رفتن به محتوای اصلی

چرا خزانه گروه جهاد اسلامی خالی شد؟

قطع حمایت مالی جنبش جهاد اسلامی توسط ایران و بسته شدن تونلهای ارتباطی با مصر، این گروه را با مشکل مالی و عدم توانایی پرداخت حقوق پرسنلاش مواجه کرده است.
A Palestinian boy wearing an Islamic Jihad headband joins other Palestinians taking part in a protest against what they say are recent visits by Jewish activists to al-Aqsa mosque, in Khan Younis in the southern Gaza Strip November 7, 2014. In recent months, a campaign for the prayer ban on Jewish worshippers at the site, known to Muslims as the Noble Sanctuary and to Jews as Temple Mount, to be overturned, led by settler activists, has gathered momentum, raising alarm among Palestinians and Muslims further

شهر غزه، نوار غزه-– گروه موسوم به جنبش جهاد اسلامی در نوار غزه، با یک بحران مالی شدید دست به گریبان است که موجب شده تا پرداخت حقوق اعضایش چه در شاخه نظامی (گردان‌های قدس) و چه در بخش‌های غیرنظامی و رسانه‌ای، برای چند ماه به تعویق بیافتد. دو دلیل این بحران مالی، عبارتند از تنگ‌تر شدن محاصره غزه توسط اسراییل و کسر مبلغ دریافتی از ایران به عنوان حامی اصلی جنبش جهاد اسلامی.

یکی از اعضای کادر رهبری جنبش با شرط عدم افشای نامش، به المانیتور گفت که جهاد اسلامی در ماه‌های اخیر از بدترین بحران تاریخ وجودی‌اش رنج می‌برد و باعث شده تا برخی از مؤسسه‌های غیرنظامی و تحقیقاتی آن بسته شوند. مضاف بر این، بودجه سازمان‌های رسانه‌ای کاهش یافته و آن‌ها مجبور شده‌اند تا بخشی از نیروهای خود را اخراج کنند.

منبع مذکور گفت: «ماه‌ها از آخرین باری که اعضای جهاد اسلامی، از جمله پرسنل شاخه نظامی آن حقوق گرفته‌اند، می‌گذرد. همچنین برخی مؤسسات جنبش به تمامی بسته شده‌اند یا دفاتر آن‌ها به یک شعبه منتقل شده‌اند تا حداکثر صرفه‌جویی در هزینه‌ها به عمل آید».

کارمندان برخی رسانه‌ها و مؤسسه‌های تحقیقاتیِ جنبش جهاد اسلامی در مصاحبه‌هایی جداگانه با المانیتور، تأیید کردند که ماه‌هاست حقوقی دریافت نکرده و فعالیت مؤسسه متبوع‌شان بر اثر افت ناگهانی بودجه، به حداقل رسیده است.

در این زمینه، یکی از مصاحبه شوندگان گفت: «ما هر روز به محل کار می‌رویم اما نمی‌توانیم کار کنیم چرا که از نظر مالی توان پرداخت هزینه‌های ژنراتور برق وجود ندارد و وجود ژنراتور هم به دلیل آنکه به صورت مداوم قطعی برق وجود دارد، ضروری است. سازمان همچنین تعدادی از کارمندان را مرخص کرده زیرا نمی‌تواند حقوق‌شان را پرداخت کند».

جنبش جهاد اسلامی از زمان تأسیس در ۱۹۸۱ حمایت‌های مالی سخاوتمندانه‌ای تا کنون از جمهوری اسلامی ایران دریافت می‌کرد. مضاف بر این، اعضایش در ایران یا جنوب لبنان توسط حزب الله آموزش می‌دیدند و سلاح و مهمات گوناگونی را که از ایران و حزب الله می‌رسید، به نوار غزه قاچاق می‌کردند.

همان منبع، دلیل بحران مالی گروه جهاد اسلامی را محاصره نوار غزه، به خصوص بعد از بسته شدن تونل‌هایی که غزه را به مصر مرتبط می‌کردند دانست که بعد از ناآرامی‌های شبه‌جزیره سینا روی داد. او گفت: «محاصره دلیل نخست است و نمی‌گذارد که مبالغ به نوار غزه برسند. به اضافه، ایران نیز حمایت مالی‌اش را در بحبوحه عملیات طوفان قاطع در یمن، قطع کرده است».

منبع نتوانست به یقین بگوید که آیا ایران به دلیل استنکاف جهاد اسلامی از پشتیبانی حوثی‌ها در یمن و خودداری از محکوم ‌کردن حمله سعودی به آن‌ها، حمایت مالی خود را قطع کرده یا خیر. وی در این باره گفت: «مدرکی برای اثبات این امر وجود ندارد اما قطب‌بندی سیاسی در یمن باعث تأخیر ارسال کمک‌های مالی شده است».

با این حال، روزنامه القدس به نقل از منابع خود در جهاد اسلامی، چه در غزه و چه در بیرون مرزها، نوشته که بحران سیاسی با ایران به دلیل آن ایجاد شده که جهاد اسلامی موضع بی‌طرفانه در این باره اتخاذ کرد و جنگ یمن را محکوم نکرد. این روزنامه نوشت: «تهران حمایت مالی از جنبش را قطع کرد و سبب بحران مالی اخیر شد... این مجادله می‌تواند مربوط به درخواست ایران از جهاد اسلامی برای صدور بیانیه‌ای در جهت حمایت از حوثی‌ها و محکومیت حمله سعودی و کشورهای عرب منطقه به آنان باشد که جنبش آن را رد کرد و بر حفظ موضع بی‌طرفانه‌اش اصرار ورزید. در نتیجه، جهاد اسلامی به دنبال جایگزینی برای کمک‌های ایران، هم از داخل غزه و هم از منابع دیگر است».

حماس در ۲۸ مارس بیانیه‌ای در حمایت از عملیات طوفان قاطع صادر کرد، در حالی که جهاد اسلامی از صدور هیچ‌گونه بیانیه یا اظهار نظر رسمی خودداری کرد. گروه موسوم به جبهه مردمی آزادی فلسطین اما مخالفت خود را با جنگ در یمن ابراز کرد.

رهبران جهاد اسلامی در غزه از گفت‌وگو با المانیتور درباره بحران مالی سر باز زدند و آن را یک مسأله داخلی دانستند که نیازی به طرح‌اش در رسانه‌ها نیست.

عزالدین ایراهیم نویسنده فلسطینی مقیم بیت المقدس اظهار کرد که بحران مالی به سبب قطع حمایت مالی ایران و در پی اظهار موضع بی‌طرفانه جهاد اسلامی در قبال بحران یمن به وجود آمده است.

ابراهیم با چاپ مقاله‌ای در یک روزنامه، نوشت: «جهاد اسلامی همان مشکل حماس را در زمانی که ایرانی‌ها حمایت خود را قطع کردند، تجربه می‌کند. چرا ایران ناگهان جهاد اسلامی را نادیده گرفت؟ آیا ایران تغییری در ماهیت خود داده و به شورش علیه ایدئولوژی و پرنسیب‌های قبلی خود دست زده؟ آیا ایران متحدان خود را نادیده می‌گیرد، و اگر چنین است، به نفع چه کسی؟ چه کسی از مرگ جهاد اسلامی در فلسطین سود می‌برد؟ اگر خمینی زنده بود درباره وضعیت کنونی چه می‌گفت؟ آیا این چیزی بود که وی انقلاب، حکومت و آرمان‌هایش را به آن سو رهبری می‌کرد؟ یا بر اثر گذر سال‌ها، تغییرات بسیاری ایجاد شده‌اند؟ آیا جهاد اسلامی که سرنوشت‌اش را منحصراً در دستان ایران قرار داده بود، سزاوار محکوم شدن به مرگ است؟».

منبع دیگری از اعضای جهاد اسلامی تأیید کرد که میانجی‌گری‌هایی توسط گروه حزب الله میان ایران و جهاد اسلامی روی داده و این روند کماکان ادامه دارد. گفت‌وگو میان مقام‌های جهاد اسلامی و ایران با هدف احیای رابطه‌ای صورت می‌گیرد که پیشتر به دلیل بحران سیاسی یمن به هم خورد بود. منبع به شرط آن که نامش محفوظ بماند، اضافه کرد: «رهبری حزب الله در لبنان چندین بار برای وساطت تلاش کرده و ملاقات‌های بسیاری با رهبران جهاد اسلامی، از جمله با دبیرکل رمضان شلّح ترتیب داده و شلّح اخیراً چند بار به تهران سفر کرده است».

وی افزود: «ایران نمی‌تواند آخرین حلقه‌های ارتباط خود را با جنبش‌های سنی مذهب منطقه -به ویژه بعد از آن که رابطه‌اش با حماس به سردی گرایید- بگسلد. به نظر می‌رسد که ایران فقط می‌خواهد جهاد اسلامی را بابت موضعی که گرفته، تنبیه کند. بحران مالی کنونی، سخت‌ترین در نوع خود تا به امروز بوده؛ اما نه اولین بار است و نه آخرین نمونه خواهد بود».

More from Hazem Balousha

Recommended Articles