نبض لبنان

مرگ نابهنگام روسای سرویس جاسوسی سوریه

p
By
Article Summary
ده سال پس از خروج نیروهای سوریه از لبنان، بسیاری از افسران ارشد امنیتی سوری که زمانی در بیروت حکم میراندند، به آرامی در سوریه از صحنه روزگار محو میشوند.

ظاهراً بختکی روی آن دسته از افسران امنیتی سوری افتاده است که در دوران حضور نظامی سوریه در لبنان بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۵، پست‌های بالایی داشتند. ده سال پس از خروج ارتش سوریه از لبنان در ۲۶ آوریل ۲۰۰۵، سلسله اتفاقات تراژیکی برای این افسران روی داد. نام آن‌ها یک به یک از لیست «سوری‌های لبنان» خط خورد. در جدیدترین واقعه، مرگ رستم غزاله روز ۲۴ آوریل در دمشق اعلام شد. فوت او چند هفته پس از انتشار اخباری مبنی بر یک اتفاق مرموز صورت گرفت که در ماه فوریه رخ داد و طی آن رستم غزاله مورد ضرب و شتم و شکنجه‌ی یکی از شعبه‌های ادارات امنیتی دمشق قرار گرفت.

غازی کنعان نخستین کسی بود که دچار «طلسم لبنانی» شد. وی در سال ۱۹۸۴ توسط حافظ اسد رییس جمهوری پیشین سوریه به لبنان فرستاده شد تا مقام ریاست دستگاه امنیتی سوریه را در لبنان به دست بگیرد. چندی پس از آن که در سال ۱۹۹۰ ارتش سوریه کنترل کامل لبنان را به دست گرفت، کنعان عملاً تبدیل به حاکم دو فاکتو (غیر رسمی) جمهوری لبنان شد. او بود که نامزدهای ریاست جمهوری را پیشنهاد می‌کرد و همچنین به تحمیل وزرا، نمایندگان پارلمان و مدیران می‌پرداخت. غازی کنعان کنترل کامل لبنان را تا زمانی که مافوق‌هایش در اکتبر سال ۲۰۰۲ وی را از بیروت به دمشق برگردانند، ادامه داد.

در آن زمان مقام‌های لبنانی به گونه‌ای با وی رفتار می‌کردند که مختص احترام به سران کشور بود. رییس جمهوری لبنان مدال ملی سرو –عنوانی که تنها به روسای کشور اعطا می‌شود- را به غازی کنعان بخشید در حالی که نخست وزیر وقت رفیق حریری به او کلید شهر لبنان را داد؛ یک حرکت افتخاری که برای سران کشورهای خارجی که از لبنان دیدار می‌کنند، تعیین شده است.

در دمشق نفوذ رستم غزاله که جانشین غازی کنعان شده بود، افزایش یافت و نفوذ کنعان کمتر شد اما وی رابطه خوب خود را با سیاست‌مداران لبنان، به‌ویژه آنان که در دوران ماموریتش به قدرت رسیدند، حفظ کرد.

با این حال، در پی ترور رفیق حریری در ۱۴ فوریه ۲۰۰۵ و بازگشت ارتش سوریه از لبنان که چند ماه بعد از آن صورت گرفت، شایعه‌هایی رواج یافت که غازی کنعان، رستم غزاله و جامع جامع، مظنونین واقعه ترور رفیق حریری هستند. زمانی که حریری به قتل رسید، سرهنگ جامع مسوول شعبه بیروتِ سرویس جاسوسی سوریه بود.

کمیسیون مستقل تحقیق شورای امنیت سازمان ملل متحد روز بیستم آگست ۲۰۰۵ در دمشق شهادت مقام‌های امنیتی سوریه را استماع کرد. در ۲۱ سپتامبر ۲۰۰۵ کمیسیون سازمان ملل مجدداً در دمشق به شهادت جامع، غزاله و کنعان در کنار دیگران گوش فرا داد. علیرغم جنجال رسانه‌ها در این باره، رهبری سوریه تا ۱۲ اکتبر ۲۰۰۵ سکوت اختیار کرده بود. در آن تاریخ بود که کنعان سکوت را شکست و از دمشق در یک مصاحبه تلفنی با «رادیو صوت لبنان» شرکت کرد.

