تهران، ایران - بیش از دو دهه از فروپاشی اتحاد شوروری و پایان استیلای مسکو بر بخش پهناوری از گسترهٔ قفقاز و آسیای میانه می‌گذرد. یک میراث تلخِ دوران شوروی که هنوز در این مناطق دیده می‌شود، شرایط موسوم به «منازعات منجمد» است که هرازگاه می‌توانند به دلایل گوناگون، از حالت بالقوه به بالفعل تبدیل شوند. طی دو هفتهٔ گذشته، موج جدید درگیری میان آذربایجان و ارمنستان بر سر منطقهٔ ناگورنو-قره‌باغ نشان داد که این میراث دست‌کم در جنوب قفقاز پتانسیل جدی برای ایجاد بی‌ثباتی دارد.

با وجود این‌که درگیری میان نیروهای ارمنی و آذربایجانی که از دوم آوریل شروع شده بود، سه روز بعد با اجرای آتش‌بس به طور موقت پایان یافت، مرگ چندین سرباز و غیرنظامی از هر دو طرف باعث بروز نگرانی‌های جدی میان کشورهای همسایه و قدرت‌های محلی و بین‌المللی شده است. پس از بروز درگیری‌ها، ایران -که به دلیل ملاحظات متعدد امنیتی و اقتصادی همواره نگران ثبات مناطق شمالی مرزهایش است- از دو طرف خواست تا خویشتن‌داری به خرج دهند و از دامن‌زدن به تنش‌ها پرهیز کنند. این کشور همچنین خواستار حل مسئله از راه‌های سیاسی شد. هم‌زمان تهران اعلام کرد که آمادگی دارد تا در جهت پایان دادن به مناقشهٔ ناگورنو-قره‌باغ میانجی‌گری کند.

محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران روز پنجم آوریل در یک گفت‌وگوی تلفنی با ادوارد نعلبندیان، همتای ارمنی خود، با تأکید بر لزوم پایان‌دادن به درگیری‌ها در مناطق مورد اختلاف، گفت که در صورت تمایل طرفین، ایران آمادهٔ ایفای نقش در این رابطه است. ظریف که برای شرکت در یک نشست سه‌جانبه با المار محمدیارف و مولود چاووش‌اوغلو، وزاری خارجه جمهوری آذربایجان و ترکیه، به رامسر سفر کرده بود، «آمادگی کامل ایران را برای به‌کارگیری مساعی جمیله با هدف حل‌وفصل مسالمت‌آمیز مناقشه»، به اطلاع محمدیارف رساند.

روز بعد، حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران در یک تماس تلفنی جداگانه با همتایان ارمنی و آذربایجانی خود بر آمادگی ایران برای ایفای نقش فعال جهت حل مناقشهٔ ناگورنو-قره‌باغ تأکید کرد. روحانی گفت: «جمهوری اسلامی ایران از کشته‌شدن نیروهای نظامی و غیرنظامی دو کشور همسایه و دوست در جریان این درگیری‌ها بسیار متأسف و آماده است تمامی امکانات خود را برای حل مسالمت‌آمیز اختلافات میان دو کشور دوست و همسایه از طریق گفت‌وگوهای سیاسی به کار گیرد».