نبض ایران

پنج عاملی که روحانی را با خطر یک دوره ای بودن مواجه می کند

p
By
Article Summary
تنها یک سال به پایان دور اول ریاست جمهوری حسن روحانی باقی مانده است. این در حالیست که اصول گرایان ایران تلاش می کنند که او اولین رییس جمهوری باشد که برای دور دوم انتخاب نمی شود.

جریان مخالف روحانی  موسوم به اصول گرایان که از ژوئن 2013، قدرت قوه مجریه را از دست داده است، از همان روز نخست، هدف خود را تعریف کرد: "تبدیل حسن روحانی به اولین رئیس جمهور یک دوره ای ایران" . برای آنها بسیار سخت است که چهار سال دیگر را بیرون از دولت بمانند و چشم به انتخابات سال 2021 بدوزند؛ آنها دولت را می خواهند، هر چه زودتر و در ژوئن 2017. روحانی برای حضور و پیروزی در انتخابات سال آینده، کار سختی را پیش رو دارد و واقعاً نمی توان گفت که او نیز همانند رؤسای جمهور قبلی ، برای بار دوم رئیس جمهور خواهد شد یا خیر؟ با این وصف، بسیاری از نخبگان حاکم معتقدند که روحانی به احتمال زیاد ، دور بعد هم رییس جمهور خواهد بود. مثلا علي لاريجاني(اصولگرا) با تاكيد بر اينكه «آقاي روحاني روي هم رفته در مسير درستي در حال حركت است» و گفتن اين جمله كه «اينكه سوال شد برخي احتمالش را زياد مي‌دانند كه آقاي دكتر روحاني رييس‌جمهور يك‌دوره‌اي باشد، مي‌گويم خير، من احتمالش را زياد نمي‌دانم». در این میان، متغیرهای سیاسی-اقتصادی زیر می توانند نقش مهمی در یک دوره ای روحانی نقش آفرینی کنند:

1- سپر بلا کردن دولت احمدی نژاد برای تمامی مشکلات اقتصادی جاری؛ روحانی و اعضای برجسته کابینه اش ریشه تمام مشکلات اقتصادی موجود را در سیاست های دولت قبل جستجو می کنند که حتی در صورت درست بودن، مردم عادی و آسیب پذیر را قانع نمی کند. آنها حتی برخی سیاست های خوب دولت قبلی که مستضعفان از آن راضی هستند مانند مسکن مهر را غلط می پندارند. آخوندی، وزیر راه و شهرسازی، مسکن مهر را یک "فاجعه" دانست که این امر برای مردمان عادی به معنای عدم نمایندگی دولت روحانی برای طبقات فرودست است.  در حالیکه این مستضعفان از روحانی می پرسند تو برای ما چی ساختی؟ بسیاری از طبقات فرودست در پی سیاست های پوپولیستی احمدی نژاد هم صاحب خانه شدند و هم حقوق ماهیانه به نام یارانه دریافت می کنند. هر چند از جهت تورمی، پرداخت یارانه برای اقتصاد کشور مهلک بوده است ولی روحانی نتوانست فقرا را نسبت به مهلک بودن سیاست های احمدی نژاد در بخش یارانه و مسکن مهر قانع کند .

2- محفلی بودن و مسن بودن دولت روحانی؛ دولت روحانی تعامل سازنده با نخبگان خارج از دولت ندارد.  مغز متفکر اقتصادی دولت روحانی عبارتند از مسعود نیلی، محمد باقر نوبخت و محمد نهاوندیان. برخی از اقتصاددانان مانند فرشاد مومنی، محمد راغفر، جمشید پژویان و غیره   از مشی خودرأی بودن، فقدان استراتژی اقتصادی  و محفلی بودن تیم اقتصادی دولت ابراز نارضایتی کرده اند.  همچنین بسیاری از مدیران روحانی پیر هستند که در اذهان عمومی مثبت تلقی نمی شوند.  نگاهی به میانگین سنی وزرای دولت روحانی نشان می دهد که اکثر وزرا و معاونان متولد دهه 1950 هستند. با بررسی آمار سنی وزرا (بدون احتساب سن سورنا ستاری) مشخص می شود که روحانی هم اکنون با میانگین سنی 57 سال پیرترین دولت پس از انقلاب را تشکیل داده است. چنین مدیران با سن بالا شدیدا محافظه کار بوده و فاقد ابتکار عمل های تحول ساز خواهند بود.

3-ادامه رکود فلج کننده اقتصادی؛ متاسفانه دولت حسن روحانی به رغم امید‌هایی که در آغاز با توجه به ظرفیت‌های تیم اقتصادی آن شکل گرفته بود، نتوانست انتظارات اقتصادی عمومی  را تأمین کند. با این همه، تردیدی نیست که ادامه رکود اقتصادی و پیامد‌های آن به ویژه برای بازار کار، زمینه بسیار مساعدی را برای تهاجم رقیبان علیه دولت حسن روحانی فراهم آورده است. تنها امید دولت یازدهم آن بود که با آغاز واقعی دوران پساتحریم، تغییرات محسوسی در زندگی اقتصادی کشور به‌وجود‌ آید که عملا چنین نشد. اقتصاد کشور در سال 1393 تقویم ایرانی (مارس 2014 تا مارس 2015)رشد مثبت داشت اما در سال 1934 عملا به سکون رسید. پیش‌بینی می شود در سال 1395(مارس2016 تا مارس 2017)، رشد اقتصادی به حدود  ۳ درصد برسد که این امر با افزایش فروش نفت مرتبط است. عملکرد اقتصادی دولت کمتر از انتظارات بوده و در چشم‌انداز آینده نیز  احتمال کمی وجود دارد که اقتصاد کشور در وضعیت مناسبی قرار بگیرد اما می‌توان گفت که اوضاع از سال‌های 2012 و نیمه اول 2013 بهتر خواهد بود. ولی اشکال اینجاست که مردم عادی اوضاع فعلی را با دوره رفاهی سال های میانی(2006-2010) دوران دولت احمدی نژاد مقایسه می کنند.

4-ادامه فشارها و تحریم های آمریکا با عنوان تحریم های اولیه، بانکی، مصادره اموال با احکام قضایی داخلی و غیره که فایده برجام را را برای مخاطبین ایرانی زیر سوال برده است.  هرچند، روند لغو تحریم های هسته ای آغاز شده است و قاعدتاً تکمیل این پروسه و عادی شدن وضعیت، بسیار زمان‌بر است. اقشار آگاه جامعه، این نکته را می دانند ولی بسیاری از مردم به ویژه در طبقات کم درآمد، واقف بر این ظرائف نیستند و تصور می کنند که معنای لغو تحریم ها، ارزانی و فراوانی فوری است. با این وصف، ادامه ترس بانک های غیرآمریکایی از مبادله با ایران، مصادره 2 میلیارد دلاری اموال ایران توسط سیستم قضایی آمریکا، مصادره 15 میلیون دلاری اموال ایران توسط سیستم قضایی کانادا و رجزخوانی های کنگره و کاندیدای جمهوریخواه آمریکا علیه ایران همه باعث سرخوردگی برخی از ایرانیان از برجام شده است.

5- ناتوانی روحانی در محدود کردن برخی اقدامات نهادهای خارج از کنترل دولت که خوشایند اصلاح طلبان  و دمکراسی خواهان در ایران نیست.  مانند رد صلاحیت تمامی چهره های برجسته اصلاح طلب در انتخابات فوریه 2016 مجلس و خبرگان، ادامه  حبس رهبران جنبش سبز،  اقدام شورای نگهبان در رد صلاحیت مینو خالقی بعد از انتخاب شدن در شهر اصفهان، ابطال و جابجایی آراء در انتخابات چند شهر مانند اهر و تبریز که اصلاح طلبان پیروز آنجا بودند،  انتخاب جنتی به عنوان رییس مجلس خبرگان به رغم اینکه نفر آخر منتخبین تهران بود، لغو کنسرت های  موسیقی قانونی توسط قوه قضائیه، محدودیت سینماگران، برخورد پلیس با بد حجابی به رغم مخالفت روحانی و موارد اینچنینی.  روحانی در برابر این اقدامات فقط به مخالفت لفظی اکتفا کرد. همچنین این نگرانی وجود دارد که نهادهای خارج از کنترل روحانی، به کارشکنی ها در سال آخر ریاست جمهوری اروحانی بیفزایند تا چهره ای ناکارآمد از دولت او نزد افکار عمومی ترسیم کنند. 

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: reformists, principlists, iranian politics, hassan rouhani, hard-liners, green movement, economy, ali larijani

Ali Omidi is an associate professor of international relations at the University of Esfahan.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept