رفتن به محتوای اصلی

ناامیدی ترکیه از طرح‌های خوش‌بینانه‌اش در عراق

آنکارا تصور می‌کرد که معاملاتی پرسود با عراق در پیش خواهد داشت. مواردی چون خط لولهٔ جدید کرکوک-جیحان و یک گذرگاه مرزی جدید. لیکن به نظر می‌رسد که این طرح‌ها آیندهٔ روشنی ندارند.

A soldier walks at Ibrahim Khalil border gate between Iraq and Turkey, near Zakhu, February 26, 2008. Turkish products dominate shop shelves in Iraq's Kurdish north. So, even as residents here seethe in anger at Turkey's big military incursion into their homeland, they cannot afford to cut the economic lifeline with their larger neighbour. Picture taken February 26, 2008.    To match feature IRAQ-TURKEY/TRADE     REUTERS/Ceerwan Aziz (IRAQ) - GM1E42R1FKC01

ائتلافی که ترکیه، ایران و عراق در مقابل همه‌پرسی استقلال دولت اقلیم کردستان در ماه سپتامبر گذشته ایجاد کردند، مورد رضایت تهران بوده اما آنکارا را به‌شدت سرخورده کرده است.

آنکارا دو انتظار اساسی از این همکاری داشت. نخست این‌که مقام‌های ترک باور داشتند که یک خط لولهٔ جدید ساخته خواهد شد تا با دور زدن دولت اقلیم کردستان، نفت را از کرکوک عراق به پایانهٔ نفتی جیحان در ترکیه برساند و جایگزین خط لولهٔ آسیب‌دیدهٔ فعلی شود. و دوم، گذرگاه مرزی جدیدی در اواجیک ترکیه به سمت عراق گشوده شود تا جایگزینی باشد برای گذرگاه خابور ترکیه-عراق، جایی که درآمد سرشاری نصیب اقلیم کردستان می‌کرد.

آنکارا محاسبه کرده بود که یک گذرگاه در اواجیک، نزدیک به محل تلاقی مرزهای ترکیه، سوریه و عراق، می‌تواند:

  • درآمد دولت اقلیم کردستان را از عواید گمرکات کاهش دهد.
  • راه کوتاه‌تری میان تل‌عفر و موصل ایجاد کند تا گامی به سوی تحقق رؤیای «عثمانی جدید» ترکیه باشد.
  • روابط با ترکمان‌ها مستحکم شود و خط ارتباطی میان حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک) در شهر یزیدی سنجار با منطقهٔ روژآوا در شمال سوریه، گسسته شود.
  • ارتباط با بزرگراه موصل از طریق یک جادهٔ ۱۲۰ کیلومتری، با استانداردهای بین‌المللی ارتقاء یابد و پل جدیدی بر روی رودخانهٔ دجله ساخته شود.

اما پروژهٔ اواجیک مسکوت گذاشته شد و به جای آن طرح خط لوله‌ای -با شرکت ایران- طرح شد که خط لولهٔ کرکوک-جیحان را به حاشیه می‌برد. برای مدت سه سال، اقلیم کردستان عراق از طریق خط لولهٔ کرکوک-جیحان نفت می‌فروخت. اما دولت مرکزی در بغداد، چاه‌های نفت کرکوک را پس از تهدید کردها به استقلال در ماه سپتامبر، تحت اختیار گرفت.

SUBSCRIBER EXCLUSIVE

Continue reading this exclusive analysis

Original reporting and analysis unavailable elsewhere. Subscribe to AL-MONITOR to read this story and access everything we publish