داستان یک روشنفکر در ترکیه که از زندان فرار کرد

فضای توییتر در میان کاربران ترک، با یک پست در ۱۴ جولای، جنجالی شد: «پرونده پرواز کرد. همین آرزو را برای ۸۰ میلیون باقی‌مانده دارم.» این توییت را سوان نیشانیان، زبان‌شناس و نویسندهٔ ارمنی، منتشر کرده بود؛ فردی که از سال ۲۰۱۴ در زندان به سر می‌بُرد. نیشانیان بنا بر سبک آتشین خود،  توییتر را انتخاب کرد تا اعلام کند که از زندان گریخته و دوباره فردی آزاد است.

برای سال‌ها، نیشانیان فردی جنجالی در صحنهٔ روشنفکری ترکیه بود. او که دانش‌آموختهٔ دانشگاه‌های کلمبیا و ییل است، لغت‌نامه‌ای مشهور دربارهٔ ریشه‌شناسی و همچنین راهنماهای سفر متعددی را به نگارش درآورده است. اما آن‌چه باعث شد که او به شخصیتی جنجالی بدل شود، نوشتن کتابی بود با عنوان «جمهوری عوضی» که در آن تابوها دربارهٔ جمهوری ترکیه و بنیان‌گذارش، مصطفی کمال آتاتورک را شکست و خشم ترک‌های ملی‌گرا و سکولار را برانگیخت. او با انتقاد تند از دین، خشم ترک‌های مذهبی را نیز متوجه خود ساخت.

سلسله رویدادهایی که به زندانی‌شدن او منجر شد، به سال ۱۹۹۵ بازمی‌گردد. در آن زمان نیشانیان به روستای خوش‌منظرهٔ شیرینجه در نزدیکی سواحل دریای اژه رفت و با بازسازی خانه‌های سنتی این روستای خالی از سکنه، آن‌ها را به مهمانخانه‌های پانسیون-مانند تبدیل کرد.

با تلاش‌های نیشانیان، شیرینجه به زودی تبدیل به یک مقصد مشهور توریستی شد. اما مشکلی وجود داشت: آن بخش، منطقهٔ محافظت‌شده محسوب می‌شد و این بدان معنا بود که فعالیت ساخت‌وساز نیشانیان غیرقانونی بود. مع الوصف، تخطی او بیشتر به دیوان‌سالاری دست‌ و پا گیر ترکیه بازمی‌گشت. پس از آن‌که روستا در سال ۱۹۸۷ به عنوان منطقهٔ حفاظت‌شده اعلام شد، مقامات قرار بود که ظرف یک‌سال طرح منطقه را بازبینی کنند؛ کاری که انجام نشد. این روستا به عنوان بخشی جدا مانده از شهر پرشکوه و تاریخی اِفِسوس در ترکیه، به صورت ویرانه‌ای درآمده بود. نیشانیان که از نامه‌نوشتن به مقام‌ها برای تصمیم‌گیری دربارهٔ طرح منطقه به ستوه آمده بود، تصمیم گرفت که دست به یک اقدام عملی بزند. فرمان‌های تخریب متعدد علیه پانیسون‌های او، همزمان بودند با انتشار نوشته‌های جنجالی‌اش. نیشانیان در یک مصاحبه گفت دردسرهای او پس از آن آغاز شد که ستون‌نویسی را در روزنامهٔ «طرف» در سال ۲۰۱۰ آغاز کرد. او گفت: «۲۳ دستور تخریب در سال ۲۰۱۰ صادر شد.»