Dünyada benzeri olmayan makas: Enflasyon %83.5, faiz %12
Enflasyon oranının aralıktan itibaren baz etkisiyle düşmesi beklenirken, Erdoğan bunu seçim öncesinde düşük faiz politikasının başarısı olarak takdim edebilir.
Eylül ayı tüketici enflasyonu endeksinde (TÜFE) artış yüzde 3,08 olarak açıklanınca yıllığı da yüzde 83,45’e çıktı. Buna karşılık Merkez Bankası’nın politika faizinin yüzde 12’ye indirilmiş olması, enflasyon ile enflasyonu kontrol etmenin önemli bir aracı olan politika faizi arasında dünyada benzeri görülmeyen 71,5 yüzde puanlık bir makas oluşturdu.
İktidar, tamamen seçim odaklı bu durumu “heterodoks politika” uygulayarak resesyondan kaçınmak olarak rasyonalize etmeye çalışsa da bu söylem ciddiye alınmıyor. Enflasyonun kasımda yüzde 84 dolayına çıktıktan sonra aralık ayında baz etkisiyle yüzde 65 basamağına inmesi bekleniyor. Bu arada faizin ise tek haneye, yüzde 9’a kadar düşürülmesi muhtemel. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “faiz indiriminin enflasyonu indirdiği” iddiasını bir algı olarak seçmene yayma ve bu yolla kaybettiği güveni sandığa giderken toparlama gayretinde.
Beklentilere uygun olarak eylül fiyat artışı yaklaşık yüzde 3,1’i buldu ve yıllık artış yüzde 83,5’e yaklaştı. Eylül enflasyonunda elektriğe yüzde 20 ve doğalgaza gelen yüzde 21 artışlar kadar gıdada yüzde 2, eğitim harcama grubunda yüzde 7’ye varan fiyat artışları etkili oldu. Konut harcamalarında aylık artış yüzde 10’a yaklaştı.
Yurtiçi üretici (Y-ÜFE) ya da sanayici fiyatları da eylülde yüzde 4,78 artış gösterdi ve yıllığı yüzde 151,5’e ulaştı. Üretici fiyat artışlarının 12 aylık ortalaması 2023’e girerken yüzde 100’ün üstünde olacak gibi. Bu oran, başta devletin vergi, harç, ceza tarifeleri olmak üzere birçok kamusal mal ve hizmetin yıllık fiyat artışında ölçü olarak alındığı için (yeniden değerleme oranı) yeni yılda ağır zamlar tek başına bu kanaldan gelebilecek.
