Irak-Şam İslam Devleti (IŞİD), militanlarını harekete geçirip destekçi toplamak için “Sünni davasını” kullanıyor olsa da örgütün Sünni toplumunu temsil etme iddiası, “cihatçı” yapısı nedeniyle aslında bu toplumun sadece ufak bir kısmını temsil ettiği anlamına geliyor.

Sünnilerin çoğu, Bağdat’taki Şii ağırlıklı hükümete kuşkuyla baksa da IŞİD’i olumlu bir alternatif olarak benimsemiyor. IŞİD’in büyük ölçüde Irak’taki ve bölgedeki mezhepsel gerginliklere yatırım yaptığı doğru. Ancak örgütün hedefleri, Irak sınırlarının veya Irak’taki Sünni toplumun esas taleplerinin çok ötesine geçiyor. IŞİD, Suriye ve Irak’a eşanlı müdahil olup kendine özgü bir yapı ve kimlik oluştururken belirlediği hedefler de Irak siyasetiyle büyük ölçüde ilgisizdi.

Ancak IŞİD’le mücadele etmek, Sünniler için henüz bir öncelik değildir. Bunun bir nedeni, örgütün giderek güçlenmesi ve “hainlerden” öç alma konusunda kendini kanıtlamış olmasıdır. Anbar’daki hükümet karşıtı gösterilere öncülük etmiş olan El Kaide karşıtı Sahva (Uyanış) gruplarının liderlerinden Hamis Abu Rişa’ya düzenlenen suikast, bunun örneklerinden biridir. İkinci neden ise Sünni üst tabakasının bölünmüş olması ve toplum adına ortak öncelikler belirleme konusunda giderek başarısız olmasıdır. Bu kesimin kimi mensuplarına göre esas sorun, Başbakan Nuri El Maliki hükümetinin izlediği politikalarda yatmaktadır.

Sünniler arasındaki bölünmüşlük ve rekabet nedeniyle Sahva gruplarının El Kaide’ye karşı 2008’de verdikleri mücadelenin kazanımlarını korumak da zorlaştı.  Anbar gibi bölgelerde aşiret şeyhlerinin nüfuz ve devlet iltiması için yarışması, hükümetle ilişkilerini etkiledi. Maliki, Sahva’nın kazanımlarını koruyacak stratejik bir çerçeve oluşturamayınca, Ahmed Ebu Rişa gibi kimi Sahva liderleri hükümet muhalifine dönüştü. Başka bazı liderler ise yerel rakiplerine karşı avantaj elde etmek için hükümetle ilişkiler geliştirmeye çalıştı.