عربستان سعودی با تاخیر در حال برداشتن گامهایی است که در پی آن شهروندان سعودی از سفر به سوریه و پیوستن به القاعده در جنگ علیه حکومت بشار اسد دست بکشند. ملک عبدالله در این ماه با یک حکم سلطنتی سفر به خارج از کشور برای پیوستن به جنبشهای مبارزاتی را ممنوع اعلام کرده و برای قانونشکنان مجازات تا ۲۰ سال زندان اعلام کرد.
تعداد افراد سعودی که در سوریه به جنگ مشغول اند تا ۲۵۰۰ نفر تخمین زده شده است. برخی از آنها سربازان کارکشته از مبارزات قبلی در افغانستان، بوسنی و عراق هستند. تعداد اندکی از همرزمان اسامه بن لادن اند. سایرین علیرغم مصوبات منع و مجازات سفرهای فردی از عربستان سعودی به سوریه سفر کردهاند. برخی از آنان از فرودگاههای اصلی عربستان سعودی سفر کردند و باعث شدند ناظران به این نتیجه برسند که آنها با تشویقهای مقامات دولت سعودی کشور را ترک کرده و به جنگ با اسد میروند. به مدت دو سال به نظر میآمد دولت سعودی چشمانش را به روی سفرهای شهروندانش -حتی دشمنان سیاسیاش- به سوریه بسته بود.
اکنون ولیعهد عربستان، شورای وزیران و برخی از روحانیان بالارتبه وهابی این مصوبه سلطنتی را تایید کردهاند. در کویت نیز قانون مشابهی در حال بازنگری است. این کشور نیز چند صد مبارز به سوریه فرستاده و ازمهمترین پشتوانههای مالی محرمانه جبهه نصرت و ضلع رسمی القاعده در سوریه محسوب میشود. برخی از منابع سعودی خبر میدهند تا ۲۰ درصد از سعودیانی که به سوریه رفته بودند به خانه بازگشتهاند و خبرگزاریهای سعودی از دولت برای کمک در بازگشت آنها تمجید کردهاند.
منابع سعودی برای این تغییر سیاست به دو دلیل اشاره میکنند. اولین دلیل فشار از سمت وزیر داخله، امیر محمد بن نایف است که در دهه اخیر سردمدار مبارزه با گروه زیرزمینی القاعده در کشور بوده است. او همچنین چهره شاخصی در گروه مبارزاتی سعودیها علیه القاعده در شبهجزیره عربی در یمن است که یک گروه الحاقی از سعودیها و یمنیها است. امیر نایف خطر دستوپنجهنرمکردن مستقیم با مبارزان را میداند، آنها دو سال پیش نزدیک بود او را به قتل برسانند. محتمل است که وزارت داخله شواهدی کشف کرده باشد که حکایت از نقشهکشیدن سربازان سعودی در سوریه برای حملههای داخلی داشته باشد، مشابه آنچه سعودیهای بازگشته از افغانستان در سالهای ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۶ در کشور انجام دادند.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.