۱۸ جولای - سه روز پیش رکس تیلرسون، وزیر خارجه آمریکا، در واشینگتن میزبان همتای عمانی خود یوسف بن علوی بود - سلطان قابوس آخرین رهبر در میان کشورهای شورای همکاری خلیج بود که مستقیماً با پرزیدنت دونالد ترامپ گفتوگو کرد. تنها اندکی قبل، واشینگتن علیرغم تأیید رعایت برجام از سوی ایران، گفت که این کشور «روح» برجام را نقض کرده و تحریمهای جدیدی را علیه اشخاص و شرکتهای ایرانی وضع کرد. یک هفته پیش، علوی تلفنی با تیلرسون دربارهٔ قطر و یمن گفتوگو کرده بود و برای رایزنی پیرامون بحران قطر، به تهران سفر کرده بود.
پوشیده نیست که دولت ترامپ در بسیاری از مسائل منطقهای با مسقط همراستا نیست. عمان در مذاکرات اتمی میان دولت اوباما و ایران نقشی مهم داشت و این مذاکرات به برجام منتهی شد؛ توافقی که ترامپ آنرا «بدترین توافق ممکن» خوانده و وعده داده بود تا آنرا پاره کند. در ماه آوریل، تمامی اعضای شورای همکاری خلیج به غیر از عمان، تصمیم ترامپ را برای شلیک دهها موشک به یک پایگاه نظامی رژیم سوریه در نزدیکی حمص، ستودند. در جبههٔ یمن، کارزار نظامی به رهبری سعودیها و امارات متحده عربی که مورد حمایت ترامپ قرار گرفت، بدون حضور عمان انجام شد. همچنین، درخواست ترامپ از متحدینش در جهان اسلام برای کمک به واشینگتن در جهت مقابله با ایران، نتوانست جلوی ادامهٔ روابط دفاعی نزدیک تهران و مسقط را به عنوان همسایه و شریک در تنگهٔ هرمز، بگیرد.
در یک افق وسیعتر، میتوان گفت که عدم تفاهم عمان با دولت ترامپ در مسائل مربوط به امنیت منطقه، به روابط عادی و همکاری مسقط با تهران بازمیگردد. در حالی که دولت ترامپ، ایران را به عنوان مسئول اصلی بیثباتی و تروریسم رو به رشد در منطقه میداند، از دیدگاه مسقط، ایران یک شریک استراتژیک مهم در بسیاری از مسائل است. مضاف بر این، تحولات جاری در شورای همکاری خلیج دربارهٔ بحران قطر، برخی از اعضای کوچکتر شورا مانند عمان را بر آن داشته است که همواره عمق استراتژیک خود را با عربستان مورد سنجش قرار دهند.
روابط ایران و عمان به مسقط اجازه داده تا یک سیاست خارجی بسیار فراگیر را با در بر داشتن بازیگران دولتی و غیر دولتی در خاورمیانه پیش بگیرد و این امر، عمان را به بازیگری کلیدی در شورای همکاری بدل کرده است. برای مثال، عمان تنها کشور عضو شورای همکاری است که در شش سال و نیم گذشته روابط رسمی با رژیم سوریه داشت. اوائل سال جاری، مسقط در واکنش به یک بمبگذاری در دمشق که به کشته و مجروح شدن تعدادی از شهروندان انجامید، پیامی تسلیتی برای بشار اسد فرستاد. همچنین، عمانیها به طور تاریخی حس همدلی پررنگی با تمامی جوامع یمن، از جمله حوثیها دارند. عمان تنها کشور عضو شورای همکاری بوده که از مارس ۲۰۱۵ وارد کارزار نظامی سعودی/امارات در یمن نشده است و همین امر سبب شده تا کدورتی جدی میان مسقط و این کشورها ایجاد شود.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.