چرا بانک‌های اروپایی از همکاری با ایران پرهیز می‌کنند؟

p
By
Article Summary
ایرانیان و آمریکایی‌ها دلایل متفاوتی را برای اکراه بانک‌های اروپایی از بازگشت به بازار ایران در فضای پساتحریم مطرح می‌کنند.

زوریخ - با وجود تمایل بزرگ‌ترین بانک ایران به ایجاد ارتباط مجدد با بانک‌های بزرگ اروپایی، تنها نهادهای مالی کوچک تصمیم گرفته‌اند که در فضای پس از توافق هسته‌ای، به بازارهای ایران بازگردند.

مصطفی بهشتی روی، یکی از اعضای هیئت مدیرهٔ بانک پاسارگاد، در مصاحبه‌ای که روز سوم ماه مه در حاشیهٔ کنفرانس زوریخ با المانیتور انجام داد، دلیل این بی‌میلی را جریمه‌های چندین میلیارد دلاری بانک‌های اروپایی از سوی سیستم قضایی ایالات متحده بر سر نقض تحریم‌های پیشین می‌داند. او می‌گوید دفتر کنترل سرمایه‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (اوفاک) می‌تواند به این بانک‌ها اطمینان خاطر دهد که از سرگیری تجارت‌ با ایران، منع قانونی ندارد.

مقام‌های ایرانی از روند کند بهبود اوضاع اقتصادی پس از اجرای برجام در ۱۶ ژانویه، ابراز ناخشنودی کرده‌اند. یک مانع مهم، دشواری ایران در وصل‌شدن کامل به سیستم مالی جهانی است.

بهشتی روی می‌گوید که تحریم‌ها به بانک‌های ایران ضربه زدند و سرمایه‌گذاری تجاری را مجبور کردند تا به کانال‌های مخفی روی بیاورد. بانک پارسیان که در سال ۲۰۰۵ تأسیس شد، به گفتهٔ او، ۱۱ میلیارد دلار تراکنش بانکی تجاری را در سال ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ انجام داده اما در سال بعد از آن و به دلیل تحریم‌ها، سهم این بانک در بازار به یک میلیارد دلار کاهش یافت.

بهشتی روی گفت: «باید اجازه دهیم تا بخش بانکی کار پرداخت‌ها را انجام دهد، این کار به راحتی قابل ردیابی است». وی افزود که بانک پاسارگاد بر خلاف بانک مرکزی ایران هرگز از سیستم سوئیفت برای تراکنش‌های الکترونیک استفاده نکرده، تلاش خود را کرده تا از ورود به نقل و انتقالات بانکی مربوط به کالاهایی ممنوعه با مصرف دوگانه نظامی/غیرنظامی پرهیز کند، خریدار و فروشنده شفاف باشند و با هیچ فردی که در لیست تحریم‌های ایالات متحده قرار دارد، کار نشود.

او گفت: «ما نمی‌فهمیم این تراکنش‌ها چه نوع ریسکی را می‌توانند در بر داشته باشند. آن‌چه ما می‌خواهیم، فقط امور مالی و تجاری است و کاملاً شفاف انجام می‌شود».

مقام‌های ایرانی همچنین از عدم دسترسی غیرمستقیم به سیستم مالی ایالات متحده شکایت دارند که امکان استفادهٔ آنان از میلیون‌ها دلار درآمد نفتی بلوکه‌شده در بانک‌های آسیایی را نمی‌دهد. بهشتی روی گفت که دولت ایالات متحده باید اجازه استفاده از دلار را به عنوان یک ابزار برای تسهیل تبدیل ارزهایی چون ریال عمان و روپیه هند به یورو، بدهد. 

جرج کلینفلد، وکیل و متخصص تحریم‌ها در مجموعهٔ حقوقی کلیفورد چنس واشینگتن، به المانیتور گفت و اوفاک باید یک اجازهٔ عمومی برای آن دسته از تبدیل‌های ارزی صادر کند که تنها دلار آمریکا را به طور ضمنی در بر می‌گیرند و نیازمند انتقال حقیقی پول از راه نهادهای مالی آمریکا نیستند - عملی که به آن اصطلاحاً تراکنش‌های برگردان یا U-turn گفته می‌شود.

کلینفیلد اکراه بانک‌های بزرگ اروپایی برای بازگشت به ایران را نه تنها به خاطر جریمه‌های چندین میلیاردی پیشین، بلکه بیشتر به خاطر تحریم‌هایی می‌داند که از ورود شهروندان آمریکایی به معاملاتی که با ایران مرتبط هستند -به استثنای حوزه‌هایی محدود- ممانعت می‌کند. تعدادی آمریکایی به عنوان مدیران ارشد این بانک‌ها کار می‌کنند و به گفتهٔ کلینفیلد دشوار می‌توان آن‌ها را از تجارت با ایران جدا دانست. او می‌گوید که اوفاک می‌تواند این مشکل را بدین صورت حل کند که «یک اجازهٔ عمومی صادر کند تا به نهادهای مالی خارجی اجازه دهد که کارمندان آمریکایی را بدین حوزه وارد کنند»، حوزه‌ای که تجارت قانونی مرتبط با ایران از راه بانک‌های غیرآمریکایی را مجاز بشمارد.

دولت باراک اوباما می‌گوید که هر کاری برای انجام تعهداتش در قبال برجام انجام خواهد داد.

جارت بلانک، رئیس هماهنگی معاونت وزارت خارجه آمریکا در امور اجرای توافق اتمی که در فوروم ایران-اروپا در زوریخ شرکت کرده بود، به المانیتور گفت: «ما به پیشرفت در این مورد تمایل داریم» اما دولت آمریکا نمی‌تواند به بانک‌ها دستور دهد که کارهای ریسک‌آمیز انجام دهند.

اقتصاد ایران دورنمای رشدی معادل ۴ تا ۵ درصد را برای امسال دارد که بالاترین میزان در منطقه است اما هنوز با هدف ۸ درصدی فاصله دارد. بانک‌های ایران با میزان بالایی از وام‌های عودت داده نشده درگیر هستند که میراث دولت محمود احمدی‌نژاد است. احمدی‌نژاد در دورانی که بهای نفت بالا بود، بانک‌ها را تشویق کرد تا بدون گرفتن پشتوانه‌های کافی به نهادهایی وام دهند که از بازپرداخت طفره می‌روند.

بهشتی روی می‌گوید که سررسید این وام‌ها به‌روز شده‌اند و بانک مرکزی اکنون از نهادهای مالی ایران می‌خواهد که ۱۳ درصد از پول خود را در بانک مرکزی با بهره یک درصدی سپرده‌گذاری کنند. در حالی که بانک‌ها متعهد هستند تا نرخ‌های سود دو رقمی به سپرده‌گذاران خود بپردازند و نسبت به این کار موضع مثبتی ندارند، بهشتی روی می‌گوید که این کار در واقع برای حفاظت از سلامت آینده سیستم بانکی ایرانی خوب است: «این، یک ترازنامهٔ محکم با سرمایه اضافی می‌دهد که توسط بانک مرکزی نگهداری می‌شود و ۲.۵ برابر بیش از سرمایهٔ پرداخت‌شدهٔ ماست».

بهشتی روی و سایر ایرانیانی که در فوروم ایران-اروپا شرکت کرده بودند، بر نقش مثبت بخش خصوصی کشورشان در فضای پساتحریم تأکید داشتند. (گزارشگر این مطلب به فوروم دعوت شده بود تا یک پنل با حضور سفرای اروپایی در ایران را مدیریت کند و برگزار کنندهٔ این رویداد، هزینه‌های سفر را بر عهده داشت)

بهشتی روی گفت: «ما بر این باوریم که بخش خصوصی موقعیت این را خواهد داشت تا جایگاه خود را در اقتصاد ایران ارتقاء دهد». وی افزود: «طی دو سال گذشته، سیاست صبر و مشاهده وجود داشت. برداشتن تحریم‌ها فرصت‌هایی را برای مردمی که برای یک زندگی خوب تلاش می‌کنند، مهیا می‌کند».

بهشتی روی که در دهه ۱۹۷۰ از دانشگاه دولتی پورتلند در اورگون فارغ‌التحصیل شده، می‌گوید که در سال ۱۹۸۰ به ایران بازگشته است. چشمان او زمانی که از دلایل برگشتن به وطنش و تصمیم برای ماندن در سال‌های جنگ، تحریم و دشواری‌های دیگر حرف می‌زد، از اشک خیس بود.

او گفت: «به عنوان یک بانکدار، من امیدوارم» که یک آینده شکوفا برای ایرانی‌ها ببینم. او افزود: «اگر امیدم را از دست بدهم، یک روز هم بیشتر نمی‌توانم پشت میز کارم بنشینم». 

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: sanctions on iran, sanctions relief, ofac, jcpoa, iranian nuclear deal, iranian government, central bank, banking
x
keyboard_arrow_up

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept