نبض ترکیه

اظهارات اردوغان و افزایش تنش میان ترکیه و آلمان

p
By
Article Summary
اردوغان از ترک‌های آلمان خواسته است تا در انتخابات آتی به چند حزب، از جمله حزب آنگلا مرکل، رأی ندهند. این اظهارات، روابط ترکیه و آلمان را تیره‌تر کرده است.

روابط ترکیه و آلمان رو به تیرگی بیشتر نهاده‌ است. رجب طیب اردوغان علیرغم نگرانی‌ها در میان اعضای حزب عدالت و توسعه، به‌ویژه آنان که در زمرهٔ مسئولان اقتصادی هستند، به موضع‌گیری علیه برلین ادامه می‌دهد.

خشم آلمان از اردوغان، در لحن آنگلا مرکل مشخص است. او از تدابیری علیه ترکیه پرده برداشته است که فشار بر اتحادیه اروپا برای اقدام علیه ترکیه و تنبیه اقتصادی آنکارا، از آن جمله‌اند.

مرکل اعلام کرده است که می‌خواهد تا کمیسیون اتحادیه اروپا، بودجه‌هایش را برای ترکیه محدود کند و اتحاد گمرکی ترکیه را با اتحادیه اروپا، ارتقاء ندهد. با این وجود، مرکل به دلایل عمل‌گرایانه، مخالفت خود را با پایان دادن به گفت‌وگوهای مربوط با عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا، اعلام کرده است.

تنش‌ها که به نظر می‌رسد به نقطهٔ بی‌بازگشت نزدیک می‌شوند، شرایط را برای حدود سه میلیون ترک ساکن آلمان دشوار می‌کند؛ خاصه صدها هزار تن که هوادار اردوغان محسوب می‌شوند. 

اما هیچ‌کدام از این‌ها اردوغان را نگران نمی‌کند. او هفتهٔ گذشته احزاب سیاسی اصلی آلمان و رهبران‌شان -از جمله مرکل- را «دشمنان ترکیه» خواند و از ترک‌ها خواست تا در انتخابات فدرال آلمان که روز ۲۴ سپتامبر برگزار می‌شود، به آنان رأی ندهند.

اردوغان که پس از نماز جمعه روز ۱۸ آگست، با خبرنگاران سخن می‌گفت، اظهار کرد که احزاب سوسیال دموکرات و اتحاد دموکرات مسیحی آلمان، «ترکیه را می‌کوبند» تا رأی به دست آورند. او گفت: «من هم در پاسخ از تمام هم‌تبارهای خود در آلمان می‌خواهم که به اشتباه، از این احزاب حمایت نکنند. دموکرات مسیحی‌ها، سوسیال دموکرات‌ها یا سبزها، همگی دشمنان ترکیه هستند. از احزابی حمایت کنید که نسبت به ترکیه دشمنی نشان نمی‌دهند.» او افزود که «این مورد تبدیل به مسئله‌ای حیثیتی» برای ترک‌ها در آلمان شده است.

خشم اردوغان زمانی بیشتر شد که عادل اوکسوز، کسی که از نظر آنکارا یکی از توطئه‌گران اصلی پشت تلاش ناکام کودتا در سال گذشته است، طبق گزارش‌ها به آلمان رفته است. آنکارا از برلین خواست تا اوکسوز را بیابد، دستگیر و به ترکیه مسترد کند. اما آلمان تا کنون از استرداد اعضای سازمان فتح‌الله گولن که به طرح‌ریزی کودتا متهم شده‌اند، خودداری کرده است.

پروفسور حسین باغچی، چهرهٔ دانشگاهی که تحصیلات خود را در آلمان گذرانده و رئیس دپارتمان روابط بین‌الملل در دانشگاه فنی خاورمیانه است، به برخورد سیستم‌های قانونی اشاره می‌کند.

او به المانیتور گفت: «تا زمانی که قانون شرایط اضطراری در ترکیه ادامه داشته باشد، آلمان هیچ‌کس را مسترد نخواهد کرد. در زمانی که شرایط اضطراری حکم‌فرماست، هیچ اعتمادی به سیستم قضایی ترکیه وجود ندارد.»

برلین نیز به نوبهٔ خود از بازداشت و زندانی کردن دنیز یوجل و میساله تولو، روزنامه‌نگاران ترک-آلمانی و پتر اشتودتنر، مشاور حقوق بشر آلمانی، به خاطر اتهام‌های تروریسم، عصبانی است. زیگمار گابریل، وزیر خارجه آلمان، اخیراً گفت که یوجل در ترکیه «به گروگان گرفته شده است.»

این برداشت برلین، به سایر ترک-آلمانی‌های بازداشت‌شده در ترکیه نیز ربط دارد. اردوغان در ماه آوریل گفت که یوجل «تا زمانی که من سر کار هستم، [به آلمان] مسترد نخواهد شد.» او تأکید کرد: «هرگز!»

هفتهٔ گذشته، بازداشت دوغان آخانلی، نویسندهٔ ترک-آلمانی در اسپانیا به خاطر تقاضای ترکیه از اینترپل، خشم برلینی‌ها را افزون کرد. آخانلی نیز از جانب آنکارا به تروریسم متهم است.

مرکل، ترکیه را به سوءاستفاده از امتیازات اینترپل متهم کرد؛ انتقادی که کمیسیون اروپایی نیز آن را تکرار کرد. اسپانیا در نهایت آخانلی را آزاد کرد اما شرط گذاشت که تا زمان حل شدن مسئله، از اسپانیا خارج نشود.

بازداشت شهروندان آلمانی، تنها مورد عصبانیت برلین از آنکارا نیست. آنکارا در عملی تلافی‌جویانه، از صدور اجازهٔ بازدید مقام‌های آلمانی از سربازان این کشور در پایگاه هوایی اینجرلیک، خودداری کرد. سربازان آلمانی به عنوان بخشی از ائتلاف ضد داعش به رهبری آمریکا، در این پایگاه به سر می‌برند. برلین نیز تصمیم گرفته تا سربازانش را به جای ترکیه در اردن مستقر کند.

آنکارا نیز از برلین خشمگین است. قطع‌نامه‌ای که در سال ۲۰۱۶ در بوندشتاگ تصویب شد و نسل‌کشی ارمنیان را به رسمیت شناخت، صدور اجازه به هواداران پ.ک.ک برای تظاهرات از جانب برخی مقام‌های محلی، و عدم صدور اجازه به اردوغان و مقام‌های دولتی برای برگزاری سخنرانی انتخاباتی در آلمان، از آن جمله‌اند.

همان‌گونه که انتظار می‌رفت، سخنان اردوغان و درخواست از ترک‌ها برای رأی‌ندادن به احزاب اصلی آلمان، واکنش‌هایی را در آلمان برانگیخت. مرکل آن را با عنوان «مداخله» در انتخابات آلمان تقبیح کرد و بر حق شهروندان آلمانی برای رأی‌دادن آزاد، فارغ از نژادشان، تأکید کرد.

مارتین شولز، رهبر حزب سوسیال دموکرات، توییت کرد که اردوغان «هرگونه حس سنجش و تناسب را از دست داده است.» او افزود که آنان «بیش از پیش در کنار تمامی کسانی که برای یک ترکیهٔ آزاد و دموکراتیک تلاش می‌کنند، خواهند ایستاد.»

گابریل «عمل بی‌سابقهٔ دخالت» اردوغان را محکوم کرد و اردوغان در پاسخ به گابریل، با عصبانیت گفت: «تو که هستی که با رئیس جمهوری ترکیه حرف می‌زنی. حد و حدودت را بشناس. او می‌خواهد به ما درس بدهد… چند سال در سیاست بوده‌ای؟ چند سال سن داری؟»

معلوم نیست که درخواست اردوغان چه بازتابی در میان ترک‌های آلمان خواهد داشت. ۵۹ درصد از ترک‌های مقیم‌ آلمان در همه‌پرسی ماه آوریل، به تغییرات مورد نظر او در قانون اساسی رأی مثبت دادند.

باغچی بر این باور است که اغلب ترک‌ها به پیام او گوش می‌کنند. او می‌گوید: «این یک هیپنوتیزم اجتماعی است.»

حال اگر ترک‌های مقیم آلمان نخواهند به اتحاد دموکرات مسیحی، حزب سوسیال دموکرات (که به طور سنتی به آن رأی می‌دهند) یا به سبزها رأی دهند، چه گزینه‌ای برای‌شان باقی می‌ماند؟ یک گزینه، حزب دموکرات آزاد است.

مشکل این‌جاست که حزب دموکرات آزاد نیز چندان علاقه‌ای به اردوغان ندارد. کریستین لیندر، رئیس این حزب، در اوایل سال جاری، تصفیه‌های اردوغان در ترکیه را با عملکرد حزب نازی در دهه ۱۹۳۰ مقایسه کرد. او گفت که استفادهٔ اردوغان از کودتا، مانند استفادهٔ نازیها از آتش‌سوزی رایشستاگ در سال ۱۹۳۳ است.

بنابراین تنها گزینهٔ ترک‌ها، حزب راست‌گرای «آلترناتیو برای آلمان» و اتحاد سوسیال مسیحی است که بعید است شهروندان ترک علاقه‌ای به حمایت از آن‌ها داشته باشند.

برخی می‌گویند که اردوغان در تلاش است تا رأی‌دهندگان را به سمت دو حزب ببرد که توسط ترک‌ها تأسیس شده‌اند: ائتلاف دموکرات‌های آلمان -نامی که ملی‌گرایان آلمانی را خشمگین کرده است- و حزب عدالت و نوسازی.

حزب عدالت و نوسازی گفته است که در این انتخابات شرکت نمی‌کند و از ترک‌ها خواسته تا انتخابات را تحریم کنند. ائتلاف دموکرات‌های آلمان نیز تنها در نوردراین-وستفالن شرکت می‌کند تا فضا را بسنجد.

باغچی می‌گوید که این احزاب کماکان بی‌اهمیت باقی می‌مانند.

بسیاری بر این باورند که اظهارات اردوغان نه تنها شرایط را برای ترک‌های آلمان دشوار می‌کند، بلکه عواقبی منفی برای ترکیه نیز به بار خواهد آورد. باغچی معتقد است: «تغییرات شگرف در روابط ترکیه و آلمان، نه در زمینهٔ روابط دوجانبه و نه در سطح جهانی، نمی‌تواند به نفع ترکیه باشد؛ برلین پیشتر اغلب در صحنه‌های جهانی مدافع ترکیه بوده است.»

او می گوید که آلمان نیز اشتباه‌هایی داشته است. به‌خصوص در زمینه اجازه حمایت از پ.ک.ک در خاک خود که باعث بهانه‌گیری اردوغان شده است.

باغچی با اشاره به نخست وزیر پیشین لهستان، می‌گوید: «اردوغان یک دوقطبی‌کنندهٔ موفق است که توانسته آلمان را به نوعی بازی بکشاند که [یاروسواف] کاچینسکی در لهستان نتوانست.» او افزود: «این در سیاست داخلی به نفع اردوغان است.»

با این حال، باغچی معتقد است که پیوندهای اقتصادی ترک‌ها و آلمان‌ها به قدری که برخی می‌ترسند، از این بحران آسیب نخواهد دید: «ترک‌ها ممکن است ایستادگی اردوغان در برابر یک قدرت خارجی مانند آلمان را تحسین کنند اما حاضر نیستند از مرسدس‌های خود چشم بپوشند.»

سمیح ایدیز، ستون نویس بخش ترکی المانیتور است. او سی سال است که موضوعات مربوط به دیپلماسی و سیاست خارجی را برای روزنامه های اصلی ترکیه پوشش می دهد. نقطه نظرات او را می توانید در بخش انگلیسی زبان روزنامه حریت دنبال کنید. مقالات او در چندین روزنامه مطرح بین المللی از جمله فاینانشیال تایمز، مجله سیاست خارجی و فصلنامه مدیترانه هم به چاپ رسیده است.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept