Mısır Türkiye’yle rekabeti Irak’a taşıyor

Türkiye’yi Irak’ta etkisiz kılmak isteyen Mısır, Bağdat’la ekonomik ve askeri ilişkilerini güçlendirmeye yöneldi.

al-monitor Almanya’nın başkenti Berlin’de görüntülenen Mısır Cumhurbaşkanı Abdül Fettah El Sisi, 19 Kasım 2019 Photo by Photo by Sean Gallup/Getty Images..

İşlenmiş konular

reconstruction, turkish-egyptian relations, turkey-iraq relations, turkish influence in the middle east, egypt-iraq relations

Tem 22, 2020

Mısır sadece Libya’da değil, Türk ordusunun 15 Haziran’dan bu yana PKK’ya karşı operasyonlar yürüttüğü Irak’ta da Türkiye’yle karşı karşıya geliyor. 

Irak Türkiye’yi egemenliğini ihlal etmek, iyi komşuluk ilkelerine uymamakla suçlarken, Irak parlamentosu operasyonların durdurulması için 6 Temmuz’da BM Güvenlik Konseyi’ni harekete geçmeye çağırdı.

Mısır da Bağdat-Ankara geriliminden faydalanarak Irak’la ilişkilerini güçlendirme çabalarına hız verdi. 

Kahire Bağdat’a diplomatik ve siyasi destek verirken, Mısır Dışişleri Bakanlığı 18 Haziran’da Türkiye’nin askeri harekâtını kınayan bir açıklama yaptı.

Bakanlık daha sonra yaptığı ayrı bir açıklamada Türkiye’nin temelsiz milli güvenlik iddialarıyla Irak’ın egemenliğini ihlal etmeye devam ettiğini, bu eylemlerin kabul edilmez olduğunu ve bölgesel barış ve güvenliğe zarar verdiğini söyledi. 

Türk Dışişleri Bakanlığı ise 3 Temmuz’daki yanıtında Mısır’ın kınamasını “trajikomik” olarak niteleyerek, “Mısır’ın (…) ülkemizi bölgede istikrarsızlık kaynağı olarak itham etmesini reddediyoruz” dedi.

Bağdat, Kuzey Irak’taki harekât karşısında Türkiye’yi ticari yaptırımlarla tehdit ederken, Mısır ekonomik alanda da Irak’la yakınlaşmaya çalışıyor.

Irak Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ahmed El Sahaf 3 Temmuz’daki açıklamasında Ankara’ya karşı ekonomik baskı seçeneğinin de değerlendirildiğine işaret ederek, “Irak’ta onlarca Türk şirketi var ve Türkiye’yle ticaret 16 milyar doların üzerinde. Şu an tüm bu unsurları inceliyoruz” şeklinde konuştu.

Bu arada, 30 Haziran’da Mısır Başbakanı Mustafa Madbuli ile görüşen Irak Büyükelçisi Ahmed Nayif El Duleymi, Mısır’la ekonomik ilişkileri geliştirmek istediklerini, Irak’ta yeniden imar çalışmalarına Mısırlı şirketlerin katılımını beklediklerini söylemişti.

Büyükelçi ile daha sonra Uluslararası İşbirliği Bakanı Rana El Meşat da görüştü. 8 Temmuz’daki görüşmede Irak’taki yeniden imar çalışmalarında Mısır özel sektörünün nasıl yer alabileceği ve ekonomik işbirliğinin nasıl geliştirileceği ele alındı.

Mart 2019’da Türk Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu Irak’ın yeniden inşasında Türkiye’nin anahtar rol oynayacağını söylemişti.

Mısır’ın Irak’a yönelik çabaları tıbbi yardımı da kapsıyor. Mısır Sağlık Bakanı Hale Zayid Irak Büyükelçisi ile 5 Temmuz’da yaptığı görüşmenin ardından koronavirüs salgınıyla mücadele kapsamında Irak’a tıbbi malzeme gönderileceğini açıkladı. 

Mısır, güvenlik ve terörle mücadele alanında da Irak’la işbirliğini artırıyor. Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin 24 Haziran’da Irak, Mısır ve Ürdün’ün terörle mücadele konusunda üçlü görüşmeler yapacağını duyurdu. Irak Savunma Bakanlığı 2016 yılında binlerce Iraklı askerin Mısır’da eğitim alacağını açıklamıştı.

Kahire Üniversitesi’nde siyaset bilimci olan Tarık Fehmi, Irak bağlamındaki son gelişmeleri Al-Monitor’a şöyle değerlendirdi: “Mısır Irak’la ilişkileri güçlendirerek Irak’ta hırsları olan Türkiye’yi rahatsız ediyor. Bağdat, Türkiye ve İran’ın nüfuzunu savuşturmak için Arap işbirliğine dönmek istiyor. Bu nedenle Irak Mısır’la yakınlaşıyor. Türkiye’nin hırslarına karşı iki ülkenin temel ortak menfaatleri var.”

Fehmi sözlerini şöyle sürdürdü: “Irak’ın Saddam Hüseyin zamanında milyonlarca Mısırlı işçiye ev sahipliği yapması, Mısırlıların Irak halkı arasında kabul gördüğünü gösterdi. Bu da Irak-Mısır ilişkilerine hem siyaseten hem de yatırımlar açısından halk desteği sağlıyor. (…) Türkiye Mısır’ın kendisine karşı tutum aldığının, Irak’ta güçlü bir varlık gösterebileceğinin farkında. Türkiye’nin Kuzey Irak’taki askeri adımlarını kınayan Mısır’a Türk Dışişleri Bakanlığı’nın sert bir üslupla yanıt vermesinin nedeni budur.”

Fehmi’ye göre Mısır, Kuzey Irak ve Suriye’deki Kürtlerle de yakın ilişkiler kurmalı. 

Geçmişte dışişleri bakan yardımcılığı yapan Arap Yatırımcılar Birliği Genel Sekreteri Cemal Bayumi ise Al-Monitor’a şöyle konuştu: “Mısır, Arap dünyasında ve özellikle Irak’ta diplomatik ve ticari varlığını güçlendirme politikasına yöneliyor. Türkiye Irak’ı iki amaçla hedef alıyor. Birincisi, Kuzey Irak’taki üsler üzerinden askeri varlık oluşturmak ve Arap dünyasında askeri nüfuzunu artırmak. İkincisi, hem Kuzey Irak’ta hem Suriye’de Kürtleri hedef almak. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan halkına bunların Türkiye için tehdit olduğunu söylüyor.”

Reuters haber ajansına konuşan bir Türk yetkili, Kuzey Irak’ta devam eden operasyonlarda bölgedeki Türk askeri üslerinin artırılmasının hedeflendiğini söylüyor.

Bayumi’ye göre “Mısır, halkların yakınlığı ve Irak’ta gördüğü kabule dayanarak Türkiye’nin Irak’taki planlarını bozmaya çalışıyor. Bu doğrultuda Irak’a destek için Dışişleri Bakanlığı ve Arap Birliği üzerinden diplomatik girişimlerini artırmış durumda.”

Arap Birliği 15 Haziran’daki açıklamasında şu ifadeleri kullanmıştı: “Türkiye’nin askeri müdahalesi Irak’ın egemenliğine saldırıdır ve Bağdat hükümeti ile koordinasyon olmaksızın gerçekleşmektedir. Bu, Ankara’nın uluslararası hukuku ve Arap komşularıyla ilişkilerini önemsemediğini göstermektedir.”

Irak’taki iç sorunlara dikkat çeken Bayumi sözlerini şöyle sürdürdü: “Mısırlı yatırımcılar için Irak’taki başlıca sıkıntılar bürokrasi, istikrarsızlık ve silahlı grupların yaygın varlığından kaynaklanıyor. Mısır hükümeti Irak’la işbirliği halinde bu engelleri kaldırmaya, Mısır özel sektörünü yeniden imar projelerine katılması ve Türk yatırımcılarla rekabet etmesi için teşvik etmeye çalışıyor."

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Özel etkinlikler
  • Sadece davet brifingi

Recommended Articles

Irak su meselesinde Türkiye’ye karşı hangi kozları kullanabilir?
Omar al-Jaffal | Su sorunları | Ağu 12, 2020
İsrail, Kudüs’teki Türkiye projelerini hedef alıyor
Ahmad Melhem | | Tem 2, 2020
Türkiye’de Rusya’ya güven, ABD'ye güvensizlik azaldı
Ayla Ganioglu | | Haz 30, 2020
Petrol Erdoğan’ın Suriye siyasetini düze çıkarabilir mi?
Fehim Taştekin | türk-kürt çatışması | Mar 13, 2020
Bir televizyon dizisi Kahire-Ankara gerilimini nasıl artırdı
Salwa Samir | Sanat ve Eğlence | Kas 27, 2019

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Mısır'ın Nabzı

al-monitor
Arap ülkeleri Türkiye’ye karşı birleşebilir mi?
Hagar Hosny | Türkiye-Körfez ilişkileri | Eyl 16, 2020
al-monitor
Kıbrıs-Mısır boru hattı projesi hayata geçebilir mi?
Mohamed Saied | Petrol ve gaz | Eyl 13, 2020
al-monitor
Ürdün ve Irak ile bağlarını güçlendiren Mısır, Türkiye’ye ne mesaj veriyor?
Mohamed Saied | ekonomi ve ticaret | Eyl 5, 2020
al-monitor
Mısır’dan Ayasofya’ya karşı Azize Katerina hamlesi
George Mikhail | | Ağu 7, 2020