ارتقاء سطح روابط تجاری ترکیه و ایران به موازات همکاری دو کشور در سوریه
پس از چهار سال اُفت مستمر سطح مبادلات تجاری میان ایران و ترکیه، شاهد افزایش آن در سال ۲۰۱۷ بودهایم. با این حال، احتمال کاهش مجدد سطح تبادلات بازرگانی را نباید از نظر دور داشت.
پس از چهار سال اُفت مستمر، سطح مبادلات تجاری میان ترکیه و ایران در سال ۲۰۱۷ افزایش یافت. این امر با همکاری دو همسایه در مسأله سوریه نیز همزمان شده است. با مطالعهٔ آمار پنج سال گذشته، میتوان دریافت که روابط سیاسی میان آنکارا و تهران، اثری مستقیم بر روابط بازرگانی گذاشته است. حجم تبادلات تجاری این دو، دقیقاً در زمانی که سیاستهای ترکیه در خاورمیانه به عربستان سعودی نزدیکتر و از ایران دورتر بود، کاهش چشمگیری یافت. لیکن در سال ۲۰۱۷، مقارن با همکاری ایران و ترکیه در سوریه، بار دیگر میتوان افزایش سطح مبادلات تجاری را مشاهده کرد.
حجم تبادلات تجاری میان ترکیه و ایران در سال ۲۰۱۲ به رکوردی بیسابقه دست یافته و به ۲۱.۹ میلیارد دلار رسیده بود. در سال ۲۰۱۳ با کاهشی شدید و تحت تأثیر تحریمهای آمریکا علیه ایران، به ۱۴.۵ میلیارد دلار رسید. این افت در سال ۲۰۱۴ نیز ادامه یافت و حجم تبادلات بازرگانی به ۱۳.۷ میلیارد دلار رسید. دو کشور در آغاز سال ۲۰۱۵ میلادی به توافق رسیدند تا سطح مبادلات تجاری فیمابین را ارتقاء دهند؛ توافقی که شامل کاهش تعرفههای گمرکی صدها کالا شد. هدف تعیینشده، رسیدن به میزان ۳۵ میلیارد دلار در سال بود.
توافق اتمی که باعث برداشتهشدن تحریمها شد، امیدها را برای رفع موانع مهم بر سر راه مبادلات تجاری دو طرف، افزایش داد. با این حال، علیرغم تحولات مثبت، حجم بازرگانی دوجانبه در سال ۲۰۱۵ و ۲۰۱۶ باز هم تنزل یافت و به ترتیب به ۹.۷ و ۹.۶ میلیارد دلار رسید. این ارقام، بهوضوح نشان دادند که ارتباطات تجاری طرفین بدون رفع مشکلات دو کشور در عرصهٔ سیاست منطقهایشان، حل نخواهد شد. مهمترین این اختلافها نیز بر سر بحران سوریه بود.
تغییرات از اوایل سال ۲۰۱۷ آغاز شدند. ترکیه با ایالات متحده در مورد سوریه اختلاف پیدا کرد و به تلاشهای روسیه و ایران برای یافتن راه حل معضل سوریه پیوست. یکی از عوامل مهمی که آنکارا و تهران را به یکدیگر نزدیک کرد، نگرانی مشترکشان در مسئله کردها بود و این هراس که شاید کشور آنها نیز هدف بعدی فروپاشی دومینو وار نظامهای منطقه باشد.
