رفتن به محتوای اصلی

علیرغم تهدیدهای ترکیه، کرد های سوری اجرای نظام فدرالی را پیش می برند

واشنگتن رفتار اردوغان را از نزدیک تجربه کرد؛ کردهای سوری نهادهای فدرالی را سازمان می دهند، حماس سازمان خیریه ایرانی را تعطیل کرد.
U.S. Vice President Joe Biden (L) attends a bilateral meeting with Turkish President Tayyip Erdogan in Washington March 31, 2016.      REUTERS/Joshua Roberts - RTSD01S

هفته گذشته، رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه طی بازدید خود از واشنگتن شدیدا به دولت اوباما برای حمایت از شورشیان کرد که در حال جنگ با داعش هستند حمله کرد.

وی در حاشیه نشست امنیت هسته ای در روز ٣١ مارس با پرزیدنت باراک اوباما ملاقات کرد. این ملاقات در حالی صورت گرفت که پیشتر با درخواست وی برای یک دیدار خصوصی با رئیس جمهور آمریکا مخالفت شده بود. معاون رئیس جمهور آمریکا، جو بایدن، در ملاقاتی جداگانه با اردوغان "بر موضع آمریکا در خصوص تروریست دانستن پ ک ک (سازمان کارگران کردستان) تاکید کرده و دو رهبر خود را در خصوص مبارزه با انواع تروریسم از جمله پ ک ک متعهد نمودند."

اما ابراز مخالفت با سیاست های آمریکا در سوریه را اردوغان در جلسات دیگری که در پایتخت آمریکا برگزار شد عنوان نمود. از جمله جلسات مزبور می توان از میهمانی شام، به میزبانی شورای تجارت ترکیه و آمریکا که برای پژوهشگران اندیشکده ها و مقامات سابق آمریکا برگزار شده بود و نیز جلسه ای در موسسه بروکینگز و شورای آتلانتیک و نیز در ملاقاتی با رهبران یهودیان آمریکا، نام برد.  

واشنگتن تا حدی طعم برخورد اردوغان را زمانی که تیم محافظ وی قبل از جلسه او در بروکینگز "با خبرنگاران ترک و غربی و نیز اعتراض کنندگان با مشت و لگد و تهدید برخورد کردند" چشیدند. بنا بر گزارش فارن پالیسی "مدیر بروکینگز، استروب تالبوت به یکی از مقامات ترک گفته بود که موسسه مزبور آماده بود تا جلسه را حتی زمانی که اردوغان با اسکورتش در راه بود لغو کند." مقام ترک در درگیری ها مداخله کرده و با آرام کردن وضعیت، امکان سخنرانی اردوغان را فراهم کرد." 

کمی بعد اوباما گفت: "من فکر می کنم روشی که (حکومت ترکیه) در برخورد با رسانه ها و مطبوعات در پیش گرفته ترکیه را به راهی می کشاند که بسیار ناراحت کننده خواهد بود."

مناظر خیابان ماساچوست، خبرگان سیاست­گذاری در واشنگتن را متوجه رفتار غیر دموکراتیک و رویکرد شخصی اردوغان با مسئله سیاست کرد. چیزی که خوانندگان المانیتور بخش نبض ترکیه با آن آشنائی دارند.

این هفته، متین گورکن از سخنرانی اردوغان در کالج جنگ ترکیه، مهمترین سازمان آموزشی نیروهای مسلح ترکیه، چنین گزارش می کند. "چیزی که باعث تعجب حضار حاضر در سخنرانی مزبور شد حرف های اردوغان در مورد سمبولیک بودن نقش "فرمانده نیروهای مسلح" بود و اینکه نخست وزیر می تواند مسائل امنیتی را مدیریت کند. این موضعگیری انحراف از سنتی است که همواره به آن عمل شده است. برای اولین بار وی از عبارت "فرمانده اجرائی نیروهای مسلح" یاد کرد. در واقع این اشارتی بود به اینکه، در عمل، این فرمانده اجرائی است که وظایف امنیتی را بر عهده دارد. سال گذشته جنبش گولن هدف تیرهای اردوغان قرار گرفت. امسال، غرب هدف اصلی حملات اردوغان را تشکیل می دهد. او از دوروئی غرب در مبارزه با تروریسم سخن گفت. وی گفت: "هر چقدر ما گفتیم و هشدار دادیم آنان گوش نکردند. در نهایت مارها شروع کردند به نیش زدن آنان و مین ها زیر پایشان منفجر شد. حالا شما می توانید با چشمان خودتان ببینید که آنها که دم از آزادی و دموکراسی و حقوق و قانون می زنند چطور وقتی در مخمصه قرار می گیرند همه آن چیز ها را به دست فراموشی می سپارند."

به نوشته سمیح آیدیز، اردوغان بی محابا دیپلمات های خارجی را که در جلسه محاکمه دو خبرنگار روزنامه جمهوریت شرکت کرده بودند مورد حمله قرار داد. او گفت: "اینجا کشور شما نیست. اینجا ترکیه است. شما فقط می توانید در محیط ساختمان کنسولگری خود عمل کنید. برای رفتن به جا های دیگر باید مجوز دریافت کنید."

آیدیز می افزاید: "اردوغان از اینکه جو بایدن معاون ریاست جمهوری آمریکا با ویراستار جمهوریت و خانواده دوندار، در زمان دیدارش از ترکیه در ماه ژانویه ملاقات کرد ناخشنود بود به خصوص اینکه بنا بر گزارش ها، بایدن به پسر دوندار گفته بود که شما "پدر بسیار شجاعی دارید و باید به او افتخار کنید." واشنگتن پیوسته بر این نکته تاکید می کند که این مورد و تحولات مشابه که دموکراسی را در ترکیه زیر سئوال می برد باعث نگرانی عمیق است. اتحادیه اروپا از اینکه در مقابل این حرکات ترکیه، به دلیل نیاز به همکاری ترکیه در مورد سیل پناهجویان از سوریه و دیگر کشورهای خاورمیانه، از خود نرمش نشان می دهد مورد انتقاد قرار گرفته است. با این همه این باعث نشده که دیپلمات های اروپائی بطور فعال بعضی از پرونده ها را دنبال نکنند. هفته گذشته، سفیر آلمان، کنسول های کشورهای کلیدی اتحادیه اروپا، استرالیا، آمریکا و کانادا در جلسه محاکمه دوندار و ستون نویس جمهوریت اردم گل شرکت کردند."

کردهای سوری ساختار سیستم حکومتی خود را بنا می کنند

فهیم تاشتکین این هفته به بررسی اعلامیه "سیستم دموکراتیک فدرالی روژاوا (کردستان سوریه) و سوریه شمالی که حدود ۴ میلیون نفر و سه بخش روژاوا یعنی جزیره، کوبانی و عفرین را در خود جای می دهد" می پردازد. این سیستم هم چنین "تل ابیض و نواحی در شمال استان حلب را که توسط نیروهای کرد باز پس گرفته شده" شامل می شود.

تاشتکین می نویسد: "این ساختار توسط جنبش کرد و علیرغم تهدیدهای ترکیه طراحی شده است. کردها در نقاطی که اکثریت را تشکیل می دهند مجالس مردمی و در دیگر نقاط شوراهای ریش سفیدان را شکل داده اند. بطور مثال اولین کنگره شعبا در روز ٢٨ ژانویه برگزار شد. کنگره مزبور اعلام کرد که که تنها نیروهای دموکراتیک سوریه (س د ف) که توسط واحدهای محافظت خلق (ی پ گ) و اعراب و ترکمن ها سازمان یافته به رسمیت می شناسد. کنگره مزبور هم چنین اعلام کرد که "مجمع سوریه دموکراتیک" را که قرار است نمایندگانی برای مذاکرات صلح به ژنو بفرستد به رسمیت می شناسد. هم چنین بعد از باز پس گیری تل ابیض از داعش، کردها مجمعی ١١٣ نفره و یک شورای اجرائی را سازمان دادند. این شورا از هفت عرب، چهار کرد، دو ترکمن، و یک ارمنی تشکیل شده است. ... علیرغم خصومت بین شورای ملی کردستان، که مورد حمایت مسعور بارزانی رئیس جمهور اقلیم کردستان عراق است، و پ ی د، شورای مذکور نیز از طرح فدرالیزم در سوریه حمایت می کند."

تاشتکین اضافه می کند "کردها تحت رهبری پ ی د به آینده خود در نواحی که اکثریت را در دست دارند اطمینان دارند. کردها مدت هاست که در مورد مسئله خود مختاری که اول بار توسط عبدالله اوجالان و حزب کارگران کردستان مطرح شد بحث کرده اند. اما این موضوع برای قبایل عرب سوری تازگی دارد. منابع کرد می گویند که اعراب از فدرالیسم استقبال کردند به این دلیل که تصور روشنی از "خودمختاری دموکراتیک" نداشتند. با این حال ظرف ۵ سال گذشته تجربه خوبی در مورد برپائی حکومت های محلی و کمیته های مردمی در روستا ها داشته اند. زنان در جنبش خودمختاری کردستان نقش مهمی بازی می کنند. بخش های کردنشین برای زنان یک سهمیه ۴٠ درصدی در اداره امور در نظر گرفته اند. آیا این امر ممکن است به نواحی که زنان نقشی در اداره امور ندارند تسری پیدا کند؟ ... کردها اصرای ندارند که نقاطی که در کنترل ی پ گ نیستند جزئی از سیستم فدرال شوند. از اینرو اگر رقه آزاد شود واحد فدرالی مستقل خودش را خواهد داشت. این امر در مورد الباب، منبیج و عزاز هم صدق می کند چرا که در آن نقاط هم ی پ گ کنترلی ندارد و کردها اقلیت را تشکیل می دهند. آنان می دانند که اگر بخواهند خود را بر نواحی که عرب ها و ترکمن ها در آن اکثریت را دارند تحمیل کنند این امر به منزله خودکشی است. همین الان هم نشانه های نگران کننده ای در مورد مقاومت قبایل عرب در برابر طرح فدرالیسم کردها دیده می شود. در آن نواحی، س د ف که از اعراب، کردها و ترکمن ها تشکیل شده خود را به عنوان هسته مرکزی ارتش آینده سوریه معرفی می کند و تلاش دارد که نشان دهد کنترل اوضاع را بدست دارد. خلاصه آنکه سیستم جدید فدرالی باید به دلیل ملاحظات بین المللی، موضعگیری حکومت سوریه و گسل های قومی و مذهبی در منطقه، آزمایش های سختی را پشت سر بگذارد."

آشکار شدن دوباره تنش بین ایران و حماس

عدنان ابوعامر به موضوع بستن خیریه الباقیات والصالحات که به جنبش شیعه حرکت الصالبرین به رهبری هشام سالم وابسته است پرداخته و آنرا نشانه دیگری در تیرگی روابط بین حماس و ایران می داند.

ابوعامر می نویسد: "تصمیم به بستن جمعیت الباقیات و الصالحات ممکن است موردی قانونی به شمار آید اما بعد سیاسی قضیه را که همزمان با نشیب و فراز در رابطه بین حماس و ایران است نمی توان ندیده گرفت. وازرت کشور نوار غزه اعلام کرد که موضوع را سه ماه یعنی در دسامبر ٢٠١۵ رسما به سازمان مذکور اطلاع داده بوده است. در حالی که حماس سعی دارد روابط خود را با ایران ترمیم کند به نظر می رسد که ایران چندان از روند جریان راضی نیست. شاید ایران از حماس می خواهد که در مقابل عربستان موضع بگیرد. اما به نظر می رسد که این با خواست حماس در تضاد است."

علی هاشم از ملاقاتی که اخیرا بین هیئتی از حماس و ژنرال قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس بازوی عملیات برون مرزی سپاه پاسداران، صورت گرفته گزارش می دهد. او می نویسد که در جلسه مذکور سلیمانی "به حماس توصیه کرد که از هرج و مرج در منطقه فاصله بگیرد و تعهد ایران را در حمایت از جنبش مزبور اعلام کرد. این در حالی است که مسئول روابط بین الملل حماس، موسی ابو مرزوق اعلام کرده بود که ادعای ایران در حمایت از حماس دروغ است. سلیمانی در جلسه مذکور گفته بود که "ایران هرگز دروغ نگفته و نخواهد گفت. ما چندین کشتی پر از سلاح برای جنبش فرستادیم ولی بعضی از آنها به مقصد نرسید. ما شما را تنها نخواهیم گذاشت. هر موقع تکنولوژی جدیدی به دستمان برسد بدون تامل آنرا برای شما خواهیم فرستاد. این وظیفه ماست. هر کس خلاف این را بگوید باید متوجه باشد که از دید خداوند این ادعای او پنهان نیست." یک مقام نظامی ایران که نمی خواست نامش فاش شود به المانیتور گفت که ابو مرزوق سعی کرد که برای هیئتی که از قاهره به دوحه می رود ملاقاتی را نیز در ایران ترتیب دهد. اما ایران جواب منفی داد. البته نه به هیئت مزبور بلکه به دلیل وجود ابومرزوق. منبع ایرانی گفت: "اگر واقعا می خواهد به ایران بیاید باید عذرخواهی کند." 

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial