مخالفان برجام شمشیرهای خود را تیز می‌کنند

p
By
Article Summary
حامیان توافق اتمی با ایران انتظار بدترین سناریو را در دولت ترامپ دارند.

حامیان توافق اتمی با ایران بر این باورند که برجام در دولت جمهوری‌خواه آتی دونالد ترامپ، در خطری جدی قرار دارد.

مخالفان توافق در کنگرهٔ آمریکا از هم‌اکنون انبوهی از لوایح را آماده می‌کنند، زیرا از این پس دیگر تهدید وتو از جانب کاخ سفید بر سر راهشان نخواهد بود. اما رئیس جمهوری منتخب، خود می‌تواند به سادگی توافقی را که «فاجعه‌بار» خوانده بود، به زباله‌دانی تاریخ بیاندازد، تنها با خودداری از تأیید تسهیل در تحریم‌ها!

ریچارد نفیو، یکی از مقام‌های مسئول در رابطه با تحریم در وزارت خارجه که اکنون رئیس مرکز سیاست‌گذاری انرژی جهانی در دانشگاه کلمبیاست، می‌گوید: «به این دلیل است که سخت می‌توانم باور کنم توافق پابرجا بماند.» او می‌افزاید: «در مقطعی، [ترامپ] ناچار خواهد بود تا یک تصمیم قاطع دربارهٔ اجرای آن بگیرد.»

طبق توافق، آمریکا تا اکتبر ۲۰۲۳ هیچ برنامه‌ای برای تسهیل تحریمهای بیشتر ندارد که چنین تاریخی درون دورهٔ دوم ترامپ جای خواهد گرفت. اما توافق قید کرده که تا زمان پای‌بندی ایران به تعهداتش، آمریکا به تناوب دوره‌های تسهیل کنونی تحریم را تمدید می‌کند؛ چنین امری نیاز به امضای رئیس جمهوری ایالات متحده دارد.

مقام‌های ایرانی با عجله به دنیا یادآوری کردند که به توافق متعهدند. حسن روحانی،‌ رئیس جمهوری ایران، یک روز بعد از انتخاب ترامپ به ریاست جمهوری، در جمع کابینه‌اش گفت که «برجام با تصمیم یک دولت قابل تغییر نیست.»

لیکن بسیارند کسانی که نسبت به این مسئله تردید دارند.

تایلر کولیس، معاون سیاست‌گذاری شورای ملی ایرانیان آمریکا (نایاک) گفت که تهران تقریباً مطمئن است که باید دولت آتی ترامپ را محک بزند.

کولیس گفت: «شما نمی‌توانید فراموش کنید که ایران گرایش دارد به این‌که کارهایی انجام دهد تا خشم سیاسی را اینجا در واشینگتن دامن بزند.»

در واقع، تنها چند ساعت بعد از آن‌که هیلاری کلینتون شکست را پذیرفت، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرد که ایران بیش از حد مجاز قید شده در توافق، آب سنگین تولید کرده است. با وجودی که این مسئله، موردی نسبتاً کوچک محسوب می‌شود، می‌تواند توافق را در دولت ترامپ به خطر اندازد؛ دولتی که وزارت خارجه و تیم شورای امنیت ملی را کاملاً تغییر می‌دهد که پیشتر مانع می‌شدند تا اختلاف‌های جزئی میان این دو کشور که دشمن قدیمی محسوب می‌شوند، از کنترل خارج شود.

نفیو در این باره به المانیتور گفت: «بسیار می‌شنوم که مردم می‌گویند 'بلی! [ترامپ] ترامپ یک‌روزه توافق را ملغی نمی‌کند'، آیا هیچ‌کس به جد فکر می‌کند که او به وزیر خرانه‌داری یا وزیر خارجه‌اش اجازه می‌دهد تا تسهیل تحریم‌ها را کماکان ادامه دهند؟» وی افزود: «و فکر کنید چه کسانی در این مقام‌ها قرار خواهند گرفت. آیا کسی به جد فکر می‌کند که آن‌ها این کار را می‌کنند؟»

دولت ترامپ همچنین به احتمال زیاد، تلاشی برای اطمینان‌بخشی به بانک‌های خارجی در جهت عدم تناقض تجارت‌شان با ایران نخواهد کرد. ایران تا این‌نیز بارها به این خاطر که نتوانسته به دلیل هراس سیستم مالی جهانی از مقررات آمریکا، از مزایای مندرج در برجام استفاده کند، ابراز نارضایتی کرده است.

مشکل بعدی، کنگره است.

قانون‌گذاران پیش از انتحابات نیز چندین لایحهٔ تحریمی تنظیم کرده بودند. این کار هم به خاطر جلب نظر رأی‌دهندگان حوزهٔ انتخابیه‌شان بود و هم برای اعمال فشار سیاسی بیشتر به دولت اوباما تا در تسهیل تحریم‌ها زیاده‌روی نکند. کولیس می‌گوید که انتظار دارد تا کنگرهٔ آتی با حفظ اکثریت جمهوری‌خواه، قوانینی ملایم‌تر را پیشنهاد کند که ناقض توافق نیست اما می‌تواند به آن ضربات جبران‌ناپذیری وارد کند.

کولیس با پیش‌بینی این‌که آیپک، لابی طرفدار اسرائیل به این کار دامن خواهد زد، گفت: «و سپس شما با لایحه‌ای مواجه خواهید شد که رأی منفی دادن به آن برای دموکرات‌ها بسیار سخت خواهد بود.»

از لحاظ نظری، شکست مارک کرک، سناتور جمهوری‌خواه ایلینویز و کلی ایوت، سناتور جمهوری‌خواه نیوهمپشایر، یک دلگرمی برای دموکرات‌ها در جهت فائق آمدن بر این لوایح است (اغلب لوایح برای تصویب، نیاز به ۶۰ رأی سنا دارند و جمهوری‌خواهان ۵۲ کرسی را در اختیار دارند). سوی نامطبوع قضیه برای طرفداران توافق، این است که چاک شومر، سناتور دموکرات نیویورک و از مخالفان برجام، به رهبری اقلیت سنا می‌رسد.

کولیس افزود: «من فکر می‌کنم که شما رویکرد حساب‌شده‌تری از سوی جمهوری‌خواهان برای انجام این کار خواهید دید. اگر چنین قانونی تصویب شود، قطعاً پرزیدنت ترامپ از آن چشم‌پوشی نخواهد کرد و امضایش را پای آن خواهد گذاشت. این، تأثیر مخربی بر پایداری توافق اتمی خواهد گذاشت.»

یکی از آن لوایح، اس-۳۲۶۷ بود که از سوی باب کورکر، سناتور جمهوری‌خواه تنسی و رئیس کمیتهٔ روابط خارجی سنا پیشنهاد شد و همراهی هفت تن از جمله رابرت منندز، سناتور دموکرات نیوجرسی و جو منشن، سناتور دموکرات ویرجینیای غربی را به دست آورد. آیپک برای این قانون لابی کرده بود که به دولت جدید، در جهت تحریم نهادها و شخصیت‌های ایرانی دخیل در فعالیت‌های سایبری، موشک‌های بالستیک و سایر موارد غیر مرتبط با مسئلهٔ هسته‌ای، قدرت تازه‌ای می‌بخشد.

کولیس می‌گوید: «دولت ترامپ برای استفاده از این امکان، اکراه ندارد. شاید به نظر عجیب برسد اگر بگویم فکر می‌کنم که دونالد ترامپ نسبت به سایر اعضای کابینه‌اش، عاقل‌تر خواهد بود.»

یکی از نامزدهای بالقوه برای وزارت خارجه، جان بولتون، سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل است که علناً سال گذشته و در زمان مذاکرات، از بمباران تأسیسات اتمی ایران دفاع کرده بود. کولیس بر این باور است که ترامپ بسیاری از سیاست‌هایش دربارهٔ ایران را به اعضای کابینه‌اش می‌سپارد و بالقوه، این افراد تندرو هستند که قدرت بیشتری می‌گیرند. بولتون هفتهٔ گذشته توییت کرد: «رفتار ایران از زمان توافق‌ هسته‌ای به بعد به‌طور چشمگیری بدتر شده است. این دلیل دیگری است که چرا نمی‌توانیم دورهٔ سوم اوباما را داشته باشیم.»

در حالی که دولت ترامپ احتمالاً فشار بر کنگره را برای تصویب تحریم‌های بیشتر افزایش خواهد داد، نفیو پیش‌بینی می‌کند که عکس این مسئله نیز ممکن است روی دهد: قانون‌گذارانی که از لوایح خود برای رأی‌دهندگانشان تمجید کرده بودند، ممکن است از رئیس جمهوری بخواهند تا از همین قدرت فعلی علیه ایران استفاده کند.

جالب است که طرفداران توافق به سخنان متناقض پیشین ترامپ در این باره دلگرم هستند.

ترامپ طی یک مصاحبه با سی‌ان‌ان در تابستان گذشته، برای «احمقانه‌بودن» توافق اتمی ابراز نارااحتی کرد و گفت که آمریکا باشد «تحریم‌ها را دو برابر و سه برابر کند تا آن‌ها با پای خود جلو بیایند.» با این حال، او سپتامبر سال ۲۰۱۵ در یک مصاحبهٔ دیگر با ام‌اس‌ان‌بی‌سی گفت که در صورت ورود به کاخ سفید، توافق را ملغی نمی کند. او گفت: «ما قرارداد بدی داریم اما بالاخره یک قرارداد داریم.»

در همان مصاحبه، او گفت که تجار آمریکایی سهمی از این توافق نبرده‌اند: «روسیه سلاح می فروشد، آلمان هم در این بازی شریک است. همه اکنون محصولات‌شان را به ایران می‌فروشند. ما احتمالاً تنها کسانی خواهیم بود که به آن‌ها هیچ چیزی نمی‌فروشیم.»

کولیس گفت که نایاک و سایرین در روزهای آخر صدارت اوباما، این ایده را که اوباما باید درهای ایران را به سوی تجار آمریکایی بگشاید، مطرح کردند تا راهی باشد برای پاسخ به دیدگاه تجاری ترامپ. اما نفیو می‌گوید که این کار بسیار طول می‌کشد و چندان با خواست اوباما برای یک دورهٔ آرام انتقال قدرت، جور در نمی‌آید.

نفیو گفت که این انتخابات به ترامپ و جمهوری‌خواهان شانسی می‌دهد تا ثابت کنند می‌توانند مذاکرات بهتری برای توافق داشته باشند. اما پیش‌بینی کرد که بازی خطرناک شاهین-قمری با ایران دوباره باز خواهد گشت و ایران از برنامهٔ هسته‌ای خود چشم‌پوشی نخواهد کرد.

نفیو گفت: «روحانی در ماه مه انتخابات را پیش رو دارد. اگر او بخواهد با چنین چیزی موافقت کند، نه تنها انتخاب نمی‌شود، بلکه نابود می‌شود.»

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: sanctions on iran, sanctions relief, nuclear deal, iaea, hassan rouhani, donald trump, congress
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept