Iraklı Şiilerin İran tarzı Şiiliğe karşı öteden beri bağışıklıkları vardı, bu konuda kimyalar uyuşmuyordu. Saddam Hüseyin sonrası dönemde Irak’a damgasını vurmak için uğraşan İranlılar hep başarısız oldu. Farklı zihniyet yapıları ve etnik dokular, siyasal İslam’a farklı yaklaşımların yanı sıra iki ulusun ilişkilerine fiilen hâkim olan husumet bunda etkili oldu. Bu, İran’ın Irak’ta nüfuz sahibi olmadığı anlamına gelmiyor. Ancak İran, Arap komşusundaki Şii dindaşlarının gönlünü ve zihnini fethetmeyi başaramadı.
Irak’ta bazı grupları destekleyen ve finanse eden İran, eski başbakan ve mevcut Cumhurbaşkanı Yardımcısı Nuri El Maliki’nin ve onun Dava Partisi’nin başlıca müttefiki oldu. Din adamı Mukteda El Sadr da İran’a yakındı ama bu yakınlık onu İran’ın Irak’taki adamı yapacak düzeyde değildi. Sadr, menfaatlerine göre anlaşan veya ayrışan, kendine özgü bir anlayışa sahipti. Aynı şey önde gelen başka Iraklı liderler için de geçerli. Bu nedenle Irak’ta Lübnan’daki Hizbullah’ın bir sureti oluşmadı. Ancak kendinden menkul halife Ebu Bekir El Bağdadi liderliğindeki İslam Devleti (İD), Musul’u ele geçirip Bağdat’ın kuzeyindeki Samarra’da bulunan iki İmam Askeri türbesinin yakınına kadar ilerleyince işler değişti.
Irak’taki gelişmelere vakıf İranlı bir yetkili, bu konuda bana şöyle dedi: “O gün bambaşka bir gündü. Hacı Kasım Süleymani (İran Devrim Muhafızları’ndaki Kudüs Gücü’nün komutanı) ve adamları, İran’ın Irak’ı bir ulus olarak önemsediğini gösterdi. Efsanevi komutanımız bizzat oraya gitti ve onu coşkuyla karşılayan Iraklı gönüllülerle birlikte savaştı. Hacı Kasım ve adamları olmasaydı Daeş (İD) şimdi Ehli Beyt mabetlerini yıkıyor oldurdu. O yüzden bugün bambaşka bir durum söz konusu.”
İran, Irak’taki siyasal ve dinsel nüfuzunu artırmak için kapsamlı gayretler başlattı. İranlılar hiç kuşkusuz ki sahadaydı. Ancak siyasi ve askeri sahnede Seyit Haşim El Haydari adında Iraklı bir din adamı da vardı. Bu isim, İran çizgisine Irak’ta güçlü bir yerel meşruiyet sağlıyordu. Haydari, videolarına da yansıyan hiddetli konuşmaları ve karizmasıyla, İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney’le olan güçlü bağlarıyla adeta Lübnan’daki Hizbullah lideri Hasan Nasrallah’ın bir kopyası. Haydari, Aşure döneminde de faal şekilde çalıştı. Şiiler için kutsal bir zaman dilimi olan Aşure dönemi, peygamberin torunu İmam Hüseyin’in Emevi ordusu tarafından öldürüldüğü Kerbela Savaşı’nı anar.
AL-MONITOR All-Access gives you unlimited access to all our journalism, the full Daily Briefing, exclusive interviews, premium newsletters, and live events — for less than $2/week.