Ana içeriğe atla

İD, Suriye ve Irak’ta eğitime yeni kurallar dayatıyor

İslam Devleti, eğitim sistemini şeriata ve Selefi ideolojisine göre şekillendiren düzenlemelerle Irak ve Suriye’de kültürel devrim gerçekleştirmeye çalışıyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Female school students wearing a full veil (niqab) walk along a street in the northern province of Raqqa March 31, 2014. The Islamic State in Iraq and the Levant (ISIL) has imposed sweeping restrictions on personal freedoms in the northern province of Raqqa. Among the restrictions, Women must wear the niqab, or full face veil, in public or face unspecified punishments "in accordance with sharia", or Islamic law. REUTERS/Stringer   (SYRIA - Tags: POLITICS CIVIL UNREST CONFLICT RELIGION SOCIETY EDUCATION TPX

İslam Devleti’nin (İD) projesi, bölge haritasını siyaseten değiştirmenin ötesine uzanıyor. Örgüt, kültürel, toplumsal, ekonomik, siyasi tüm alanlarda kapsamlı ve köklü bir değişim amaçlıyor. Rusya ve Çin’deki komünist devrimlere benzer büyük bir ideolojik devrim gündemde.

Bu tür ideolojik devrimleri yürüten hareketler, siyasal iktidarı ele geçirir geçirmez eğitim sisteminde radikal kültürel değişiklikler başlatır. Kültürel alandaki hedefleri başlıca öncelik addeder ve siyasal iktidarı da bu hedefleri gerçekleştirmenin aracı olarak görür. Bunun örnekleri Rusya, Çin ve İran gibi ideolojik devrim ve darbelerin gerçekleştiği ülkelerde yaşanmıştır.

Kültürel değişimin mahiyeti, devrimin modeli ve tabiatına göre değişir. Komünist devrimler, burjuvanın eğitim sistemini ve kültürel alandaki iktidarını tasfiye etmeye çalıştı. İran İslam Devrimi ise bilim ve bilgiyi İslamlaştırma hedefi doğrultusunda kendi dinsel anlayışına uymayan bilimsel ve ilmi teorileri saf dışı bıraktı, dini öğretilere riayet etmeyen eğitimcileri okul ve üniversitelerden attı.

Irak ve Suriye’de eğitim yılının başlamasıyla birlikte İD, okul ve üniversitelerde eğitim sistemini değiştirmeye yönelik genel kurallar duyurmaya başladı. Geniş kapsamlı değişiklikler içeren yeni düzenlemeler, müfredatın bazı bölümlerinin kaldırılması, bazılarının da değiştirilmesi yoluyla eğitim sistemine radikal bir kültürel devrim dayatmayı amaçlıyor. Bu eğitim devrimi, İD’in katı Selefi ideolojisine dayanıyor ve bu açıdan da İran İslam Devrimi’nin başlarında uygulanan İran modelinden çok daha vahim bir model oluşturuyor.

Düzenlemeler “Müminlerin Emiri’nden Cehaleti Ortadan Kaldırma ve Şeriat İlmini Yayma Müjdesi” başlığıyla resmi bir İD açıklamasıyla duyuruldu. Açıklama, eğitim ve yükseköğrenim bakanlıklarının yeni adı olan “İrfan Divanı’’ adına yapıldı.

Al-Monitor, bildirideki hususların doğruluğunu teyit etmek üzere Irak’ın Musul şehrinden ve Suriye’nin Rakka kentinden öğretmenler, üniversite hocaları ve eğitim alanında çalışan kişilerle telefon görüşmeleri yaptı.

Edinilen bilgiye göre yeni düzenlemeler, genel ve temel konuları kapsıyor. “Irak Cumhuriyeti’’ ve “Suriye Cumhuriyeti’’ gibi ibareler “İslam Devleti” olarak değiştirilmiş. Yurttaşlık ve milliyetçilik gibi değerlerle ilgili tüm konuların yanı sıra İD’in yorumuna göre hilafet devletinin din anlayışına ters düşebilecek tüm slogan ve marşlar kaldırılmış.

Kız ve erkek öğrencilerin ayrılmasını söylemeye gerek bile yok. Bu kapsamda kız okullarında erkek öğretmen ve elemanların çalışması yasaklanırken eğitim ve idareyle ilgili tüm kararlar şeriat kurallarına dayandırılmış. Bunlar, namaz saatlerinde derslere ara verilmesini, kız ve erkek öğrencilere Selefi şeriat anlayışı doğrultusunda İslami kıyafet giyme zorunluluğu getirilmesini içeriyor.

Düzenlemeler ayrıca müzik, resim, felsefe, sosyoloji ve psikoloji derslerinin kaldırılmasını öngörüyor, dinsel azınlıkların tarih ve inançlarının öğretilmesini yasaklıyor.

İD, kendi Selefi yorumuna göre İslamiyet’le bağdaşmayan fikir ve teoriler içerdikleri gerekçesiyle kimi eğitim uygulamalarını haram addediyor.

Din eğitimine gelince İD, içinde fazla değişiklik yapmadan Suudi Arabistan’da okutulan müfredatı dayatmış. Bu müfredatı çoğaltarak “Resmi Din Eğitimi Müfredatı’’ başlığıyla tüm sınıf ve düzeylerde geçerli olmak üzere okullara dağıtmış. Örgüt ayrıca “Öğrencilerin Selefi Anlayışa Göre Okumaya ve Dini Bilgilerini Artırmaya Teşvik Edilmesi İçin Ek Kaynaklar’’ başlığıyla İslami ideoloji, şeriat ve İslam tarihiyle ilgili çeşitli konularda broşür ve kitapçıklar dağıtmış.

İD ve Suudi Arabistan’ın dini müfredatları arasındaki paralellik, bu ikisinin Selefi teolojik temeller bakımından neredeyse aynı olduklarını gösteriyor. İngiliz gazeteci Patrick Cockburn’un Independent gazetesinde yer verdiği Suudi bir kaynağın İD’in ideolojisine dair sözleri de bunu yansıtıyor: “Bu normal. Hayatımız boyunca İD’le, İD’in fikirleri, okulları ve müfredatıyla yaşadık.’’

İD fizik, kimya, matematik, İngilizce ve Arapça derslerinde mevcut programları korumuş. Fakat dini yaradılış teorisiyle bağdaşmayan Darwin teorisi gibi bazı bölümleri çıkarmış. Fen derslerine “Allah’ın Yaradılış Yasaları’’ gibi yeni konu ve başlıklar eklenmiş.

Al-Monitor’un bahsi geçen kaynaklardan edindiği bilgiye göre İD kontrolündeki bölgelerde öğretmenler ve idareciler fazlasıyla endişeli. Önleyemedikleri büyük bir geriye gidişin yaşandığına inanan eğitimciler, İD’in zorla uygulattığı yeni düzenlemeleri duyururken insanları tehdit ettiğini, terörize ettiğini anlatıyor. Öğretmenlere ve okul personeline işlerine devam etmeleri gerektiği, aksi hâlde işten atılacakları ve ailelerini de kapsayacak şekilde başka yaptırımlara maruz kalacakları söylenmiş.

Bunun yanı sıra üniversitelerde tüm araştırma faaliyetleri parasızlık nedeniyle son bulmuş durumda. Bu alandaki mali kaynaklar daha önce Suriye ve Irak eğitim bakanlıkları tarafından sağlanıyordu. İD’in ise bu tip projeleri desteklemek gibi bir niyeti yok.

More from Ali Mamouri