غازی کنعان تمامی اتهام‌ها درباره مشارکتش در ترور به هر نحو را رد کرد. او به طور ضمنی به مصاحبه کننده فهماند که این آخرین بار است درباره چنین موضوعی صحبت می‌کند. چند ساعت بعد، دمشق اعلام کرد که کنعان با شلیک گلوله به سرش خودکشی کرده و جسد او در دفترش یافت شده است. 

جامع جامع افسر امنیتی بعدی بود که به تیر «طلسم لبنانی» گرفتار شد. او معاون رستم غزاله در لبنان بود. زمانی که غزاله در لبنان بر جای کنعان نشست، جامع نیز مسوولیت دستگاه امنیتی را بر عهده گرفت. این جایگاه بعدها باعث وارد شدن اتهام مشارکت در ترور به وی در پرونده قتل حریری شد.

کمیسیون سازمان ملل در ششم دسامبر ۲۰۱۵ از جامع و غزاله خواست تا به تنهایی در یکی از فصول بازپرسی در وین، شهادت دهند. پس از پایان تحقیقات، دادگاه ویژه برای لبنان کیفرخواستی تنظیم کرد که در آن هیچ اتهامی متوجه جامع و دیگر افسران سوری نبود.

با این حال، «طلسم» دامن جامع را هم که بعدها فرمانده نظامی منطقه دیر الزور در شرق سوریه شده بود، گرفت.

از جامع جامع خبری نبود تا اکتبر ۲۰۱۳ که اخباری از کشته شدن او طی یکی از نبردهای جنگ کنونی سوریه منتشر شد. گفته شد که جامع فرماندهی یک حمله علیه مخالفان مسلح در نزدیکی مرز عراق را بر عهده داشت.

در مورد رستم غزاله،‌ باید گفت که او از سال ۲۰۰۲ تا هنگام خروجش در سال ۲۰۰۵، مرد شماره یک سوریه در لبنان بود. پس از آن، او به ریاست مشهورترین بخش امنیتی دمشق، یعنی دایره امنیت سیاسی گماشته شد.

در ششم ماه مارس سال جاری، رسانه‌های عرب و لبنانی گزارش‌هایی از ضرب و جرح غزاله و شکنجه‌اش توسط افسران امنیتی سوریه منتشر کرده و افزودند که سه پزشک لبنانی برای درمان وی به دمشق اعزام شده‌اند.

هرگز هیچ توضیح رسمی از سوی مقامات سوریه به انتشار نرسید و هیچ جزییاتی از حمله نیز فاش نشد. سرنوشت غزاله نامعلوم ماند تا مرگ وی در ۲۴ آوریل اعلام شود. هنوز جزییات بسیاری درباره مرگ وی نامشخص باقی مانده‌اند. تنها موردِ مشخص، این است که سومین نام هم از لیست خط زده شد. آیا کنعان غزاله آخرین مورد خواهد بود یا «طلسم لبنانی» ادامه خواهد یافت؟

Continue reading this article by registering at no cost and get unlimited access to:

  • The award-winning Middle East Lobbying - The Influence Game
  • Archived articles
  • Exclusive events
  • The Week in Review
  • Lobbying newsletter delivered weekly
Found in: syria, spies, rafik hariri, lebanon, intelligence

ژان عزیز یکی از نویسندگان نبض لبنان المانیتور است. او نویسنده روزنامه لبنانی الاخبار است و مجری یک شوی سیاسی هفتگی در یک تلویزیون لبنانی به نام OTV است. او در دانشگاه‌ صنعتی آمریکایی و دانشگاه Saint-Esprit De Kaslik در لبنان ارتباطات تدریس می‌کند.

x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept