آیا کوشنر به ریاض چراغ سبز داده است؟

p
By
Article Summary
دیپلمات‌ها و فرماندهان نظامی نگرانند که اقدامات جرد کوشنر و «بازی صلح» او، این حس را به مقام‌های عربستان سعودی و امارات بدهد که دست به اقداماتی تندروانه بزنند و منطقه را بی‌ثبات کنند.

واشینگتن - عربستان سعودی و امارات متحده عربی در برابر مخالفت دیپلمات‌های وزارت خارجه و مقام‌های وزارت دفاع آمریکا قرار گرفته‌اند؛ چرا که دست به اقداماتی تحریک‌آمیز علیه قطر و تحریم این کشور زده‌اند، سعد حریری را به ریاض فراخواندند که استعفای غیر منتظرهٔ او را به همراه داشت، بندرهای یمن را از ششم نوامبر، در پی شلیک موشک حوثی‌ها به سوی فرودگاه بین‌المللی ریاض، محاصره کردند و همچنین مانع از رسیدن کمک‌های ضروری بشردوستانه به یمن شده‌اند.

وزارت‌های خارجه و دفاع ایالات متحده از ریاض و ابوظبی خواستند تا فشار بر روی قطر و لبنان را تسهیل کنند و بگذارند تا کمک‌ها به یمن قحطی‌زده برسد. لیکن مقام‌های سعودی و اماراتی، به دیپلمات‌های آمریکا گفتند که آن‌ها حس می‌کنند دست‌کم تأیید ضمنی کاخ سفید را -به‌ویژه از سوی پرزیدنت دونالد ترامپ و دامادش جرد کوشنر که مشاور ارشد او و مسئول اقدامات مرتبط با صلح خاورمیانه است- برای اقدامات‌شان داشته‌اند.

گفته می‌شود که کوشنر روابطی دوستانه با یوسف العتیبه، سفیر امارات در ایالات متحده و همچنین محمد بن سلمان، ولیعهد پادشاهی سعودی دارد. کوشنر اواخر اکتبر در ریاض با محمد بن سلمان دیدار کرد.

اما نارضایتی فزایندهٔ دیوان‌سالاران آمریکایی از زیاده‌روی‌های سعودی/امارات، در کنار مواجههٔ کوشنر با تحقیقات قضایی در ارتباط با روسیه، باعث شده که بسیاری از دیپلمات‌ها، سیاستمداران و لابی‌گرهای آمریکایی از بازیگران منطقه‌ای بخواهند که در اقدامات‌شان به برداشت‌های‌ خود از چراغ سبزها (واقعی یا غیر واقعی) از جانب گروه کوشنر و کاخ سفید، اکتفا نکنند.

آن‌ها هشدار می‌دهند که پیام‌های گوناگون و مختلف، می‌تواند متحدان آمریکا را در خلیج به اشتباه محاسبه بیاندازد و آن‌ها دست به اعمالی بزنند که در نهایت با منافع آمریکا در تضاد باشد. آن‌ها نگرانند زیرا دیپلماسی آمریکا در حل بحران‌های اخیر خاورمیانه، اغلب ساکت، مردد و کند عمل کرده است و بخشی از آن به دلیل شکاف میان وزارت‌خانه‌های خارجه و دفاع از یک‌سو و کاخ سفید از سوی دیگر است که باعث شده تا تلاش‌های میانجی‌گرانهٔ آمریکا کم‌اثر شود و گفته می‌شوند که مانعی بر سر راه تأمین منافع امنیتی ایالات متحده است.

ماه ژوئن گذشته،‌ زمانی که سعودی‌ها و اماراتی‌ها در آستانهٔ تحریم قطر بودند، استوارت جونز که در آن زمان سمت معاون وزیر خارجه را در امور شرق نزدیک بر عهده داشت، در نیمه‌های شب تماسی را از جانب العطیبه (سفیر امارات) دریافت کرد که به او از انجام عمل خبر می‌داد. یک سفیر پیشین ایالات متحده در منطقه، به المانیتور گفت که واکنش جونز «بسیار تند» بود. او گفت: «شما چه کار دارید می‌کنید؟ این احمقانه است. و… جواب یوسف [العطیبه] این بود که: آیا شما با کاخ سفید صحبت کرده‌اید؟»

المانیتور در پاسخ به تماس جونز در این باره، تماس آن شب را تأیید کرد اما از بازگویی جزئیات آن سر باز زد و گفت که این کار نادرستی در قبال عطیبه است.

اما مثال قطر آموزنده است زیرا به گفتهٔ جرالد فیرستین، سفیر سابق آمریکا در یمن، وزارت‌خانه‌های خارجه و دفاع در نهایت توانستند نظر خود را در مورد چراغ سبز دادن به سعودی‌ها و اماراتی‌ها، بر کاخ سفید فائق کنند.

فیرستین که اکنون در انستیتو خاورمیانه کار می‌کند، به المانیتور گفت: «البته در ابتدا کاخ سفید به طور خیلی واضح و روشنی نشان می‌داد که با وزارت‌خانه‌های دفاع و خارجه همسو نیست. اما من فکر می‌کنم که در طول زمان، وزارت‌خانه‌های مذکور جنگ را بردند. حس من این است که اگر تیلرسون و متیس [وزرای خارجه و دفاع] در کنار هم باشند و بر سر موضوعی چانه‌ بزنند، می‌توانند آن را به کرسی بنشانند… روشن است که اگر با هم باشند، کاخ سفید را عقب می‌رانند.»

این فرض که کاخ سفید به سعودی‌ها و اماراتی‌ها چک سفید می‌دهد، با تمایل دولت ترامپ در این زمینه همراه شد که می‌خواست عربستان و امارات را برای دور تازه‌ای از گفتوگوهای صلح اسرائیل، فلسطینیان و اعراب، با خود همراه کند.

یک مقام ارشد پیشین در دولت آمریکا که به شرط محرمانه ماندن نامش حاضر به گفت‌وگو با المانیتور شد، در این باره گفت: «این شگفت‌انگیز است که چگونه سیاست‌گذاری ما افت کرده و منوط به یک یا دو چیز شده است. اساساً ما می‌خواهیم ایران را مورد تعقیب قرار دهیم [و] می‌خواهیم از بیرون وارد توافق صلح اسرائیل و فلسطین شویم. به نظر می‌رسد که دولت ترامپ بر این باور است که چنین کارهایی نیازمند آن است که به  سعودی‌ها آزادی عمل بیشتری بدهیم و این‌گونه چیزی را که در قبال اسرائیل می‌خواهیم، از آن‌ها بگیریم… حدس من این است که آنان آماده‌اند تا کمابیش هر چیزی را در ازای آن توافق بپردازند.»

اما سعودی‌ها و اماراتی‌ها ریسک اشتباه محاسبه و گرفتار شدن در میان پیام‌های مختلف صادره از کاخ سفید و دو وزارت‌خانهٔ مذکور را پذیرفتند.

مقام دولتی پیشین گفت: «این کار عملی شد تا جایی که واقعیات به میان آمدند. اکنون، آن‌ها… روابط بسیار قوی و مؤثری با کاخ سفید دارند که اقدامات‌شان را پشتیبانی می‌کند. اما آنان محدود شده‌اند یا بنیانی وسیع‌تر برای حمایت میان‌سازمانی ندارند؛ حمایت میان سازمانی‌شان فراتر از کاخ سفید، حتی از این هم شکننده‌تر است. اگر آن‌ها به طور تصادفی یا به خاطر تصمیم‌های‌شان کاری کنند که حمایت کاخ سفید از ایشان برداشته شود، آنگاه ممکن است دیگر شبکهٔ مطمئنی نداشته باشند زیرا سایر آژانس‌ها در مسیری که قدم برداشته‌اند، دخیل نبوده‌اند.»

مقام پیشین دولت آمریکا گفت: «من فکر می‌کنم که اگر جرد‌ [کوشنر] ناگهان ناپدید شود، ممکن است با مشکل مواجه شوند و گیر کنند. زیرا هیچ فرد دیگری نیست که رفاقت با ولیعهد [سعودی] داشته باشد یا تمایل بسیاری نشان دهد که همان راه جرد را دنبال کند. اگر اتفاقی برای جرد بیفتد -که دیگر در صحنه حضور نداشته باشد-، آن‌وقت چه بر سر روابط حساس آن‌ها با کاخ سفید خواهد آمد؟»

اد راجرز، لابی‌گر جمهوری‌خواه، روز ۱۳ نوامبر در یک پنل در مرکز سیاست‌گذاری امارات در ابوظبی، از متحدان آمریکا در خلیج خواست که حوزهٔ نفوذ خود را در واشینگتن، از سطح تمرکز بر کاخ سفید ترامپ فراتر ببرند و آن‌را به نهادهای دولتی آمریکا و دموکرات‌های کنگره گسترش دهند. راجرز از طریق ای‌میل به المانیتور گفت: «من به تلاش‌های لابی‌گرایانه اشاره کردم و این‌‌که واشینگتن نباید دموکرات‌های کنگره و این امر را که ممکن است آنان یکی از دو مجلس آمریکا را در سال ۲۰۱۸ تحت اختیار خود قرار دهند، نادیده بگیرند.»

برخی از سیاست‌سازان کهنه‌کار آمریکا در این امر که کوشنر به شاهزاده محمد [بن سلمان] چراغ سبز داده باشد، تردید دارند.

بروس ریدل، مقام کهنه‌کار کاخ سفید و سی‌آی‌ای و متخصص در امور عربستان سعودی، به المانیتور گفت: «حدس من این است که مسئله مبهم است. جرد از جزئیات خبر ندارد.» ریدل که یکی از نویسندگان المانیتور است، گفت: «دقیق‌تر، مسئلهٔ محمد بن زاید، ولیعهد امارات متحده عربی است که محمد بن سلمان را تحریک می‌کند.»

