رفتن به محتوای اصلی

چرا ترکیه بانک آسیا را مصادره کرد

دولت ترکیه در اقدامی غیرمنتظره کنترل مدیریت مالی بانکی به نام آسیا را به دست گرفت.
Supporters of the Gulen movement read the Koran as they gather in front of the Bank Asya headquarters in Istanbul February 4, 2015. Turkey has taken control of Bank Asya, the Islamic lender caught up in a feud between President Tayyip Erdogan and his ally-turned-foe, U.S.-based Muslim cleric Fethullah Gulen. The action by Turkey's banking regulatory authorities follows a run on deposits at Bank Asya last year when the lender became embroiled in the power struggle between Erdogan and Gulen, whose followers h

در سپتامبر 2014 رئیس جمهور ترکیه رجب طیب اردوغان، برای توضیح به انجمن صنایع و تجارت ترکیه، اظهار کرد: "هیچ تلاشی برای ورشکستگی بانک در دستور کار نیست. این بانک پیشاپیش ورشکست شده است. آنها برای پابرجا ماندن به هر طنابی چنگ می زنند".

اظهارات اردوغان در مورد بانک آسیا، که متعلق به بازرگانان نزدیک به انجمن گولن است، سرخط خبرهای روزهای جاری بود، و این تصور را به وجود آورد که این بانک درهم شکسته است. چنین اظهاراتی در مورد یک نهاد مالی باعث ایجاد موج خطرناکی می شود چرا که می تواند مشتریان را به وحشت انداخته، موجب برداشت هنگفت سپرده ها شود. با وجود این، سر خط خبرها نتوانست جرقه ای برای شعله ور شدن ترس و وحشت میان مشتریان بانک آسیا باشد. همهء آنها به خوبی آگاه بودند که ارتباط بانک با طرفداران گولن، آن را در مسیر هدف گیری دولت قرار خواهد داد.

اگر ساختار سرمایهء بانک آسیا تحت شرایط عادی تضعیف یا ورشکست شده بود، می شد با صندوق بیمهء سپرده های سرمایه گزاری (TMSF) از پس آن برآمد. با این همه، بانک که فاقد یک ساختار نیرومند بود برای نیرومند ساختن خود به فروش متوالی شعبه هایش دست زد. معهذا، در آخرین ساعات سوم فوریه، شبکه های تلویزیونی ترکیه خبر فوری شگفت آوری را پخش کردند مبنی بر اینکه TMSF کنترل بانک آسیا را به دست گرفته است.

خبرگزاری دولتی آناتولیا، منتشر کنندهء ماجرا، ساعت ده و نه دقیقهء شب گزارش داد: "سازمان بازرسی و نظارت بر بانک ها (BDDK) اعلام کرده است که بانک آسیا از ماده قانونی که بانک ها را به داشتن مشارکت باز و روشن، و برنامهء سازمانی عاری از هرگونه مانع به منظور حسابرسی راندمان مؤسسه موظف می کند، تخطی کرده و بنابراین تصمیم به واگزاری 63% از سهام بانک به TMSF گرفته است". طبق گزارش آناتولیا، BDDK رأی به این داده بود که عدم ارائهء اطلاعات و مدارک در ارتباط با 132 از میان 185 سهام دار ویژهء بانک موجب عدم اطمینان در رابطه با این سهام داران شده است.  این در حالی است که TMSF گفته بود تنها "مدیریت بانک تحت نظارت قرار خواهد گرفت و بانک آسیا به فعالیت عادی و روزانهء خود ادامه خواهد داد".

علی رغم ادامهء فعالیت های عادی، خبرها توانستند وحشت ایجاد کنند. مسوم تورکر، وزیر سابق اقتصاد، در مصاحبه ای با المانیتور بیان کرد شیوه ای که برای مدیریت بانک اعمال می شده "بی سابقه" بوده و مسبب ایجاد وحشت میان مشتریان شده است و آنها را واداشته که سپرده های خود را خارج کنند.

اما صاحبان حساب به شعبه های بانک آسیا هجوم بردند، نه برای خارج کردن پول هایشان، که برای باز کردن حساب با وجوه کمتر. یکی از صاحبان حساب در مصاحبه با تلویزیون سامانیولو، در تاریخ پنجم فوریه، گفت: "ما حسابمان را نبستیم، بلکه میزان سپرده را تغییر دادیم. ما برای سرپا نگه داشتن بانکمان حاضریم النگوها و گردنبندهای طلایمان را بفروشیم". مشتری دیگری با پلاکاردی در دست دیده می شد که روی آن نوشته بود: "دولت تلاش می کند که بانک را نابود کند، اما ما مردم نجاتش می دهیم".

نسبت سرمایهء لازم برای مصادرهء بانک – نسبت سرمایهء بانک به قراردادها و تعهداتش – می بایست به زیر 12% سقوط کند. نسبت 18% بانک آسیا را تبدیل به یکی از قوی ترین پرداخت کننده های وام در ترکیه می کند. با این حال دولت، با استناد به عدم ارائهء اطلاعات و مدارک در رابطه با عده ای از سهام داران، حرکت بی سابقه ای را برای تحت کنترل درآوردن مدیریت بانک انجام داد. طبق گفته های تورهان بوزکورت، دبیر سرویس اقتصاد روزنامهء زمان، "این تلاشی برای ورشکستگی یک بانک از سوی دولت بود".

این حرکت علیه بانک آسیا موجب ایجاد نگرانی میان سرمایه گزاران خارجی در ترکیه شد و بلافاصله بر روی بازار بورس استانبول تأثیر گذاشت. سهام بانک ها با شرکای خارجی به واسطهء ضرر سنگین بین سوم و چهارم فوریه آسیب دید.

آیا هیچ گونه پیش بینی مبنی بر سقوط بانک آسیا پیش از عصر سوم فوریه وجود داشت؟ با پی گیری نوسان های بازار بورس می توان این چنین ادعا کرد که چنین داستانی درست بعد از ظهر سوم فوریه منتشر شد. شاخص اصلی بازار بورس استانبول با 335 واحد افزایش در آن روز آغاز به کار کرد و به 90,048 واحد رسید. با این حال در دور کاری بعد از ظهر موج سنگین غیر منتظرهء فروش باعث سقوط شاخص اصلی تا 2,204 واحد و نزدیک به 87,509 واحد در روز شد. شاخص سهام بانکی با ضرر سنگین، سقوط 4,24 درصدی، آسیب دید، که حاکی از واکنش شدید سرمایه گزاران در سهام بانکی است.

ادامهء فروش در بازار بورس بعد از تصمیم گیری علیه بانک آسیا در چهارم فوریه رسماً اعلام شد. شاخص اصلی با از دست دادن 1,598 واحد دیگر در روز، به 85,910 نزدیک شد. سهام بانکی با از دست دادن 4% مجدداً متضرر شد. تنها ده روز پیش از آن بر سر این که آیا شاخص بازار بورس می تواند تا معیار 100,000 واحد سقوط کند، میان ناظران بازار مجادله بود.

سرمایه گزاران خارجی نگرانی خود را، از این که مدیریت بانکی در ترکیه به آسانی می تواند در معرض ورشکستگی قرار گیرد، نشان می دهند. تحت کنترل درآوردن یک بانک با ساختار سرمایه قوی – که مراسم بازگشایی اولین شعبه اش در سال 1996 با حضور نخست وزیر وقت و خود اردوغان، و شهردار وقت استانبول همراه بود – چیزی نیست که سرمایه گزاران خارجی با آن کنار بیایند.

اوموت اوران، نماینده مجلس از سوی جناح مخالف اصلی، حزب جمهوری خواه مردم، سئوالاتی را با نمایندهء پارلمانی نخست وزیر علی باباجان که متصدی امور اقتصادی است، در راستای شفاف سازی آنچه پشت پرده می گذرد، مطرح کرد. سندی را که اوارن در اختیار المانیتور قرار داده شامل سه سئوال است:

  • آیا تحت کنترل درآوردن مدیریت بانک آسیا دستور اردوغان بوده است؟
  • هدف معاون پارلمانی BDDK با اردوغان در تاریخ دوم فوریه چه بود؟ آیا بر سر عملکرد بانک آسیا بوده است؟
  • نظر به اینکه بانک آسیا از سال 1996 مشغول فعالیت بوده است، آیا دقیقاً هم اکنون متوجه فقدان ارائهء اطلاعات و مدارک مربوط به سهام داران ویژه شده اند؟

 

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial