رفتن به محتوای اصلی

آیا روز رویارویی ترکیه با القاعده در ادلب فرا می‌رسد؟

گروه‌های متحد القاعده در شهرهای شمالی سوریه دست بالا را گرفته‌اند؛ دادگاه‌های نمایشی شرم آور ترکیه علیه روزنامه نگاران مستقل بخشی از «سرکوب شدید» دولت این کشور است.
Members from a coalition of rebel groups called "Jaish al Fateh", also known as "Army of Fatah" (Conquest Army), man a checkpoint in Idlib city, Syria July 18, 2017. Picture taken July 18, 2017. REUTERS/Ammar Abdullah - RTX3C9L9

ادلب به باتلاق ترکیه تبدیل شده‌است

فهیم تاستکین در گزارشش توضیح می‌دهد که چگونه همزمانی تصمیم سی آی ای برای پایان دادن به برنامه مخفی حمایت مالی از گروه‌های مسلح سوری و بحران بین قطر و کشورهای حوزه خلیج می‌تواند در ادلب باعث رویارویی نهایی با گروه حیات التحریر شام (که به القاعده متصل است) شود.

در ماه مارس در این ستون نوشتیم، "در حالیکه ایالات متحده درگیر برنامه ریزی برای بیرون راندن دولت اسلامی از رقه است، ادلب می‌تواند به همان میزان و حتی بیشتر از رقه سرنوشت ساز باشد، چون که مرز بین گروه‌های سلفی ضد غربی مانند احرار الشام که مورد حمایت ترکیه است، با حیات تحریر الشام (که با القاعده ارتباط دارد) بسیار نامشخص است."

تاستکین جزئیات کم نظیری در مورد گزینه‌های ترکیه در ادلب منتشر کرده‌است. او می‌نویسد،‌ "مقامات امنیتی آمریکایی، ترک و سعودی در مراکز عملیات مشترک‌شان گام‌هایی در راستای بهبود موقعیت میدانی‌شان پس از قدرت گرفتن نیروهای القاعده در ادلب برداشته‌اند. در ماه فوریه، سرویس‌های امنیتی ترکیه، آمریکا و عربستان سعودی رهبران گروه‌های محلی را فرا خواندند و به آنها گفتند اگر نتوانند یک نیروی مشترک تشکیل دهنده مرکز عملیات مشترک کمک‌هایش به آنها را قطع خواهد کرد. این کمک‌‌ها شامل دستمزدهای رزمندگان، سلاح‌های سبک، مهمات و موشک‌های ضد تانک می‌شوند. در پی این اولتیماتوم، هفده سازمان اعلام کردند که تحت عنوان اتاق‌های عملیاتی جبهه شمالی متحد شده‌اند."

او در ادامه می‌گوید، "در تلاش‌های موازی، ترکیه در سلسله جلساتی با رهبران گروه‌های مسلح سوری در آنکارا برگزار کرده تا ارتش‌های با نام‌های جیش الوطن و جیش التحریر را تشکیل دهند و عملیات سپر فرات را به شهر ادلب گسترش دهند ولی این اقدامات با شکست مواجه شد. قطع کمک‌هایی که به این گروه‌ها می‌شود آنها را از آنچه که هستند هم کم اهمیت تر می‌کند."

به نوشته تاستکین، "گروه‌های مورد حمایت کشورهای غربی و حوزه خلیج ممکن است برای پیوستن به گفتگوهای صلح آستانه قزاقستان تحت فشار بیشتری قرار بگیرند. در حال حاضر در جبهه ادلب، حیات التحریر شام در حاضر مستحکم کردن موقعیت و کنترلش روی این منطقه است. ...الان ترکیه باید ۱۵۰ رزمنده‌ای را که از احرار الشام «قرض گرفته بود» برای کمک به ادلب پس بدهد."

مت نشعد می‌نویسد، "در حالیکه آتش بس در جریان است، فعالین و تحلیل گران معتقدند که گروه‌های مسلح نقش جامعه مدنی را دستکم گرفته‌اند. ...به جای نابود کردن کامل خدمات امدادی، حیات التحریر الشام تلاش کرده با ایجاد نهادهای مدنی خودش برای اجرای قوانینش، حمایت کسب کند. احرار الشام، یک گروه شبه نظامی محافظه کار افراطی رقیب که تا حد قابل توجهی در ادلب قدرت دارد نیز از همین استراتژی استفاده می‌کند.

تاستکین در ادامه می‌نویسد، "علاوه بر این عقب نشینی سی آی ای نیز می‌تواند برنامه‌های عملیاتی ترکیه در ادلب را تغییر دهد. امید آنکارا این بود که احرار الشام بتواند تسلط حیات التحریر الشام را خاتمه دهد ولی این امیدها از بین رفتند."

علاوه بر این بحران بین قطر و کشورهای خلیج نیز تعادل قوا در ادلب را تحت تاثیر قرار می‌دهد. قطر، مانند ترکیه یکی از حامیان اصلی احرار الشام بوده است و نامشخص است که آیا این حمایت ادامه خواهد داشت یا خیر. به نوشته تاستکین، "عربستان سعودی از ترکیه به دلیل حمایتش از قطر ناراحت است و به نظر نمی‌رسد که مایل به همکاری با این کشور در شمال سوریه باشد. باید در یاد داشته باشیم که فتح حلب و ادلب در سال ۲۰۱۵ تنها با حمایت‌های گسترده عربستان سعودی ممکن شدند. ...کسانیکه به تصمیمات ترامپ انتقاد وارد می‌کنند می‌گویند در غیاب سی آی ای، ممکن است ترکیه و کشورهای حوزه خلیج سلاح‌های ضد هوایی پیشرفته و به خصوص سلاح‌های موسوم به MANPAD (سلاح‌های قابل حمل روی دوش) را در اختیار گروه‌های جهادی قرار دهند."

این ستون همواره بر این اعتقاد بوده که گروه‌های مرتبط با القاعده و احرار الشام در ایدئولوژی و عملشان با هم برادرند. این گروه‌ها ممکن است با پرچم‌های مختلفی فعالیت کنند اما همگی به برقراری قانون شریعت و پایان دادن به سنت مردمی سکولاریسم در سوریه و تسامح نسبت به اقلیت‌ها و ادیان دیگر متعهد هستند. از زمانیکه احرار الشام و جبهه النصره با هم تحت عنوان جیش الفتح (ارتش پیروزی) با هم فعالیت می‌کردند، مدت زمان طولانی‌ای نگذشته است. با وجود اینکه این گروه‌ها به شکلی موفقیت آمیز از حلب بیرون رانده شدند، برخی از اعضای باقیمانده اش موفق شدند به ادلب بروند و آنجا مردم محلی را با وحشت و ترس روبرو کنند.

در مورد ترکیه چیزی که باید گفت این است که آنچه را درو می‌کند که خود کاشته است. در ماه گذشته آمبرین زمان در مورد گزارش وزارت کشور ترکیه در خصوص جزییات جنگ علیه دولت اسلامی نوشته بود. به نوشته او، "بنا بر این گزارش می‌توان با اطمینان گفت که ترکیه کشوری است که بیشترین آسیب‌ها از دولت اسلامی به آن وارد شده است. این گروه چهارده حمله علیه ترکیه انجام داده است که ده تای آنها حملات انتحاری بوده‌اند و سه حمله دیگر، تیراندازی و حدود ۳۰۴ نفر جانشان را از دست داده‌اند."

زمان در ادامه می‌نویسد، "بعضی از کارشناسان معتقدند که ترکیه خود مسئول اصلی این خسارات است. آنها مدت‌ها متهم بوده‌اند که در مقابل دولت اسلامی مسامحت می‌کنند و یا حتی با آن همکاری می‌کنند. دولت اسلامی در نتیجه سیاست‌های سهل انگارانه مرزی ترکیه قدرت گرفت. ترکیه اجازه داد تا گروه‌های شورشی از مناطق مختلف از مرز این کشور با سوریه عبور کنند، به این امید که آنها موفق به براندازی بشار اسد خواهند شد."

او می‌افزاید، "جهادی‌ها یگان‌های مدافع خلق (YPG) کردهای سوریه را هدف قرار داده‌اند. ...مرگبارترین عملیات‌های دولت اسلامی در داخل کشور کردهای طرفدار PKK را هدف قرار داده‌ است و واکنش‌های رسمی سکوتی کر کننده بوده است. عدم پاسخ به این حملات باعث تقویت این اتهامات شد که ترکیه از دولت اسلامی علیه کردها استفاده می‌کند. به خصوص زمانیکه این گروه شهر مرزی کوبانی را در سال ۲۰۱۴ محاصره کرده بود."

نویسندگان المانیتور سال‌هاست که در مورد «بزرگراه جهادی» و مرز رخنه پذیر بین ترکیه و سوریه که جابجایی رزمندگان خارجی و مایحتاج هم دولت اسلامی و هم جبهه النصره، گروه متحد القاعده و همچنین احرار الشام و سایر گروه‌های سلفی را  میسر ساخت، گزارش نوشته‌اند و ابراز تاسف کرده‌اند.

باتلاق ترکیه در ادلب با عقب نشینی کردن ایالات متحده و واگذاری میدان به روسیه و ترکیه پیچیده تر نیز می‌شود. مسکو می‌داند که خطر تبدیل شدن ادلب به لانه موشی برای جهادی‌ها و سلفی‌ها وجود دارد ولی نگران بدتر شدن اوضاع دستکم در زمان حال نیز هست. به خصوص با توجه به اینکه نیات ترکیه کاملا روشن نیست.

به نوشته بروس ریدل القاعده نیز شروع به چالش کشیدن ایدئولوژیک و مسلحانه عربستان سعودی کرده است. او می‌نویسد، "بدون شک القاعده تیم امنیتی جدید در ریاض را امتحان خواهد کرد. واحدهای القاعده در شبه جزیره عربستان فعال خواهند ماند و السهاب به دنبال تخریب چهره ولیعهد جدید خواهد بود تا نشان دهد که ویژگی‌های لازم برای پادشاه شدن را ندارد. پادشاهی سعودی با یک سری از چالش‌های پیچیده و مرتب با هم در مقابل دشمنان خطرناکش طرف است."

 

دادگاه نمایشی «هفده نفر از روزنامه جمهوریت»

آمبرین زمان گزارشی از دادگاه نمایشی ۱۷ روزنامه نگار از جمله ستون نویس المانیتور قدری گورسل به اتهام توطئه و حمایت از سازمان‌های تروریستی در ترکیه منتشر کرده است.

به گزارش دیده بان حقوق بشر، این محاکمه بخشی از "سرکوب خشن صداهای مستقل" خوانده است. به گفته این گروه "به نظر می‌رسد هیچ شاهدی مبنی بر انجام حتی اقدامی مجرمانه وجود ندارد، چه برسد به تروریسم."

به نوشته زمان، "طبق آخرین تخمین‌ها دستکم ۱۵۰۰۰۰ نفر از مشاغل دولتی و آکادمیک برکنار شده‌اند و ۵۰۰۰۰ و یا حتی بیشتر به اتهام توطئه زندانی شده اند. با بیش از ۱۵۰ روزنامه نگار در پشت میله‌های زندان، ترکیه بزرگترین زندان روزنامه نگاران باقی می‌ماند. با این وجود اردوغان در مصاحبه‌ای که اخیرا با بی بی سی انجام داده ادعا کرده تنها دو نفر آنها واقعا روزنامه نگار بوده‌اند. او در یک سخنرانی همگانی اخیر تاکید داشت که باقی آنها جانی، کلاه بردار، دزد و کودک آزار هستند. ...تعداد زیادی از روزنامه نگاران زندانی توسط رسانه‌های طرفدارد گولن استخدام شده بودند. چیزی که در حال حاضر بدون توجه به اینکه چه گزارشی داده‌اند و چه نظری داشته‌اند به خودی خود جرم است. قربانیانی که در این دسته جا می گیرند شامل شاهین آلپای، یک روشنفکر کهنسال که در مورد مسائل درمانی می‌نویسد و همچنین اقتصاددان لیبرال مهمت آلتان می‌شود. دستگیر شدن آنها واکنش‌های کمتری را بین سکولارهای ترکیه ایجاد کرده است. تا حدی به این دلیل که اکثرا معتقدند نه تنها گولن در این کودتا گرفتار شده بود بلکه او کسی بود که از ابتدا به اردوغان کمک کرد به قدرت برسد. بسیاری دیگر نیز به خاطر ارتباط با رسانه‌های مرتب با کردها بازداشت شده‌اند."

دیده بان حقوق بشر می‌گوید، "تحت نظر قرار دادن اقدامات ترکیه در برخورد با مطبوعات آزاد و همبستگی با روزنامه نگاران زندانی هیچگاه اینقدر مهم نبوده است."

More from Week in Review

Recommended Articles