاری کردها در سوریه مخالف است. علاوه بر این این اظهارات می تواند صرفا تلاش سوریه برای آزمودن متحدینش، ایران و روسیه در مورد مسئله دولت فدرال باشد. "

به گفته بسیکی، "با آزادی رقه در تاریخ ۲۰ام اکتبر، نیروهای دموکراتیک سوریه و اتحاد کردها و اعراب اعلام کردند رقه بخشی از "سوریه فدرال و غیر متمرکز خواهد شد. به نظر می‌رسد، حزب اتحاد دموکراتیک و متحدینش عملا رقه را به مناطق فدرال ملحق کرده‌اند و از قدرت گرفتن این ایده با طرح روسیه و پذیرش غیرمستقیم آن توسط دولت سوریه -یا دستکم آمادگی‌اش برای مذاکره در این زمینه -  خشنود هستند."

Recommended Articles

سکوت ایران در مورد حمایت از ترکیه در حمله به حزب کارگران کردستان در عراق
مرور اخبار هفته | Defense/Security cooperation | خرداد ۲۷, ۱۳۹۷
قطعه گم‌شده ترامپ در طرح پوتین برای سوریه
مرور اخبار هفته | دونالد ترامپ | خرداد ۱۳, ۱۳۹۷
برخی نمایندگان جدید پارلمان عراق، هدف تحریم‌های کنگره
Bryant Harris | Iraqi elections | خرداد ۹, ۱۳۹۷
دولت جدید عراق نیز به تایید ایران نیاز خواهد داشت
مرور اخبار هفته | | خرداد ۷, ۱۳۹۷
پایان انتخابات عراق و آغاز بازی قدرت برای انتخاب نخست‌وزیر
Omar Sattar | Iraqi elections | خرداد ۶, ۱۳۹۷

Recent Podcasts

Featured Video