یکی از سخنگویان کوشنر به این پرسش المانیتور پاسخ نداد که آیا کوشنر دربارهٔ طرح‌های اخیر مبنی بر مقابله با حزب‌الله در لبنان با شاهزاده محمد گفت‌وگو کرده و یا ممکن است به متحدان خلیجی خود حسی القاء کرده باشد که می‌توانند تندروی‌های اخیر را انجام دهند؟ یکی از مقام‌های ارشد کاخ سفید روز ۲۹ اکتبر تأیید کرد که کوشنر، دینا پاول، معاون مشاور امنیت ملی در زمینهٔ استراتژی و همچنین جیسن گرین‌بلات، معاون بخش مذاکرات بین‌المللی، «به تازگی از عربستان سعودی بازگشته‌اند.» مقام کاخ سفید گفت که کوشنر «در تماس مداوم با مقام‌های اسرائیلی، دولت فلسطینی، مصر، امارات، اردن و عربستان سعودی بوده است.»

فیرستین، سفیر پیشین آمریکا، این سئوال را مطرح می‌کند که آیا فراخواندن حریری به ریاض بخشی از شطرنج صلح کوشنر است؟

او می‌پرسد: «آیا این بازی روند صلح است؟ آیا این نوعی استراتژی است که آمریکا/عربستان/اسرائیل بازی می‌کنند تا حزب‌الله را منزوی و دولت لبنان را که حزب‌الله در آن اکثریت دارد، بی‌ثبات کنند تا اسرائیل در روند صلح با فلسطینیان امتیاز بدهد؟… توافق کامل در این باره چیست؟»

راندا اسلیم، متخصص امور شام، می‌گوید که سعودی‌ها وزارت خارجه آمریکا را از تصمیم‌شان برای فراخوان حریری در روز چهارم نوامبر و فشار بر او در جهت استعفا، بی‌خبر گذاشته بودند.

اسلیم، رئیس بخش «مسیر دوم گفت‌وگو» در انستیتو خاورمیانه، به المانیتور گفت: «من می‌دانم… که آمریکایی‌ها از عملکرد سعودی‌ها کاملاً شگفت‌زده شدند. آن‌ها بی‌خبر نگه داشته شده بودند. [سعودی‌ها] با افراد وزارت خارجه هماهنگ نکرده بودند.»

اسلیم افزود: «بخشی از استراتژی بن سلمان برای خوش‌خدمتی… و عزیز کردن خود نزد آمریکایی‌ها، این است که حزب‌الله را متهم شماره یک بخواند و آن را عقب براند. من فکر می‌کنم این نقطه‌ای است که چراغ سبز از آن‌جا می‌آید… سعودی‌ها کارهایی بدون مشورت‌کردن انجام می‌دهند؛ برای خود به اشتباه» شعارهای کاخ سفید را علیه ایران و حزب‌الله «تعبیر می‌کنند»، در حالی که وزارت‌خانه‌های دفاع و خارجه می‌گویند که ثبات می‌خواهند.

جرمی کوندیندیک، مسئول پیشین بخش کمک‌‌رسانی به بلایا در خارج کشور، می‌گوید که در مورد یمن، کاخ سفید نیاز دارد که ائتلاف به رهبری عربستان را به سختی تحت فشار بگذارد تا این کشور به محاصرهٔ بنادر کلیدی یمن پایان دهد؛ محاصره‌ای که یکی از بزرگ‌ترین قحطی‌ها در یمن را دامن می‌زند.

کوندیندیک به المانیتور گفت: «مشکل این‌جاست که سعودی‌ها فکر می‌کنند ترامپ و کوشنر تنها کسانی هستند که دیدگاه‌شان اهمیت دارد. البته احتمالاً درست فکر می‌کنند.»

او افزود: «من تردید دارم که [کوشنر] چراغ سبز روشنی در مورد یمن داده باشد. اما سعودی‌ها به دنبال یک اشاره بودند تا سخت‌گیری‌ها را بر آن‌جا [یمن] به‌شدت افزایش دهند. تنها چیزی که مانع آن‌ها می‌شد، این بود که ایالات متحده به طور مستمر می‌گفت 'نه'! در این شرایط شما لازم نیست 'بله' بگویید. کافی‌ست که 'نه' گفتن را متوقف کنید. فکر می‌کنم چنین اتفاقی افتاده است.»

یک مقام ارشد آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، روز ۲۰ نوامبر به المانیتور گفت که دولت آمریکا تلاش‌های خود را برای پیشگیری از بدتر شدن بحران انسانی در یمن از سر گرفته و از ائتلاف به رهبری عربستان خواست تا امکان دسترسی به [بندرهای] یمن را بهبود بخشد.

اما دولت آمریکا باید برای جلوگیری از یک قطحی فاجعهبار در یمن، بیشتر بر رهبری عربستان فشار بیاورد.

مقام پیشین دولت آمریکا گفت: «روشن است که برخی از مقام‌های باسابقه در میان سعودی‌ها درک کرده‌اند که اوضاع انسانی چقدر وخیم است اما روشن نیست که آنان در نهایت بر تصمیم‌گیرندگان امور یمن در عربستان نفوذ دارند یا آیا آمریکا با قدرت کافی وارد موضوع خواهد شد تا نقشی‌ [مثبت و] روشن در مورد این بحران انسانی ایفا کند؟»  

Found in: GCC Relations
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept