Yarım asırlık yasaktan sonra Suriye’de Kürtçe eğitim

Suriye’de Baas döneminde yasaklı olan Kürtçe PYD kontrolündeki bölgelerde okutulmaya başlandı. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Suriye’nin Derik kasabasında bir okulda Kürtçe dersine katılan öğrenciler, 31 Ekim 2012 Photo by REUTERS/Thaier al-Sudani.

İşlenmiş konular

syrian kurds, syrian civil war, minorities, language, democratic union party, baath party, arabic

Kas 6, 2015

DERBESİYE, Suriye — Suriye Kürdistanı’nda Demokratik Birlik Partisi (PYD) ve onun müttefikleri denetiminde olan bölgelerde 2015-2016 eğitim yılı başladığında yeni okul müfredatı ve eğitim sistemi birçok insanı şaşırttı. Batı Suriye’deki özerk yönetim, 2014’te okullarda Kürt dilinin öğretilmesi için karar almıştı. Böylece Kürtçe birinci sınıftan üçüncü sınıfa kadar müfredata ders olarak eklendi, diğer sınıflarda ise eğitim dili olarak belirlendi. Bu bir ilk. Zira Kürtçenin Suriye’de okullarda okutulması 1963’te Baas Partisi döneminde yasaklanmış, Kürtçe öğretenler de tutuklanmakla karşı karşıya kalmıştı.

Okullarda Kürtçenin benimsenmesi aralarında Kürtlerin de olduğu bazı kesimlerce tepkiyle karşılandı. İtiraz edenlere göre eğitim sistemine faydası olmayan partizanca bir adım olan bu uygulama okula giden çocukların sayısında azalmaya yol açabilir.

Kürt bölgelerindeki yönetim, 2014’te Kürt dilinin öğretilmesi için kitap basmak, öğretmen yetiştirmek ve eğitim sürecini yönetecek profesyonel kadrolar oluşturmak amacıyla maddi kaynak sağlamıştı. Yönetime göre çocukların anadillerini öğrenmesi yurtsever nesillerin yetişmesi için şart.

Cezire vilayetindeki Demokratik Özyönetim Yürütme Kurulu Başkanı Ekrem Hisu konu hakkında Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Anadilde eğitim kültürel hak kullanımının bir şeklidir. Bu haklar demokrasiyi uygulayan ülkelerin önceliklerinden biridir. Demokratik Özyönetim, eğitim komisyonu aracılığıyla anadilin yanı sıra Süryanice ve Arapça eğitim verilmesini kararlaştırarak demokrasiyi hayata geçirmek ve Rojava’daki tüm unsurların kimliğini korumak amacıyla farklı dillerde eğitimin önünü açtı. Biz de Rojava’daki Demokratik Özyönetim’in genel koordinasyon başkanlığı olarak eldeki tüm imkânlarla bu adımı destekleme kararı aldık. Bundan geri adım atmayacağız. Çünkü Rojava’nın kararı demokratik uygulamalarla uyumlu. Demokratik Özyönetim yeni bir Suriye’yi, herkes için birleşik federal bir Suriye’yi inşa etme potansiyeline sahip. Böylece demokrasiyi Suriye’nin her yerinde uygulama imkânına kavuşuruz.”

Suriye’de ayaklanmanın patlak verdiği 2011’den önce Kürt, Süryani ve Türkmen azınlıklar anadillerinde eğitim alamıyor, okullarda sadece Arapça öğrenebiliyordu.

Şu an anadilini öğrenmekte olan Kürt öğrenci Mezkin Ali Kürtçeyi başkalarına da öğretmek için öğretmen olmayı planlıyor. Ali Al-Monitor’a şöyle diyor: “Eskiden okulda kendi aramızda bile Kürtçe konuşmamıza izin verilmiyordu. Bugünkü durum birçok Kürt için adeta bir rüya. Anadilimi öğrenmekten, onu Arap arkadaşlarıma öğretmekten gerçekten mutluyum.”

Demokratik Özyönetim erken çocuk eğitimi alanında da kadro yetiştiriyor. Suriye hükümeti bu adıma onay vermiş değil. Bazı Kürt siyasi partiler de bundan hoşnut değil ama özerk yönetim yoluna devam ediyor.

Kürt dil hareketinde yer alan ve Kürt eğitim sektörünün yönetiminde çalışan Tişrin Üniversitesi Sosyoloji Bölümü mezunu Sozdar Muhammed El Muhammed Al-Monitor’a şöyle konuşuyor: “Şu an yaşadığımız zorluklara rağmen başaracağımızdan eminiz. Çünkü ilkokullarda ve ortaokullarda Arapça ve Kürtçe öğretecek yeterli kadromuz var. Akademik eğitimlerini hem Kürtçe hem Arapça dallarında tamamlayan birçok eğitimci var. Diğer uzmanlık alanlarından mezun öğretmenler de oldukça fazla. Rojava’da 25 Ağustos 2015’te yapılan konferansta alınan karar gereğince bölgelerimizde bir eğitim programı oluşturduk. Suriye’deki tüm unsurlar, Araplar, Süryaniler, Kürtler bunu kabul etti. Alınan karara göre tüm unsurlar, birinci sınıftan üçüncü sınıfa kadar kendi anadillerini öğretme hakkına sahip. Bizler tüm çocuklar, tüm unsurlar için çalışıyoruz. Nitekim Kürtçe bilmeyen Arap çocuklara da Suriye’deki üniversitelerden mezun öğretmenler tahsis ettik. Bu öğretmenler okulların idari komisyonları tarafından atandı.”

Bir görüşe göre Suriye Kürdistanı’nda eğitim sistemi ile müfredatın değişmesi Suriye’nin bölünmeye başladığının işareti. Yeni müfredata karşı çıkanlar Kürt işgalinden bahsediyor. Al-Monitor’un görüştüğü insanlar ise çocuklarına anadillerini öğretmek için ellerinden geleni yapacağını söylüyor. Böylece Kürt çocuklar günlük hayatın gereksinimlerine uygun olarak hem Kürtçeden hem Arapçadan yararlanabilecek.

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Suriye'nin Nabzı

al-monitor
HTŞ, İdlib ateşkesinden istifade ederek saflarını sıklaştırıyor
Khaled al-Khateb | | May 1, 2020
al-monitor
Suriyeli Kürtler ABD himayesinde uzlaşı görüşmelerine başladı
Ivan Hassib | Kürtler ve Kürdistan | May 1, 2020
al-monitor
Türkiye Suriye’deki muhalif bölgelerine yeni bir sınır kapısı açıyor
Khaled al-Khateb | Suriye çatışması | Nis 16, 2020
al-monitor
Türkiye sınırındaki mülteci kampları koronavirüse ne kadar hazır?
Mohammed al-Khatieb | Coronavirus | Nis 9, 2020