رفتن به محتوای اصلی

تردید دیپلمات‌های آمریکا برای توانایی در محدود کردن ایران

در حالی که موضع دونالد ترامپ در برابر ایران سخت‌تر می‌شود، برخی از دیپلمات‌های پیشین آمریکایی بر این باورند که محدود کردن ایران دیگر به راحتی امکان‌پذیر نیست.
EDITORS' NOTE: Reuters and other foreign media are subject to Iranian restrictions on their ability to report, film or take pictures in Tehran.

Members of Iran's Basij militia march during a parade to commemorate the anniversary of the Iran-Iraq war (1980-88), in Tehran September 22, 2010. Iranian leaders hoping to lift morale at a time of rising prices, food shortages and threats of attack from Israel, are drawing on memories of another era when people united against a common foe: Saddam Hussein's Iraq.

انتظار می‌رود که اواخر هفتهٔ جاری، دونالد ترامپ به عنوان بخشی از تلاش برای بازبینی توافق اتمی سال ۲۰۱۵ با ایران، طرح گسترده‌تر خود را برای عقب‌نشاندن نفوذ ایران در خاورمیانه اعلام کند.

با این حال دیپلمات‌های پیشین ایالات متحده در خاورمیانه، نسبت به این‌که آمریکا بتواند در رقابت بر سر برتری در جغرافیای سیاسی منطقه از تهران پیشی بگیرد، عمیقاً بدبین هستند. در حالی که کاخ سفید نارضایتی خود را از پیروزی‌های به دست آمده توسط شبه‌نظامیان شیعهٔ تحت حمایت ایران در نقاطی مانند عراق، سوریه و یمن ابراز می‌کند، سه سفیر آمریکایی هشدار داده‌اند که تغییر شرایط روی زمین می‌تواند هزینه‌بردار و دشوار باشد.

رایان کراکر، سفیر پیشین آمریکا در عراق و سوریه، به المانیتور گفت: «من گزینهٔ خوبی در برابر ایران در عراق و سوریه نمی‌بینم. آن‌ها به راحتی [برای خروج] متقاعد نخواهند شد و فکر نمی‌کنم که ما استطاعت بیرون‌ کردن‌ آنان را نیز داشته باشیم.»

ترامپ بیزاری خود را از توافقی که توسط مذاکرات سلفش به نتیجه رسید، پنهان نکرده است و می‌گوید که این توافق توانایی آمریکا را در رویارویی با مسائلی مانند برنامهٔ موشک‌های بالستیک یا حمایت از نیروهای اقماری ایران، کاهش داده است. در روزهای منتهی به ۱۵ اکتبر، انتظار می‌رود که ترامپ از تأیید آن‌که توافق اتمی به نفع آمریکاست سر باز زند و به جای خروج از برجام، از کنگره بخواهد تا تحریم‌های جدیدی را علیه ایران بررسی کند.

سارا هاکبی سندرز، سخن‌گوی کاخ سفید، هفتهٔ گذشته به خبرنگاران گفت: «رئیس جمهور فقط به یک بخش از این موضوع نگاه نمی‌کند. او به کلیت رفتار بد ایران می‌نگرد. نه فقط توافق اتمی، بلکه آزمایش موشک‌های بالستیک، بی‌ثبات کردن منطقه، قرار داشتن در صدر فهرست کشورهای حامی تروریسم، حملات سایبری و برنامهٔ غیر قانونی هسته‌ای جزو رفتارهای بد هستند.»

بسیاری از کارشناسان هنوز متقاعد نشده‌اند که ترامپ واقعاً برنامه‌ای فراتر از ابراز نارضایتی‌اش داشته باشد. انتظار می‌رفت که او استراتژی خود را در برابر ایران امروز اعلام کند اما این طرح به دلیل اختلاف نظر میان تیم امنیتی ترامپ به تعویق افتاد. یکی از موارد اختلاف نظر، اعلام سپاه پاسداران به عنوان یک گروه تروریستی است.

جیمز جفری، سفیر پیشین آمریکا در ترکیه و عراق که اکنون با انستیتو واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک کار می‌کند، می‌گوید: «من هیچ نشانه‌ای ندیده‌ام که سیاست محکم و یکپارچه‌ای در قبال ایران وجود داشته باشد. ما به سعودی‌ها در یمن کمک می‌کنیم اما غیر از بررسی برجام توسط رئیس جمهور، سیاستی وجود ندارد.»

در غیر این صورت، اظهارات تند ترامپ دربارهٔ ایران که از نخستین روزهای دولتش آغاز شد، تنها ایران را جسورتر کرده است. تلفات نیروهای هوادار ایران در سوریه طی ماه‌های اخیر بالا رفته و ایران شبه‌نظامیانی در عراق ایجاد کرده که به بغداد پاسخگو نیستند.

در همین اثنا، ایران طی ۹ ماهی که از دولت ترامپ می‌گذرد، به تحریک نیروهای آمریکایی در منطقه دست زده است. در ماه اوت، یک پهپاد ایرانی برای یک جنگندهٔ آمریکایی در نزدیکی شناوری در خلیج مزاحمت ایجاد کرد و پنتاگون آن‌را سیزدهمین رویارویی ناامن میان نیروهای دریایی دو کشور در سال جاری خواند.

هم‌زمان، ایالات متحده ماه گذشته پایگاه التنف را در سوریه ترک کرد که زمانی مرکز آموزش شورشیان عرب ضد رژیم بشار اسد بود. این حرکت زمانی روی داد که شبه‌نظامیان شیعهٔ هوادار ایران و نیروهای حزب‌الله در نزدیکی آن‌جا عملیات می‌کردند و ترس از درگیرشدن احتمالی با آنان افزایش یافته بود.

کراکر که پیش از رفتن به عراق در زمان کاهش نیروهای آمریکایی در این کشور در سال ۲۰۰۷، به عنوان دیپلمات ارشد در لبنان، کویت، سوریه و پاکستان نیز خدمت کرده بود، می‌گوید: «دشوار خواهد بود؛ صبوری می‌خواهد. ایرانی‌ها -و همین‌طور سوری‌ها- آموخته‌اند که می‌توانند آن‌قدر صبر کنند تا ما خارج شویم. ما در برابر آن‌ها موضع نخواهیم گرفت. این بر عهدهٔ دولت است. آیا ما می‌خواهیم فشار بیاوریم یا می‌گذاریم شرایط به همین صورت ادامه یابد؟»

روشن نیست که آیا دولت ترامپ می‌خواهد حضور نظامی خود را در منطقه دائمی کند تا ایران را به عقب براند یا خیر.

ترامپ طی دیدارش از عربستان سعودی در ماه مه، توافق کرد که به شورای همکاری خلیج کمک کند تا ایران را به عقب برانند. با این حال، معلوم نیست که با توجه به درگیری‌های دیپلماتیک میان برخی کشورهای عربی و قطر، آیا این توافق به جایی رسیده است؟

اوایل تابستان گذشته، دولت درخواست کرد -و سنا پاسخ مثبت داد- که برای نیروهای آمریکایی، تأسیساتی موقتی در عراق و سوریه ایجاد کند تا در جنگ علیه داعش به کار روند. لیکن هنوز نامشخص است که پس از شکست داعش، حضور آمریکا در این کشورها برای مقابله با نفوذ ایران ادامه خواهد یافت یا خیر.

رابرت فورد، سفیر پیشین آمریکا در سوریه، به المانیتور گفت: «من فکر می‌کنم که حضور دائمی ایران در سوریه غیر قابل اجتناب است. تنها راه بیرون کردن‌شان، حمله به آن‌ها بر روی زمین است.»

فورد که سال ۲۰۱۴ به خاطر حمایت محدود دولت اوباما از اپوزیسیون سوریه، استعفا داده بود، می‌گوید: «تنها نیرویی که شانس واقعی برای محدود کردن رشد ایرانی‌ها داشت، اپوزیسیون فراگیر سنی بود که دیگر بازنخواهد گشت. برای این‌ کار، دو سال دیر شده است.»

More from Jack Detsch

Recommended Articles