تا زمانی که گفتوگوها بر سر برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) انجام میشد، ایالات متحده و جمهوری اسلامی اعتماد کمی به همدیگر داشتند. با این حال، ایران با گامهایی که برداشت، شرایط را برای تسهیل تحریمها مهیا کرد. [اما] چهار ماه پس از اجراییشدن برجام، دولت روحانی نتوانسته نتایج مثبت و عملی اقتصادی توافق هستهای را به نمایش بگذارد.
رهبری ایران و بخش فزایندهای از شخصیتهای سیاسی و طبقهٔ متوسط که مدافع گفتگوهای هستهای بودند، ایالات متحده را متهم به تضعیف برجام از طریق عدم برداشتن گامهایی موثر برای ورود مجدد ایران به بازار تجاری و اقتصادی جهانی میکنند. اگر به این برداشتها (و به عبارتی، سو برداشتها) پاسخ مناسب داده نشود، پایگاه اجتماعی حامی برجام و گفتگوهای بیشتر با غرب، احتمالاً کوچکتر خواهد شد.
پایهٔ برجام بر عملکردهای متقابلی بنا شد که منتهی به نفعبردن تمام طرفها بشود. در ماه ژانویه، ایران با ایجاد تغییراتی، شرایط نظارت کاملتر قدرتهای جهانی بر آیندهٔ برنامهٔ هستهایاش را فراهم کرد. در عوض، قدرتهای جهانی با لغو تحریمها امکان برقراری دوباره رابطه میان شبکههای مالی و تجاری به ویژه با اروپا را ایجاد کردند. تسهیل تحریمها به خودی خود پایان همه چیز نبود و بیشتر به ابزاری برای طرف ایرانی در جهت دمیدن جانی تازه به اقتصاد میمانست.
تحریمها تسهیل شدهاند اما توانایی ایران برای عملیکردن فرصتهای پساتحریم، با موانع زیاد و وعدههای عملنشده مواجه است. بدون تردید، سیاستهای داخلی و ریسکهای سیاسی ایجاد شده بهوسیله خود نظام، اشتهای تجاری برای سرمایهگذاری در ایران را کاهش داده است. با این وجود، این باور نزد بسیاری در ایران در حال تقویت است که ایالات متحده به شکلی حسابشده به دنبال انزوای اقتصادی ایران در پاسخ به نگرانیهای طولانی مدت امنیتی و در راستای دشمنی دیرینه میان تهران و واشینگتن است.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.