رفتن به محتوای اصلی

پیشنهاد جدید ایران چیست؟

ایران پیشنهاد قطع غنی سازی 20 درصد را می دهد اما هم چنین خواهان تکمیل رآکتور آب سنگین اراک است که می تواند به تولید پلوتونیوم و مآلا سخت بمب هسته ای منجر شود.
Iranian Foreign Minister Mohammad Javad Zarif addresses a news conference following nuclear negotiations with European Union's foreign policy chief Catherine Ashton, who is leading talks with Iran on behalf of the six world powers, at the United Nations in Geneva October 16, 2013. Iran called two days of nuclear talks with six world powers, United States, Russia, France, Britain, Germany and China, that ended on Wednesday "fruitful" and said it hoped for a new phase in relations. He said two sides had for t

به گفته یک منبع ایرانی که اصالت خود را در گذشته ثابت کرده است ایران پیشنهادی را برای حل بحران هسته اش ارائه نموده که مواردی از جمله تعلیق غنی‌سازی بیست درصدی، تعهد تبدیل ذخایر بیست درصدی به میله‌های سوخت و دست کشیدن از سوخت مصرف شده در راکتور آب سنگین اراک که قرار است تکمیل شود را در بر می‌گیرد.

این تعهدات در کنار پذیرش افزایش بازرسی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی باعث خواهد شد که این اطمینان ایجاد گردد که ایران نخواهد توانست به سرعت مسیر خود را به سمت ساخت سلاح اتمی منحرف گرداند.

منبع ایرانی که به سبب درخواست محرمانه ماندن مذاکرات 16 اکتبر ژنو خواسته است نامش فاش نشود گفته است که وزیر خارجه ایران محمد جواد ظریف، پیشنهاد خود را در قالب یک طرح دو مرحله ای که هر  مرحله شش ماه به طول می انجامد ارائه کرده است.

در مرحله اول، ایران تولید اورانیوم بیست درصدی را متوقف می‌کند و تلاش می‌کند که ذخایر موجود خود را به میله‌های سوخت برای استفاده در راکتور تحقیقاتی قدیمی تهران که ساخت آمریکاست و کاربرد پزشکی دارد تبدیل کند.

ایران تاکنون بخشی از 370 کیلوگرم اورانیوم غنی شده بیست درصد را (که آسانتر به اورانیوم با خلوص بالا با کار برد نظامی تبدیل می شود) یا به میله‌های سوخت تبدیل کرده و یا برای این کار در نظر گرفته است. در مورد توانایی فنی ایران برای انجام این کار تردیدهایی وجود دارد.

بنا به گفته این منبع، دیگر بخش‌هایی که در این پیشنهاد ارائه شده است، عبارتند از:

·         ارائه اطلاعات بیشتر در مورد راکتور آب سنگین اراک و از جمله دسترسی آژانس برای نظارت بر ساخت آن. تکمیل این راکتور بارها به تاخیر افتاده است و اخیرا برای پایان سال 2014 برنامه‌ریزی شده است. در گذشته دسترسی آژانس به این راکتور محدود بوده است. بنا به گفته این منبع، می‌توان در زمان تکمیل این راکتور توافقی را با آژانس برای مدیریت سوخت مصرف شده در آن به سرانجام رساند. سوخت مصرف شده در این راکتور حاوی پلوتونیوم خواهد بود که می‌توان با آن هم بمب هسته‌ای ساخت. این توافق شبیه به توافقی خواهد بود که اکنون ایران با روسیه دارد که بر اساس آن سوخت مصرف شده در نیروگاه بوشهر را به روسیه باز گردانده می شود.

·         نظارت کامل بر تاسیسات غنی‌سازی زیر زمینی در فردو که به یک مرکز تحقیقاتی تبدیل خواهد شد و مذاکره بر سر محدود کردن میزان تولید در تاسیسات هسته‌ای نطنز.

·         تصویب پروتکل الحاقی پیمان عدم اشاعه سلاح های هسته ای که امکان بازرسی‌های سرزده را فراهم خواهد کرد.

نمایندگان وزارت خارجه آمریکا و اتحادیه اروپا از هر گونه اظهار نظری در این زمینه خودداری نموده و قول خود در مورد محرمانه نگاه داشتن مذاکرات در این مرحله حساس را یادآور شده‌اند.

این پیشنهاد هرچند ایده‌های جدیدی را در بر می‌گیرد ولی شامل درخواست‌های پیشین آمریکا و شرکایش در مذاکرات با ایران مبنی بر خروج اورانیوم بیست درصدی از ایران، تعلیق فعالیت فردو و توقف کار تکمیل راکتور اراک نمی‌شود. در عین پیشنهاد ایران حال اشاره‌ای هم به حجم ذخایر رو به افزایش اورانیوم غنی شده با غلظت پایین‌تر ایران که اکنون به حدود ده هزار کیلو گرم رسیده است، نمی کند.

داریل کیمبال، مدیر اجرائی اتحادیه کنترل سلاح به المانیتور گفت اگر این اطلاعات دقیق باشد این "پاسخی است اصیل و جدی به پیشنهاد 1+5 که در آوریل در آلماتی ارائه شد هر چند که پیشنهاد مزبور نهائی نشده بود." کیمبال هم چنین اضافه کرد که پیشنهاد توقف غنی سازی 20 درصد و تبدیل آن به میله های سوخت "بطور اصولی منظور 1+5 را مبنی بر توقف تولید و حمل ذخیره موجود به خارج از ایران را برآورده می کند." وی در عین حال اضافه کرد که "راه حل پیشنهادی برای اراک نیز باید برای 1+5 پر جاذبه باشد بخصوص که ایران تاسیسات جداسازی پلوتونیوم از پس ماند سوخت رآکتور اراک را در اختیار ندارد. در ضمن اراک به اورانیوم غنی شده نیاز ندارد بلکه می تواند با اورانیوم معمولی کار کند."

هر چند آمریکا و اعضاء دائمی دیگر شورای امنیت و آلمان از ارائه جزئیات مربوط به پیشنهاد ایران سر باز زدند ولی رویکرد جدید ایران به دلیل تغییر لحن و ارائه یک پیشنهاد جدی و جدید ستودند.

وندی شرمن معاون وزیر خارجه آمریکا که ریاست تیم آمریکا در مذاکرات را بر عهده دارد به کریستین امانپور از سی ان ان گفته است که "جواد ظریف و تیم همراه او در حالی به این مذاکرات آمدند که آماده بحث های جدی و در جزئیات بودند. چنین صداقتی را من که قطعا ظرف دو سال گذشته که با ایرانی ها ملاقات می کردم ندیده بودم و دیگر همکارانم در 1+5 هم که مدت مدیدی است درگیر این قضیه هستند این برخورد را جدید و متفاوت یافتند."

وندی شرمن در پاسخ به این سئوال که ایا ایرانی ها پیشنهاد مشخصی در باب شش ماه دوره اعتماد سازی داده اند گفت: "صحیح تر این است که ما همیشه که چارچوبی داشته ایم و ایران هم اینک آنرا پذیرفته است و آن این است که ما مذاکراتی خواهیم داشت تا روشن شود که هدف نهایی مذاکرات چیست، گام‌هایی که باید برداشته شود کدام است و گام نخست اعتمادساز چگونه گامی خواهد بود، و بالاخره اینکه زمانی را برای رسیدن یک توافق فراگیر مشخص کنیم".

پیش از مذاکرات المانیتور گزارش کرده بود که ایران با پیشنهاداتی جدی و جدید وارد مذاکرات خواهد شد ولی بر این نکته تاکید دارد که هدف نهایی مذاکرات در ابتدا روشن شود پیش از اینکه حاضر به دادن هرگونه امتیازی شود.

مقامات ایرانی همچنین گفته‌اند که می‌دانند کنگره آمریکا تحریم‌ها را در ابتدا لغو نخواهد کرد و این ایده در شرایطی که کنگره از تحریم‌های جدید سخن می‌گوید واقع‌بینانه به نظر می‌رسد.

سناتور مارکو روبیو (ج. فلوریدا) لایحه ای را پیشنهاد کرده‌ است که تحریم های جدیدی بر ایران اعمال شود در حالی که ترنت فرنکس، نماینده ایالت آریزونا به دنبال طرحی است که به پرزیدنت برک اوباما  اجازه استفاده از نیروی نظامی علیه برنامه هسته‌ای ایران را بدهد. به همین سبب، پیشنهاد ایران که با المانیتور در میان گذاشته شده است بیشتر ناظر به قطعنامه‌های سازمان ملل است و نه قوانین آمریکا.

البته طرف آمریکایی نیز باید گام‌هایی را در برابر اقدامات ایران بردارد که می‌تواند بعضی فشارها را از روی ایران را بر دارد و نیاز به موافقت کنگره آمریکا نیز ندارد. یکی از این گزینه‌ها برداشتن موانع خرید دارو توسط ایران از آمریکا و اروپا خواهد بود که هر چند ادعا می‌شود از تحریم‌ها مستثنا شده است ولی به دلیل نبود کانال مستقیم و مجاز بانکی بین ایران و بانک‌های اروپا و آمریکا به مانع برخورد کرده است.

آدام ژوبین رئیس دفتر کنترل دارایی‌های خارجی در وزارت خزانه‌داری آمریکا که مامور اجرای قوانین تحریمی ایالات متحده است برای اولین بار در ژنو در تیم آمریکایی مذاکرات حضور داشت.

شرمن در مورد دلیل حضور ژوبین در تیم آمریکایی در ژنو به سی ان ان گفته است: "دلیل حضور تیم مربوط به تحریم‌ها در این جا این است که... ایران درخواست رفع تحریم‌ها را کرده است. با این حال آنها باید محدوده تحریم‌ها را بدانند، بدانند که الزامات تحریم‌ها چیست، چگونه عمل می کنند، چگونه می شود آنها را رفع کرد، و این که کدام تحریم‌ها از دید ما ضروری است که بر جای خود باقی بمانند."

ایران و 1+5 قرار است که پیش از مذاکرات 7 و 8 نوامبر در ژنو گفتگو هائی در سطح فنی با یکدیگر داشته باشند.

اخرین خبر ها حاکی است که جواد ظریف در مصاحبه خود با سایت تابناک گفته است که منبع ایرانی، قطعا مغرض است و با غرض ورزی اطلاعات نادرست را در اختیار خبرنگار المانیتور قرار داده است.

باربارا اسلوین گزارشگر المانیتور در واشنگتن و همکار ارشد شورای آتلانتیک است. تمرکز او بر روی مسائل ایران است. توئیتر او BarbaraSlavin1@

More from Barbara Slavin

Recommended Articles