رفتن به محتوای اصلی

تاکید خامنه ای بر تنش زدایی با اهل سنت و افزایش تقابل با جبهه غرب

آیت الله خامنه ای در سخنرانی عید غدیر خود از نگرانی اش مبنی بر اینکه ممکن است ائتلاف علیه داعش باعث شود تا سنی ها و آمریکایی در منطقه دست بالا را بگیرند، پرده برداشت
Iran's supreme leader Ayatollah Ali Khamenei speaks during Friday prayers in Tehran September 14, 2007. REUTERS/Morteza Nikoubazl (IRAN) - RTR1TTSE

رهبری جمهوری اسلامی در سخنان خود به مناسبت عید غدیر  بر ضرورت وحدت شیعه و  سنی و لزوم  پرهیز از  اختلاف افکنی بین دو  شاخه مهم دین اسلام تاکید زیادی کرد. خامنه ای در ماه های گذشته بموازات رشد فعالیت های داعش  وتشکیل خلافت اسلامی در مناطقی از عراق و  سوریه   تنش زدایی بین شیعیان و اهل سنت  را در کانون توجه حکومت قرار داده است.

رهبران و مسئولان بلند پایه جمهوری اسلامی  از ابتدا بر وحدت سنی  و شیعه در حرف و کلام سرمایه گذاری کرده و هفته ای را هم به این مناسبت انتخاب کرده اند. اما اعمال  آنها  بخصوص سخت گیری بر اهل سنت  در ایران و ایجاد محدودیت برای اعمال مذهبی آنها و تلاش برای گسترش شیعه گرایی در مطنقه خاور میانه  شکاف بین شیعه  و سنی را گسترش داده است.

اما چه عواملی باعث شده است رهبری  در این مقطع  مصلحت ببیند  نسبت به تشدید اختلافات فرقه ای در جهان اسلام احساس نگرانی کرده و هشدار دهد ؟

او در جلسه یاد شده اظهار داشت:  " شیعه و سنی نباید با توهین به مقدسات یکدیگر به دشمن کمک کنند/ اگر کسی در این زمینه آتش‌افروزی کند یقینا به آمریکا و انگلیس خبیث و صهیونیسم که پدیدآورندگان داعش و القاعده‌اند کمک می‌کند.»

 نخست به نظر  می رسد  هراس از گسترش فعالیت های داعش و تحریک بخشی از  نیرو های سنی در ایران که به  دیدگاه های اسلام گرایان افراطی تمایل دارند  هدف رهبری جمهوری اسلامی است تا  فضا را کنترل کند تا  از ناحیه شیعیان ایران موجبی برای تحریک اهل سنت پدید نیاید.  این عامل می تواند ابعادی از چرایی اولویت دار شدن کاهش منازعه شیعه  و سنی در نظرات وی را تبیین کند اما ظرفیت تببن کنندگی برای کلیت آن را ندارد .

در حال حاضر  شیعیانی که حامی حکومت هستند در چارچوب مواضع وی عمل می کنند و حکومت نگرانی از رفتار خارج از کنترل  آنان ندارد. شیعیان سنتی در ایران که معمولا تمایل به علنی کردن مخالفت با اهل سنت و باطل دانست اعتقادات آنها دارند حول  محور مراجعی چون آیت الله  ها وحید خراسانی ،سید صادق شیرازی  و مکارم شیرازی  فعال هستند. اما  جمع آوری رسانه های تصویری و ایجاد محدودیت برای آیت الله شیرازی عملا امکان فعالیت را از  آنها سلب کرده است. آیت الله وحید نیز رسما خواهان عدم توهین به مقدسات و باور های اهل سنت شده است.  اگر چه شبکه تلوزیونی ولایت وابسته به آیت الله مکارم  شیرازی کماکان به تفرقه افکنی بین اهل سنت و شیعه مشغول است اما رویکرد خشونت آمیز را تجویز نمی کند. بنابراین نگرانی اصلی خامنه ای  تبعات داخلی تشدید مناقشات فرقه ای نیست اگرچه نسبت به کنترل  آن نیز تاکید دارد.

رصد کردن سیر مواضع خامنه ای  فرضیه ای را قوت می بخشد که   توجه خامنه ای به وحدت جهان اسلام و خنثی سازی شیعه هراسی ، در اصل واکنشی به  تاثیرات ائتلاف ضد داعش در تغییر آرایش قوا در خاور میانه است.

 خامنه ای  در فراز های مهمی از سخنانش، دولت های آمریکا و اسرائیل  را به عنوان دشمنان اصلی  جهان اسلام معرفی کرد و داعش را ابزار دست غرب برای تحصیل اهداف و منافعش در خاور میانه بشمار آورد.

بنیاد ائتلاف ضد داعش بر محور  بالادستی نیرو های سنی شکل گرفته  است و آمریکا برای مهار و شکست اسلام گرایان افراطی که مذهب سنی دارند ، ناگزیر  نیازمند همکاری هر چه بیشتر با کشور هایی  است که  اکثریت  جمعیت آنها سنی است. بنابراین موفقیت ائتلاف ضد داعش موقعیت عربستان سعودی ، قطر ، امارات و کویت که در اردوگاه مقابل ایران قرار دارند را تقویت می کند. همچنین پسامد این موفقیت باعث حرکت ائتلاف به سمت تضعیف بشار اسد  و همچنین اعطاء امتیازات بیشتر به سنی ها در عراق می شود.

از این رو خامنه ای ائتلاف ضد داعش را در تعارض با  "بیداری اسلامی " مد نظر خود ارزیابی کرده و می کوشد تا جلوی این اتفاق  گرفته شود. از دید او به جای دوگانه شیعه و سنی و یا ایران  وعربستان ،تضاد اصلی جهان اسلام   باید متوجه آمریکا و اسرائیل  گردد. از این رو چنین می گوید :

« آمریکا، صهیونیزم و «متخصص کهنه‌کار تفرقه‌انگیزی یعنی دولت خبیث انگلیس»، پس از پیروزی انقلاب، تلاش‌های خود را برای اختلاف‌انگیزی و انحراف اذهان شیعه و سُنی از دشمنان اصلی، به‌شدت افزایش داده‌اند..... آن‌ها القاعده و داعش را برای تفرقه‌انگیزی و «مقابله با جمهوری اسلامی» ایجاد کردند، اما اکنون دامن خودشان را گرفته است.»

خامنه ای تمایل دارد مبارزه با داعش در جهتی سامان یابد که غرب  متنفع نشده  ، بشار اسد در سوریه تثبیت گردد ، تغییری بزرگ در عراق بعد از مالکی ایجاد نشود و همچنین کشور های حوزه خلیج فارس در سیاست های شان تجدید نظر کنند. در واقع تذکر وی برای پرهیز از دعوا بین شیعه و سنی بستری برای هدف قرار دادن غرب  و وحدت جهان اسلام بر علیه آمریکا و اسرائیل است.

در این میان او تفسیرجدید از رویداد غدیر خم در سال ده هجری نیز ارائه داد که هدف پیامبر از  معرفی علی (ع)   تاکید بر حکومت و مدیریت جامعه از نظر اسلام است. در واقع وی تلاش نمود تا جوهره شیعه را از توجه صرف به حقانیت جانشینی علی به ضرورت  تداوم حکومت اسلامی و  پیوند دین و دولت در اسلام  بعد از مرگ پیامبر تغییر جهت دهد.

 این تفسیر از  واقعه غدیر خم  راه را برای وحدت همه گرایش های بنیاد گرای اسلامی و مدافعان احیای نظام خلافت  باز می نماید تا بر فراز شکاف شیعه و سنی به دنبال بازسازی مناسبات  حکمرانی با مختصات زمانی و مکانی عصر زیست پیامبر اسلام باشند..اسلام گرایان افراطی  که عمدتا از سلفی های تند رو هستند ، برخورد با شیعیان را یکی از رسالت های خود می دانند.

اما  آنها به استثنای داعش ، تا کنون وارد درگیری با جمهوری اسلامی نشده و همسویی مقطعی و تاکتیکی با آن داشته اند. خامنه ای می کوشد این همسویی ادامه یافته  و درگیری با داعش در سوریه  و عراق منجر به باز شدن جبهه از سوی القاعده بر علیه ایران و انجام عملیات در داخل کشور نشود.

در مجموع سخنان خامنه ای در جلسه فوق سیاست راهبردی حکومت در ایجاد  ائتلاف منطقه ای و سیاسی در جهان اسلام برای تقابل با آمریکا و اسرائیل را به نمایش گذاشت که موفقیت در آن  محتاج  توقف درگیری های فرقه ای بین شیعیان وسنی ها است.

More from Ali Afshari

Recommended Articles