رفتن به محتوای اصلی

شهرهای عراق هویت فرهنگی خود را از دست می دهند

با گسترش شهرنشینی در عراق شرکت‌های عمرانی به میراث و تاریخ باستانی غنی این کشور بی توجه هستند و با تخریب نمادهای تاریخی ساختمان‌های مدرن را جایگزین می‌کنند.
RTRJGAS.jpg

بغداد- علی الخفاجی در سال ۲۰۱۴ خانه ای قدیمی را در شهر باستانی الحله در استان بابیل( ۱۲۰ کیلومتری جنوب شهر ربغداد) به ارث برد. خانه به زمان عثمانی در عراق (۱۹۱۸-۱۵۳۲) باز می گردد؛ اوراق رسمی نشان می دهد که این خانه در سال ۱۹۰۵ ساخته شده است. ولی تاریخچه خانه باعث نشد تا الخفاجی در فوریه ۲۰۱۵ خانه را تخریب نکند. این خانه دارای پنجره‌های چوبی و دیوارهای که با جملات مذهبی که توسط خطاطی ماهر نوشته شده بود تزیین شده بودند.

خفاجی در مصاحبه ای با المانیتور دلیل تخریب این ملک را توضیح داد: این خانه که در خیابانی پر از مغازه واقع شده بود و من می‌توانستم سود زیادی از این ملک بهرمند شوم و هیچ کسی به دلیل اینکه ملک من بود از تخریب و تبدیل آن به مغازه جلوگیری نکرد. شهرداری با وجود اینکه این ملک دارای اهمیت فرهنگی بود حتی پیشنهاد خرید این ملک را به من نداد. او اضافه کرد که اگر میدانستم خانه می تواند سودرسانی خوبی داشته باشد آن را تعمیر می کردم.

خفاجی همانند دیگر شهروندان عراقی به اهمیت میراث فرهنگی توجه نمی کند و قوانینی همچون قانون میراث و آثار باستانی شماره ۵۵ سال ۲۰۰۲ هیچ فشاری را اعمال نمی کند. این قانون تشریح می کند که میراث و آثار باستانی در جمهوری عراق که جزء سرمایه ملی هستند باید حفظ شود. این قانون خفاجی را از تخریب و تغییر کاربری خانه باز نداشت.

گلوله‌های  زیادی نمادهای فرهگی در عراق را تخریب کرده اند. عامر عبد الله معماری که در شهرداری الحله کار می کند به المانیتور گفت: این قانون از تخریب خانه ها و بازارهای تاریخی در بغداد و دیگر شهرها جلوگیری نمی کند.

عبدالله نه تنها شهروندان را سرزنش می کند بلکه شرکتهای آکادمیک معماری را نیز مورد سرزنش قرار می دهد.  او گفت شرکتهای معماری بیشتر به دنبال سود هستند تا همبستگی آکادمیک و حرفه ای. به جای حفظ میراث زیبای فرهنگی آنها ساختمانهای مدرن را همانند سردرها و تابلوهای تبلیغاتی با طراحی‌های جذب کننده تزئیین می کنند. او اضافه کرد که  در حضور  معماری مدرن، معماری سنتی عراق در حال ویرانی است.

شهر های عراق از دهه ۱۹۷۰ شاهد تغییرات شهرنشینی پر حرج و مرج بوده است که با خط مشی ملی که توسط قانون محافظت از آثار باستانی وضع شده است هم جهت نبوده است.

مازون رزوقی، رئیس کمیته جهانگردی و آثار باستانی در شورای استانی بغداد در اعلامیه ای مطبوعاتی در دسامبر ۲۰۱۴ گفت که خانه ای با اهمیت فرهنگی در بغداد توسط صاحبانش سوزانده شد تا به قیمتی گزاف به توسعه دهندگان فروخته شود. بنابر این صاحبان و خریداران  به دلیل اینکه این ملک سنتی در دیوارها ترک داشته و نزدیک فرو پاشی است، تخریب می کنند.

علی الشله، رئیس هیئت امنای شبکه رسانه ای عراق به المانیتور: گفت که استانداردهای ملی تغییر کرده .از دولتمردان و نمایندگان مجلس خواستاریم که برای حفظ آثار باستانی و موزه های عراق قوانیت سخت‌گیرانه تری وضع کنند تا از تخریب این آثار جلوگیری شود و تمرکز بیشتر بر حفظ نمادهای عربی و اسلامی داشه باشند.

برای قدمهای عملی برای حفظ میراث فرهنگی، الشله گفت:  خانه بابل برای حفظ فرهنگ و هنر رسانه اداره مرکزی خود را به ساختمانی مربوط به اواخر قرن نوزدهم  بود را پس از تعمیر آن مکان از آنجا منتقل کردند. خانه مذکور به همان شکلی که بوده است باز سازی شد.

فازیا مهدی رئیس کل مرجع عمومی آثار باستانی در بیانیه ای مطبوعاتی در سپتامبر ۲۰۱۴ گفت  که قانون شماره ۵۵ می گوید هرکس که ساختمانی که از نظر فرهنگی مهم است را بدون اطلاع یا تایید میراث فرهنگی  تخریب کند به دت شش سال به زندان فرستاده شده و باید ساختمان را به همانگونه که بوده است بازسازی کند. ولی به دلیل تهاجم ایالات متحده در سال ۲۰۰۳، این قانون هیچگاه اجرا نشد.

غیث حسن رشید رئیس مرجع عمومی میراث فرهنگی آمار نا امید کننده ای را منتشر کرد که ۳۶۰۰ بنا در مناطق مختلف عراق مورد تخریب قرار گرفته اند(تاریخی ارائه نشده اند).

خیلبان الرشید در بغداد که قدمتش به سال ۱۹۱۶ باز می گردد حالت باستانی خود را از دست داده و پر از ساختمانهای مدرن شده است. در خیابان النهار در بغداد که مربوط به دوران عباسی است (۱۲۵۸-۱۰۵۵) که مغازه های آن نشان دهنده معماری دوران عباسی همگی جایگزین شده اند است. سردر ساختمانها در خیابان سعدون  در بغداد با نمونه های مدرن جایگزین شده اند و محله باستانی بتاوین در بغداد که بالکن های مزینش مشهور است تخریب شده است. ساختمان های منطقه الحیدر خانا در بغدادکه به دلیل اشکال منحصر به فردش مشهور اشت نیز تخریب شد و کافه های معروف در محله الشواکا در منظقه کرخ در بغداد نیز دیگر وجود ندارند. پس از گسترش شهر نشینی در دهه ۱۹۹۰ بناهای تاریخی در بغداد به تدریج محو شده اند.

در سال ۲۰۱۴ سالن تماشاخانه اشتر  که تقریبا۸۷ سال داشت تخریب شد. ساختمان های مدرن و توسعه تجارت که مهار نشده است، بناهای فرهنگی نجف(۱۶۰ کیلوتری جنوب بغداد)  همانند بازار تاریخی نجف را نیز تهدید می کند. ساختمانهای زیادی در الجمین  در شهر الحله که به سال ۱۱۰۰باز می گردد و شامل چندین محله قدیمی  و خانه های سنتی با بالکن و طراحی استادانه درست شده است.

بها حسین السعد طراح گرافیک و استاد دانشگاه بابل رشد مدرنیته در معماری عراق را دنبال می کند. او به المانیتور گفت: شرکت‌های طراحی و ساخت  تنها به دنبال منافعشان هستند بدون اینکه به دنبال حفظ استانداردهای زیبایی شناختی و نگران ازدست رفتن ساختمان‌هایی که ویژگی‌های فرهنگی دارا هستند باشند.

السعد گفت: قوانینی باید وضع شود تا از رشد بی‌نظم شهر نشینی جلوگیری کند. او تخریب و حذف نمادهای فرهنگی  مورد نقد قرار داد و افزود بسیاری به جای بازسازی این آثار آن‌ها را تخریب می کنند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: برای ساخت مجتمع‌ها باید نمادهای سنتی عراق تخریب شوند. بدون نمادهای سنتی شهروندان تنها به مصرف کننده هایی تبدیل می شوند که هیچ حسی نسبت به اطراف خود ندارند.

این مقاله بخشی از مجموعه  اوت۲۰۱۵ ما در مورد میراث فرهنگی خاورمیانه می باشد. برای خواندن مطالب بیشتر در این مجموعه، اینجا را کلیک کنید.

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial