Ana içeriğe atla

Hamas-El Fetih uzlaşısı İsrail için bir fırsat

İsrail, Hamas’ın FKÖ kurumlarına dâhil olarak İsrail’in varlığını üstü kapalı olarak kabullendiğini idrak etmeli. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.
Senior Fatah official Azzam Al-Ahmed (L) shakes hands with senior Hamas leader Moussa Abu Marzouq after announcing a reconciliation agreement in Gaza City April 23, 2014. The Gaza-based Islamist group Hamas and President Mahmoud Abbas's Palestine Liberation Organization (PLO) agreed on Wednesday to implement a unity pact, both sides announced in a joint news conference.REUTERS/Suhaib Salem (GAZA - Tags: POLITICS) - RTR3MBRU

İsrail'den yükselen tepkiler öfke doluydu. Hamas ile El Fetih arasındaki uzlaşı anlaşmasının 23 Nisan'da duyurulmasından kısa süre sonra İsrail Dışişleri Bakanı Avigdor Liberman, bunun müzakerelerin sonu olduğunu belirtti. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu da Filistin lideri Mahmud Abbas'a iki seçenek verdi: Ya Hamas'la uzlaşı ya İsrail ile barış müzakereleri. Oysa Filistinliler arasındaki uzlaşı, İsrail'e altın bir fırsat sunuyor: Gazze Şeridi'nin müstahkem bir Hamas kalesi olarak kalıcı hâle gelmesi yerine tekrar Filistin Yönetimi'ne geçmesi. Bu nedenle İsrail yönetiminin üstüne düşen, mevcut uzlaşının önemini etraflıca tartmaktır.

Hamas’ın değişmeye başlaması, İkinci İntifada sırasında Hamas liderlerinin hedeflenerek öldürüldüğü döneme uzanıyor. Hamas, birinci işi intihar eylemleriyle İsrail’e karşı cihat etmek olan bir terör örgütüyken varlığını sürdürmek isteyen bir siyasi hareket olmaya yöneldi. Zira o dönemki askeri operasyonlar, Hamas için bir tehditti. İntihar bombacılarını İsrail’e göndermeyi sürdürseydi varlığı tehlikeye girecekti.

Hareketin ocak 2006’da yapılan Filistin Yönetimi seçimleri için yürüttüğü çalışmalar ve akabinde sandıkta kazandığı sürpriz zafer, değişimi daha da hızlandırdı. Hamas temsilcileri, İsmail Haniye liderliğindeki Filistin hükümetini kurdu. Hareket bir anda, kendini Gazze Şeridi dâhil Filistin halkının kaderinden sorumlu buldu.

Bu sorumluluk doğal olarak aklıselim de getirdi. Her zaman FKÖ ile İsrail arasındaki anlaşmaları bozmaya çalışmış olan Hamas, ideoloji ile realite arasındaki büyük farkı idrak etti. Bu, zor bir ikilemdi. Hamas, bir yandan İsrail’e karşı cihada önderlik etme arzusundaydı; bir yandan da yönetim becerisine sahip olduğunu, Filistinlilere normal, sivil bir hayat sağlayabileceğini kanıtlamak istiyordu.

Hamas için işler her zaman yolunda gitmedi. Hareket tarzını bazen doğru tartamadı, gücünün sınırlarını bilemedi. Ancak, genel manada Hamas duruşunu değiştirdi. Tüm gündemi silahlı kolu İzzettin El Kassam Tugayları tarafından belirlenen bir hareketken, sivil görünümlü, meşru otorite arzusu olan bir harekete dönüştü. Bu sayede Hamas ve İsrail, ateşkes anlaşmaları yapabildi ve neredeyse doğrudan diyalog kurabildi.

Ancak tüm bunlara rağmen İsrail yönetimi, Hamas’ın 1987’de Birinci İntifada’nın başında Gazze’de kurulmasıyla yerleşen söylemini değiştirmedi. Yıllarca Hamas’ın yok edilebileceğine inanan İsrail, bunun imkânsız bir görev olduğunu her seferinde yeniden idrak etti. Hamas’ın kökleri daima toplumun derinlerinde oldu ve öyle de olmaya devam ediyor. Askeri yöntemler hareketi yok edemediği gibi onu büyüttü ve güçlendirdi. Bunun doruk noktası, Haniye’nin Filistin Yönetimi’nin ilk Hamaslı başbakanı olmasıyla 2006’da yaşandı. Hamas kurulduğundan beri hayal ettiği şeye bir gecede ulaşmış oldu, yani meşruiyet kazandı ve FKÖ’nün Filistin halkının tek temsilcisi olmadığını kanıtladı.

Ancak Hamas’ın değişip başta Gazze Şeridi olmak üzere Filistin bölgelerindeki insanların sorumluluğunu üstlenen bir siyasi harekete dönüşmesine rağmen İsrail, onu tanımayı reddetti. Bugün bile İsrail’de Hamas yönetiminin devrilmesini savunanlar var. Fakat hareket, Mısır’daki Müslüman Kardeşler’in devrilmesiyle yaşadığı sıkıntıya rağmen yok olmayacaktır.  

İsrail anlayışını değiştirmeli ve Filistin Yönetimi’nin Gazze’ye geri dönüyor olmasından yararlanmalı. İsrail, Hamas’ı yok etme söylemini bırakmalı ve hareketi, tehlikeye düştüğü anda başlattığı dönüşüm sürecini tamamlamaya zorlamalı. Belirtildiği gibi, değişim Hamas liderlerinin öldürülmesiyle başlamıştı. Gazze bugün her taraftan kuşatılmışken ve Mısır, Hamas’a ve onun ana örgütü Müslüman Kardeşler’e karşı acımasız bir savaş yürütürken bu süreç devam ediyor.

El Fetih’le varılan uzlaşı anlaşması, eğer tamamlanır ve uygulanırsa Hamas’ı değişime zorlayacaktır. Örneğin, İzzettin El Kassam Tugayları dâhil Hamas’ın güvenlik birimleri tasfiye edilip Filistin Yönetimi Başkanı’nın yetkisi altında ortak bir askeri yapıya dâhil edilebilir.

Gazze’ye yönelik boğucu ablukanın sürdürülmesi İsrail için ileride zararlı olur. Halk üzerindeki mağduriyet ve büyük baskı her şeyden önce Gazze Şeridi’ndeki radikal örgütlere yarıyor. Mağduriyet arttıkça ve Hamas, halkın iş, gıda ve barınma ihtiyaçlarını karşılayamadıkça radikal İslamcı örgütler güç kazanıyor. Bu, sadece İslami Cihat için değil, küçük Selefi örgütler için de geçerli. Hamas’ın zayıfladığı ölçüde bu örgütler güçleniyor.

Son aylarda Hamas kamu çalışanlarıyla güvenlik güçlerine maaşlarını eksiksiz ödemekte zorlanıyor. Gazze’de kazan epeydir fokurduyor. Kazan Hamas’la İsrail’in yüzüne patlamadan evvel Abbas’ın Hamas’la iş birliği hâlinde sorumluluğu devralması isabetli olur.

Geçmişte İsrail, Hamas’ın Orta Doğu Dörtlüsü’nün şartlarını kabul etmesini talep ediyordu. Bu koşulların arasında İsrail’in tanınması, Filistin Yönetimi ile imzalanan anlaşmaların kabulü ve terörün sona erdirilmesi vardı. Hamas, İsrail’i tanıdığını beyan etmez. Zira Hamas liderlerinin dünya görüşü, böyle bir adımı dinen küfür addeder. Bu nedenle Hamas, İsrail’le ilgili sivil ve diplomatik konuları Abbas ile Filistin Yönetimi liderlerinin nezaretine bırakacak, geçmişte yaptığının aksine imzalanan ve uygulamaya konan anlaşmalara muhalefet etmeyecektir.

Kaldı ki Hamas, İsrail’le Oslo Anlaşması’nı imzalamış olan FKÖ’nün kurumlarına dâhil olarak İsrail’in varlığını üstü kapalı biçimde tanımış oluyor. Hamas, yıllar içerisinde İsrail’in artık olmuş bitmiş bir gerçek olduğunu idrak etti. Ancak bunu alenen kabul etmesi, takip ettiği yöntem ve inançların başarısızlığını da kabul etmesi anlamına gelecek. Bunu istemek de artık fazla olur.

Join hundreds of Middle East professionals with Al-Monitor PRO.

Business and policy professionals use PRO to monitor the regional economy and improve their reports, memos and presentations. Try it for free and cancel anytime.

Free

The Middle East's Best Newsletters

Join over 50,000 readers who access our journalists dedicated newsletters, covering the top political, security, business and tech issues across the region each week.
Delivered straight to your inbox.

Free

What's included:
Our Expertise

Free newsletters available:

  • The Takeaway & Week in Review
  • Middle East Minute (AM)
  • Daily Briefing (PM)
  • Business & Tech Briefing
  • Security Briefing
  • Gulf Briefing
  • Israel Briefing
  • Palestine Briefing
  • Turkey Briefing
  • Iraq Briefing
Expert

Premium Membership

Join the Middle East's most notable experts for premium memos, trend reports, live video Q&A, and intimate in-person events, each detailing exclusive insights on business and geopolitical trends shaping the region.

$25.00 / month
billed annually

Become Member Start with 1-week free trial

We also offer team plans. Please send an email to pro.support@al-monitor.com and we'll onboard your team.

What's included:
Our Expertise AI-driven

Memos - premium analytical writing: actionable insights on markets and geopolitics.

Live Video Q&A - Hear from our top journalists and regional experts.

Special Events - Intimate in-person events with business & political VIPs.

Trend Reports - Deep dive analysis on market updates.

All premium Industry Newsletters - Monitor the Middle East's most important industries. Prioritize your target industries for weekly review:

  • Capital Markets & Private Equity
  • Venture Capital & Startups
  • Green Energy
  • Supply Chain
  • Sustainable Development
  • Leading Edge Technology
  • Oil & Gas
  • Real Estate & Construction
  • Banking

Already a Member? Sign in

Start your PRO membership today.

Join the Middle East's top business and policy professionals to access exclusive PRO insights today.

Join Al-Monitor PRO Start with 1-week free trial