Hamas’la İsrail arasında yer altı savaşı kızışıyor

İsrail ordusu, Hamas tarafından saldırı amacıyla kazılan ve Gazze Şeridi’nden İsrail topraklarına uzanan bir yer altı tünelini ortaya çıkardı. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor İsrail ordusunun Gazze sınırında tünel bulduğunu söylediği noktada çalışan bir delme makinesi, 18 Nisan 2016  Photo by REUTERS/Amir Cohen.
Ben Caspit

Ben Caspit

@BenCaspit

İşlenmiş konular

operation protective edge, moshe ya'alon, khaled meshaal, israeli-gaza border, israel defense forces, ismail haniyeh, hamas, gaza tunnels, gaza strip

Nis 18, 2016

Hamas’la İsrail arasında tüneller üzerinden süren ‘beyin savaşı’nın son raundu 18 Nisan’da tamamlandı. İsrail, Gazze Şeridi sınırında son iki haftadır yaşanan dramatik gelişmelerin nihayet kamuoyuna açıklanmasına izin verdi. Hafta sonunda bölgenin tamamı alarm durumundaydı. Filistinli haber kaynakları, İsrail Savunma Kuvvetleri’nin (IDF) sınır hattı boyunca hareket hâlinde olduğunu ve bölgede aşırı sayıda ağır inşaat makinesinin çalıştığını bildirmişti. IDF bölgeye çok sayıda asker kaydırırken yerel halka teyakkuz talimatı verilmiş, Gazze Şeridi’yle İsrail arasında uçuşan söylentilerin ardı arkası kesilmemişti.

Yayın yasağı 18 Nisan öğleden önce kaldırılınca Hamas’ın saldırı amacıyla kazdığı bir tünelin IDF tarafından tespit edilip işlevsiz hâle getirildiği bildirildi. Haberlere göre Gazze Şeridi’nin güneyinden başlayan tünel İsrail’in onlarca metre içlerine uzanıyordu. Bu, İsrail’in 2014 yazında gerçekleştirdiği Koruyucu Hat Harekâtı’ndan sonra ortaya çıkardığı ilk tüneldi.

Tünelin iki hafta önce tespit edilmesinin ardından bölgenin tamamında medyaya ağır bir karartma uygulandı. Tünelin içine giren ve Filistin tarafına da geçen IDF askerleri tüneli işlevsiz hâle getirmek için aralıksız çalışırken İsrail medyasına konu hakkında yayın yasağı getirildi. Yasak ancak tünel kapatılınca kaldırıldı.

Bu olay, İsrail’in yeni teknolojiler kullanarak tünel meselesinin çözümüne muazzam çaba harcadığını gösteriyor. Demir Kubbe hava savunma sistemine atfen “Tünel Demir Kubbesi” diye anılan bu teknolojiye de katı bir medya karartması uygulanıyor. Son aylarda Gazze Şeridi sınırında onlarca IDF buldozeri, yüzlerce delme makinesi çalışıyor. Sınır hattı boyunca yüzlerce noktada, derinliği onlarca metreyi bulan kazılar yapıldı. Ordunun İstihkâm Birliği teknolojik cihazlar kullanıyor ve bu teknoloji yer altından İsrail topraklarına geçen saldırı amaçlı tünellerin tespitini sağlıyor. İsrail şu ana kadar bu teknolojiye yaklaşık 300 milyon şekel (80 milyon dolar) harcamış durumda.

Bu yıl içerisinde Hamas’ın kazdığı birçok tünel yapım esnasında çöktü. İsrail’in yapım aşamasındaki tünelleri “uzaktan kumanda” ile patlatan bir yöntem geliştirdiğine dair hem Gazze’de hem İsrail’de söylentiler ve şehir efsaneleri dolaşıyor. Tüm İsrailli sözcüler böyle bir yöntemin varlığını yalanlıyor. Ancak Savunma Bakanı Moşe Ya’alon tünelin ortaya çıkışının ardından şu açıklamayı yaptı: “Hamas son aylarda bir dizi tünel çökmesi yaşadı, kazı işinde çalışan birçok kişi hayatını kaybetti. Şimdi de bir tünel ortaya çıkarıldı. Yine de biz Hamas’ın bundan ders çıkaracağı ve bu işten vazgeçip halkının refahı için uğraşacağı gibi bir düşünceyle kendimizi kandırmıyoruz.”

Ya’alon’un bu vurgulu iması İsrail ile Hamas arasında Koruyucu Hat Harekâtı’ndan beri süren beyin savaşına bir nebze ışık tutuyor. Hamas’ın silahlı kanat lideri Muhammed El Deif “tünellerin babası” olarak biliniyor. Deif’in stratejik hedefi, tünel ağının onarılması ve Hamas’ın İsrail içlerinde sürpriz saldırılar düzenleme imkânına kavuşması.

Hamas karada, denizde ve havada IDF ile aşık atamayacağını biliyor. Deif’in Hamas savaşçılarına sağlayabildiği tek avantaj yer altında oldu. Zira burası IDF’nin alışık olmadığı, üstünlüğünü kullanamadığı bir alan. İşte bu nedenle Hamas tüm enerjisini tünellerin yeniden yapımına odaklıyor. Geçmiş tecrübelerin de gösterdiği gibi İsrail’e diz çöktürmenin tek yolu Gilad Şalit olayında olduğu gibi bir İsrail askerini kaçırmaktan geçiyor. 2006’da kaçırılan Şalit 2011’de serbest bırakılmıştı.

Asker kaçırmak için de Hamas’ın İsrail topraklarına uzanan bir tünele ihtiyacı var. Böylece Hamas’ın seçkin birliği olan Nukba savaşçıları IDF’ye sürpriz bir saldırı düzenleyerek bir iki İsrail askerini yakalayıp Gazze Şeridi’ne götürebilecek. Bu durumun farkında olan İsrail de tüm enerjisini tünel sıkıntısını aşmaya vakfediyor.

Bu arada hem Hamas içinde hem İsrail yönetiminde yoğun siyasi mücadeleler yaşanıyor. İsrail Savunma Bakanlığı Siyasi Askeri İşler Dairesi Başkanı Amos Gilad 13 Nisan’da yaptığı açıklamada Gazze’de iki kanadın çatıştığını söyledi: “Diplomatik kademe terör kademesi üzerinde üstünlük ve önceliğe sahip. Ancak diplomasi Muhammed Deif’in umurunda değil. O istediğini yapıyor ve tüm adamları da peşinden gidiyor. (…) Dolayısıyla aslında iki yapı var. Biri İran’la çalışıyor, biri diplomatik zeminde çalışıyormuş gibi yapıyor. Mısır’la görüşmeler yürütürken İslam Devleti ile iş birliği yapıyor.”

Gilad’ın bu sözleri, Koruyucu Hat Harekâtı’ndan beri Hamas’ın farklı kampları arasında yaşanan mücadeleye dair sadece buzdağının görünen ucunu oluşturuyor. Uzun lafın kısası Koruyucu Hat Harekâtı’nın sonlarında IDF’nin suikast girişiminden sağ kurtulan Deif, Hamas’ta bağımsızlığını ilan etmiş durumda. Deif artık ne İsmail Haniye’nin temsil ettiği iç siyasi yapının ne de Siyasi Büro Şefi Halid Meşal’in temsil ettiği dış diplomatik yapının talimatlarına uyuyor.

Filistinli neferlerin desteği için bir dizi Selefi örgüt ve İslam Devleti odağıyla rekabet eden Hamas’ın silahlı kanadı kendi gündemini kendi belirliyor. Kıdemli bir İsrail istihbarat kaynağı kimliğinin gizli kalması kaydıyla Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Hamas şu aşamada İsrail’le yeni bir çatışma lüksü olmadığını idrak etse de silahlı kanat her şeyi yapabilir. Buna İsrail’le yakın gelecekte kapsamlı, sürpriz bir gerilim ve yeni bir çatışma ihtimalleri de dâhildir.”

Deif şimdi İsrail’in tünel tehdidini bertaraf edecek teknolojik bir hamlenin eşiğinde olduğunu görüyor ve bu da her şeyi daha da aleni hâle getiriyor. Hamas adamlarına zar zor maaş öderken Deif örgütün tüm kaynaklarını tünel yapımına yatırdı. Üst düzey bir İsrail savunma yetkilisine göre “Deif yine köşeye sıkışmış durumda.” Bu ve başka savunma yetkilileri Deif ile yardımcısı Muhammed Sanvar’ın hızla İran’a yöneldiklerini düşünüyor.

Bu arada İsrail’de eski bir kavga da yeniden alevleniyor. Bu kavganın bir tarafında muhalefetten Yisrael Beitenu Partisi lideri Avigdor Liberman ve koalisyon ortağı Eğitim Bakanı Naftali Bennett, diğer tarafında ise Başbakan Benjamin Netanyahu, Savunma Bakanı Moşe Ya’alon ve askeri teşkilatın tamamı var. Tünelin bulunması kamuoyuna yansır yansımaz Bennett bunun İsrail’in egemenliğine saldırı olduğunu ve her türlü yanıtı hak ettiğini belirtti. Liberman da bir süredir Gazze’deki Hamas rejimini devirmek ve terörün kökünün kazımak gerektiğini söylüyor.

Şimdilik Netanyahu’yla Ya’alon’un yaklaşımı galip geliyor ama İsrail kamuoyunda huzursuzluk devam ediyor. Yaz ayları yaklaşırken İsrail’de -- ve muhtemelen Gazze’de de – kimse 2014 yazının tekrarını istemiyor.

Recommended Articles

Hamas için seçim zamanı: Mısır mı İran mı?
Shlomi Eldar | Gazze | Oca 10, 2020
Halid Meşal’in gözü yeniden Hamas liderliğinde mi?
Adnan Abu Amer | | Oca 9, 2020
Siyasi krizler Hamas-İsrail arasında esir takasının önünü açabilir
Adnan Abu Amer | israil filistin çatışması | Ara 13, 2019
Hamas İsrail’in teşviklerini kabul edecek mi?
Adnan Abu Amer | Palestinian reconciliation | Kas 26, 2019
El Fetih ve Hamas’ın Türkiye rekabeti
Adnan Abu Amer | Palestinian reconciliation | Kas 21, 2019

Recent Podcasts

Featured Video

More from  İsrail'in Nabzı

al-monitor
İsrail ve Türkiye arasında buzlar eriyor mu?
Rina Bassist | Coronavirus | Nis 13, 2020
al-monitor
Netanyahu’nun koronavirüse karşı gizli silahı: Mossad
Ben Caspit | Coronavirus | Nis 1, 2020
al-monitor
Rusya, İsrail ile Hamas arasındaki oyunun kurallarını değiştirebilir
Shlomi Eldar | Rus etkisi | Mar 4, 2020
al-monitor
İsrail ve Türkiye Akdeniz’de kafa kafaya gelir mi?
Joshua Krasna | Savunma ve güvenlik iş birliği | Oca 23, 2020