رفتن به محتوای اصلی

گروه های مسلح سلفی حملات خود را در سوریه تشدید کرده اند

نماینده سازمان ملل در سوریه هشدار می دهد که آتش بس در سوریه "دچار مشکل بزرگی شده است".
Civil defence members rest amid rubble of damaged buildings after an airstrike on the rebel-held Tariq al-Bab neighbourhood of Aleppo, Syria April 23, 2016. REUTERS/Abdalrhman Ismail      TPX IMAGES OF THE DAY      - RTX2BBAO

استفان دمیستورا نماینده سازمان ملل در سوریه روز ٢٢ آوریل گفت که آتش بسی که از تاریخ ٢۶ فوریه در سوریه برقرار شده "هنوز به قوت خود باقی است. هیچ یک از طرفین آنرا نفی نکرده اند ... اما اگر ما سریعا اقدامی نکنیم به مشکل بزرگی دچار خواهد شد".

همان روز پرزیدنت باراک اوباما طی سخنانی در لندن اظهار داشت که آتش بس در حال فرسایش است. وی اضافه کرد که "همواره نسبت به اعمال و نیات آقای پوتین در سوریه به دیده شک نگریسته است ... ما در صددیم که این گزینه کار کند. اگر آتش بس فرو بریزد ما سعی خواهیم کرد که آنرا دوباره احیاء کنیم حتی در حالی که در تعقیب داعش هستیم". روز قبل از آن، در جریان دیدار از ریاض و ملاقات با ملک سلمان پادشاه سعودی، اوباما گفت: "آتش بس به طور وضوح زیر فشار فوق العاده ای است، از جمله بر اثر نقض آن از سوی رژیم (بشار) اسد. خشونت های جاری یادآور این قضیه است که همانطور که شرکای ما در شورای همکاری های خلیج نیز موافق این نظرند، تنها یک راه برای خاتمه دادن به جنگ خانگی در سوریه وجود دارد؛ تشکیل یک حکومت انتقالی، یک قانون اساسی جدید، انتخابات آزاد و یک دوران اتقالی برای خارج کردن اسد از صحنه".

گزارش خبرگزاری ها و مقامات آمریکائی مسئولیت فرسایش آتش بس شکننده در سوریه را بر عهده نیروهای سوری می بینند که از سوی روسیه و ایران حمایت می شوند. در همین حال گزارش می شود که توپخانه روسیه در اطراف حلب برای یک تهاجم احتمالی آماده می شود. در این شکی نیست که حکومت سوریه می خواهد از این فرصت استفاده کرده و همزمان که نمایندگانش در ژنو مشغول مذاکره اند موقعیت خود را بهبود ببخشد، اما وضعیت روی زمین حکم می کند که مسئله دقیقتر مورد بررسی قرار بگیرد.

اکونومیست می نویسد که حکومت سوریه تا اینجا توانسته از حملاتی که در حلب انجام می دهد سالم به در رفته و مورد انتقاد قرار نگیرد. "یک علت این قضیه این است که نیروی مسلط در میان اپوزسیون در حلب جبهه نصرت وابسته به القاعده است، یکی از گروه های تروریستی که همراه با داعش مشمول آتش بس نمی شوند." انستیتوی مطالعات جنگ که سازمانی بسیار پر اعتبار است گزارش می کند که احرار الشام و جیش الاسلام و ارتش آزاد سوریه و دیگر گروه های مسلح، مشترکا اطاق عملیاتی به نام رد المظالم تشکیل داده اند. هدف آنان انجام عملیات نظامی علیه نیروهای دولتی سوریه در لاذقیه است. در گزارش مزبور آمده است: "گروه های جهادی جندالاقصی و جنبش اسلامی ترکستان دهکده های خیبر النقوس و سهل القاب را در شمال غربی استان حماء به تصرف خود در آورده اند." در عین حال وزارت دفاع روسیه احرار الشام را به نقض آتش بس در اطراف حلب و لاذقیه، و احرار الشام را به حملات خمپاره ای به دمشق متهم کرده است.

سردار ملا درویش این هفته در رابطه با جنگ در شیخ مقصود در حومه حلب برای المانیتور گزارشی تهیه کرده است. در آنجا کردهای واحدهای محافظت خلق (ی پ گ) که از سوی آمریکا حمایت می شوند با چندین گروه مسلح در حال جنگند. سازمان دیده بانی حقوق بشر "حملات بدون ملاحظه" در حین آتش بس، از جمله حملات هوائی ارتش سوریه به دیر السفیر در روز ٣١ مارس را که منجر به کشته شدن ٣١ غیر نظامی شد محکوم کرده است. تام رالینز، این هفته از تبعات جنگ میان داعش و جبهه نصرت در اردوگاه پناهندگان یرموک گزارشی تهیه کرده است.

بگذارید موضوع اینکه چه کسی مسئول نقض آتش بس است را فعلا به کناری بگذاریم چرا که این موارد فراوان و توسط گروه های مختلف صورت گرفته است. حتی می توان فرض کرد که مجرم اصلی در این جریان حکومت سوریه است. اما مسئله ای که باید آنرا به عنوان یک هشدار جدی تلقی کرد هماهنگی روز افزون بین ارتش آزاد سوریه با گروه های سلفی مورد حمایت کشور های بیگانهT از جمله احرار الشام و جیش الاسلام است، گروه هائی که به سختی می توان بین آنان و نسخه سوری القاعده یعنی جبهه نصرت تمایز قائل شد.

این ستون المانیتور همواره احرار الشام و جیش الاسلام را که همراهان ایدئولوژیک جبهه نصرت هستند مورد حمله قرار داده است. بر اساس واقعیات و بنا بر اصول نمی توان این گروه ها را نیروهای شورشی و اپوزیسیون سوریه قلمداد کرد. ما ترجیح می دهیم که ماهیت اپوزیسیون سوری را سلفی نکنیم. این گروه های افراطی باید به حاشیه رانده شوند نه اینکه آنان را به عنوان نیروهای اصلی و اصیل در میان مخالفین سوری وارد میدان مذاکره کرد. برای میهن پرستان سکولار سوری که در میان اپوزیسیون وجود دارند همکاری با هر دوی این گروه ها که به تامین مالی و اسلحه آنان از سوی بیگانگان تامین می شود امر شاقی است، به خصوص اینکه آن حکومت های بیگانه هم راهنمای عملشان افراطگرائی است.

در ضمن موضوع دیگری هم هست. روز ٨ آوریل دبیر کل سارمان ملل، بن کی مون، به خبرنگاران گفت که "سازمان جلوگیری از سلاح های شیمیائی" در حال تحقیق پیرامون استفاده از سلاح های شیمیائی توسط جیش الاسلام علیه کردهای سوری در حلب است. یک بیانیه جیش الاسلام در روز ٧ آوریل حکایت از آن داشت که یکی از فرماندهان گروه مزبور به دلیل استفاده از سلاح های غیر مجاز مورد مواخذه قرار گرفته است. بعدا ادعا کردند که منظورشان استفاده از راکت های تغییر شکل یافته گراد بوده است و نه گاز کلر و یا گاز های شیمیائی.

چه جیش الاسلام از سلاح شیمیائی استفاده کرده باشد و چه نکرهع باشد، افزایش نقش تهاجمی این گروه و احرار الشام و دیگر گروه های سلفی ما را به این نتیجه می رساند که تنها راه قابل قبول برای برقراری آرامش در سوریه هماهنگی بین آمریکا و روسیه برای تحت فشار قرار دادن کشور های منطقه برای دست کشیدن از حمایت گروه های مزبور و به حاشیه راندن آنان است. در عین حال باید به حکومت اسد فشار آورد که بمباران مناطق مسکونی را متوقف کرده و همزمان باید کمک های انسانی به مناطق تحت محاصره افزایش بیابد.

همانطور که هفته گذشته هشدار دادیم هیچ طرح دیگری برای سوریه متصور نیست به خصوص که اگر چنان طرحی شامل تحویل سلاح های پیشرفته به احرار الشام و جیش الاسلام باشد و یا بطور بالقوه امکان اینکه چنان سلاح هائی به دست آنان بیفتد وجود داشته باشد. مانور این گروه ها تاکتیکی است و بوضوح ایدئولوژی آنان افراطگرایانه است و خط تمایز مشخصی بین آنان و جبهه نصرت وجود ندارد. یک طرح جایگزین هم می تواند این باشد که فکر شود چگونه می توان با حمله قریب الوقوع به حلب با حمایت روسیه و ایران، جائی که داعش و جبهه نصرت و دیگر گروه های سلفی کنترل آنرا در دست دارند، باید برخورد کرد. به جای اینکه اینگونه تصور شود که عملیات مزبور آتش بس را به شکست خواهد کشاند پرثمرترین رویکرد این است که روسیه و آمریکا با همکاری متحدین خود عملیات مزبور را هماهنگ کنند به نحوی که ضربه به داعش و جبهه نصرت وارد شود و در عین حال تلفات انسانی حداقل شود. ما قبلا در این ستون نوشتیم که آزادی حلب می تواند نقطه عطفی در جنگ سوریه باشد و به عقب نشینی چشمگیر نیروهای رادیکال منجر شود. آمریکا و متحدینش بجای مقاومت در برابر نتایج حاصل از چنین عملیاتی باید فعال و سازنده با آن برخورد کنند.