رفتن به محتوای اصلی

آیا اردوغان قصد تخریب روابط ترکیه و آمریکا را دارد؟

رئیس جمهور ترکیه می‌گوید "شواهدی" دارد که نشان دهنده حمایت آمریکا از گروه دولت اسلامی است. حسن روحانی از پیروزی "ارزشمند" در حلب تقدیر کرد.
RTSEXJC.jpg

ایالات متحده: ادعاهای اردوغان "خنده دار" هستند.

استیصال رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه، از سیاست‌های پرهزینه و شکست خورده‌اش در سوریه باعث شده او سخنان نامتعارف به زبان بیاورد. او گفته "مدارکی تایید شده، شامل عکس، فیلم و ویدئو" دارد که حمایت ایالات متحده از گروه دولت اسلامی، حزب اتحاد دموکراتیک کردستان سوریه (PYD) و شاخه نظامی این حزب موسوم به یگان‌های مدافع خلق (YPG) را ثابت می‌کند.

سمیح ایدیز پس زمینه چنین اظهار نظراتی توسط اردوغان را توضیح می‌دهد: "ایالات متحده در ابتدا، وقتیکه نیروهای ترک و ارتش آزاد سوریه در جرابلس و دابق دولت اسلامی را بدون تحمل تلفات سنگین به عقب نشینی واداشتند، از آنها حمایت می‌کرد. با این وجود در ماه نوامبر ارتش آمریکا اعلام کرد که در عملیات الباب مشارکت نخواهد کرد. این موضع پس از اینکه نیروهای ترکیه مواضع یگان‌های مدافع خلق در اطراف الباب را بمباران کردند اتخاذ شد. در ماه آگوست شهر منبیج توسط نیروهای دموکراتیک سوریه (SDF) که عمدتا از رزمندگان یگان‌‌های مدافع خلق تشکیل شده‌اند و مورد حمایت ایالات متحده هستند، از گروه دولت اسلامی پس گرفته شد. به نظر می‌رسد دلیل دیگر عدم تمایل ایالات متحده به کمک به ترکیه در الباب، عزم اردوغان در حرکت به سوی منبیج است. سناریوی نامشخص و گیج کننده اردوغان این است:  فتح الباب قبل از یگان‌های مدافع خلق، بیرون راندن آنها از منبیج و همکاری با ائتلاف تحت رهبری ایالات متحده برای آزادسازی رقه از گروه دولت اسلامی پس از راضی کردن آمریکا به حمایت نکردن  از یگان‌های مدافع خلق. اینکه ترکیه همه این کارها را چگونه به تنهایی می‌خواهد انجام دهد، مشخص نیست."

روز ۲۷ دسامبر، مارک تونر سخنگوی وزارت امور خارجه، سخنان اردوغان را مسخره کرد و "خنده دار" خواند. با این وجود او وظیفه گفتن حرف‌های کلیشه‌ای را نیز به جا آورد و گفت: "ترکیه عضو ناتو و متحد قوی ما در مبارزه علیه داعش است. نمی‌خواهم این ذهنیت به وجود بیاید که ما در حال فرستدن پیغامی هستیم."

ما در این ستون در ماه مه این پرسش را مطرح کردیم که آیا با بد شدن روابط بین دو کشور، آنها می‌توانند "ظاهر را در سوریه حفظ کنند؟" جا دارد بارد دیگر و در آخرین ستونی که در سال ۲۰۱۶ می‌نویسیم این سوال را بپرسیم.

علاوه بر اختلاف نظر دو کشور در سوریه که غیرقابل حل به نظر می‌رسد، مسئله دیگری نیز وجود دارد که روابط دو کشور را تیره کرده‌است. در برخی حلقه‌های سیاسی در ترکیه این تئوری توطئه وجود دارد که ایالات متحده پشت کودتای نافرجام ماه ژوئیه بوده‌است. این اتهام با موافقت نکردن آمریکا در استرداد فتح الله گولن، که ترکیه او را مسئول کودتای می‌داند، معنای بیشتری پیدا می‌کند.

هفته گذشته سیبل هورتاس در نوشته‌ای پیش نویس گزارشی در یکی از کمیسیون‌های مجلس ترکیه داد که عوامل و عواقب کودتای نافرجام ماه ژوئیه ۲۰۱۶ را بررسی کرد.

احتمالا کسی از این شگفت زده نمی‌شود که این گزارش حمایت اکثریت نمایندگان حزب حاکم عدالت و توسعه (AKP) که سوالات بی پاسخ زیادی نیز دارند را به همراه دارد.

به نوشته هورتاس این گزارش "نشان دهنده استراتژی حزب برای کمرنگ کردن مسئولیتش در نفوذ گسترده گولنیست‌ها در دستگاه دولت است. این گزارش مدعی است که تمامی دولت‌هایی که از ۱۹۷۰ تا پیش از دولت حزب عدالت و توسعه روی کار بوده‌اند، در تقویت گولنیست‌ها نقش داشتند و همچنین گولنیست‌ها مورد حمایت میت (سازمان اطلاعاتی ترکیه)، سی آی ای و دولت‌های ایالات متحده بوده‌اند. روابط بین گولنیست‌ها و ایالات متحده به طور مفصل شرح داده شده‌است تا آنجایی که ادعا شده فرزندان اقوام کنیایی باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا به صورت رایگان در مدارس گولنیست‌ها در کنیا پذیرفته شده‌اند. تنها اشاره‌ای که به رابطه گولنیست‌ها با این حزب شده، اظهارات گولن پس از قدرت گرفتن این حزب در سال ۲۰۰۳ است که گولن به قصد نزدیک شدن به این حزب آنها را بیان کرده‌است. با این وجود این گزارش چند اعتراف به رسوایی را نیز شامل می‌شود. به عنوان مثال منبع مالی اصلی گولنیست ها مشوق‌های مالی حکومت، مناقصه‌های عمومی و هدایای شهرداری‌ها ذکر شده‌است. بسیاری از مناقصه‌ها به فعالین اقتصادی‌ای که به گولن مبالغ هنگفتی پرداخت کرده‌اند،‌ داده شده‌اند. طبق این گزارش طرفداران گولن که «جماعت» نامیده می‌شدند،‌ باید پس از درگیری بین گولن با اردوغان در سال ۲۰۱۳ «سازمانی تروریستی» دانسته شوند. این تعریف، استدلال اصلی حزب عدالت و توسعه برای حفظ آبرویش در رقابت‌های سیاسی پیشروست."

 

ایران "پیروزی بر تروریست‌ها در حلب" را جشن می‌گیرد

به گزارش علی هاشم، با وجود هزینه‌های سنگین کارزار حلب مقامات ایران از پیروزی رژیم سوریه در این شهر راضی هستند.

حسن روحانی، رئیس جمهور ایران پس از گفتگویی تلفنی با ولادمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه در روز ۲۵ دسامبر گفت، "این پیروزی این پیغام را به تروریست‌ها می‌رساند که آنها در رسیدن به اهدافشان ناکام خواهند بود." او همچنین از مذاکرات سیاسی سوریه که قرار است در قزاقستان برگزار شود دفاع کرد.

هاشم با توصیف هزینه‌های زیاد این کارزار می‌نویسد، "چهار سال جنگ در حلب بیشتر از درگیری دیگری در سوریه نیروهای متحد ایران را تحلیل برده‌است. بدون اینکه آماری دقیق در دست داشته باشیم، می‌توان گفت که هزاران پیکارجوی طرفدار ایران در این نبرد کشته شده‌اند. بین این کشته شدگان، مقامات عالی رتبه سپاه پاسدان و حزب الله نیز حضور داشتند."

هاشم همچنین مدعی است که ایران و متحدینش از تغییرات منطقه‌ای و جهانی در رابطه با جنگ سوریه بهره‌مند شده‌اند. "حکومت سوریه و حامیانش هیچ نگرانی درباره تغییرات در تصمیمات بین المللی نداشتند. ایالات متحده درگیر تغییر دولت است و تنها کاری که می‌تواند انجام دهد صدور بیانه‌های محکومیت است. روابط ترکیه با غرب خیلی خوب نیست و این کشور شروع به سرمایه گذاری در بهبود روابط با ایران و روسیه کرده‌است. این امر باعث شد که آنکارا بتواند در راه حل نهایی برای حل معمای حلب و تلاش‌های بعدی برای برقراری آتش بسی که شرایط را پایدار کند، نقش داشته باشد. در سوی دیگر اما، همین موارد فوق به این معنی هستند که شکست در حلب تاثیر مستقیمی در وضعیت و روحیه سوری‌های مخالف رژیم دارد. حامیان منطقه‌ای مخالفان فاصله‌شان را حفظ کرده‌اند و منتظرند ببینند دولت جدید آمریکا در زمینه سوریه چه سیاستی را پیش خواهد گرفت. این به معنای عقب نشینی کلی نیست بلکه به این معناست که این بازیگران یک گام به عقب برداشته‌اند تا دوباره شرایط را بررسی کنند و تصمیم بگیرند که بخشی از یک استراتژی کلی باشند و یا استراتژی جدیدی آغاز کنند."

به نوشته عدنان ابوعامر احتمالا روابط ایران و حماس که هم اکنون نیز چندان خوب نیست پس از نبرد حلب بدتر هم می‌شود. حماس از گروه‌های مسلح مخالف حکومت سوریه حمایت کرده و در غزه شروع به تحقیق و تفحص در مورد جنبش موسوم به حرکت الصابرین که مورد حمایت ایران است، کرده‌است. حماس از ایران کمک مالی می‌گیرد ولی روابط بر سر جنگ سوریه خدشه دار شده‌است.

به نوشته هاشم قدم بعدی در سوریه می‌تواند شامل پیشرفت روز افزون در حرکت به سمت توافقی دیپلماتیک باشد. او می‌نویسد "با اقدامات اتحاد بخشی که بین ایران، روسیه و ترکیه انجام شده محتملتر خواهد بود که درمراحل بعدی کلمات بیشتر رد و بدل شوند و گلوله کمتر. بدین شکل سیاست کمک می‌کند که مبارزه با اسد به شورشی ضعیفتر بدل شود. اسد احتملا باید از مخالفانش در داخل و خارج کشور به خاطر متحد نبودن در نبردی که می‌توانست آغازی برای متحد کردن همه مخالفان اسد باشد متشکر باشد."

More from Week in Review

The Middle East in your inbox

Deepen your knowledge of the Middle East

Recommended Articles