Kahire Suriye müzakerelerinde arabulucu olabilir

BM Suriye temsilcisinin Kahire’yi Suriye’deki sürece dahil olmaya çağırması, Şam rejimi ile muhalif güçler arasında arabuluculuk için Mısır’ın öne çıktığını gösteriyor. İngilizceden Türkçeye çevrilmiştir.

al-monitor Mısır Dışişleri Bakanı Semih Şükrü Kahire’de Fransız muhatabı Jean-Yves Le Drian ile görüşmede, 29 Nisan 2018 Photo by REUTERS/Mohamed Abd El Ghany.
Albaraa Abdullah

Albaraa Abdullah

@AlbraaAbdullah

İşlenmiş konular

Suriye çatışması

Şub 27, 2019

KAHİRE — Mısır Dışişleri Bakanı Semih Şükrü 18 Şubat’ta Dublin’deki Dünya ve Avrupa İlişkileri Enstitüsü’nde yaptığı konuşmada ülkesinin Suriye’nin ulusal bütünlüğü ve egemenliği ilkesine sadık olduğunu vurguladı. Kimi diplomatlar bu sözleri, Mısır’ın Suriye krizinin yegane Arap arabulucu ülkesi olacağı şeklinde yorumladı.

Nitekim, Mısır geçtiğimiz iki ay içinde çok sayıda üst düzey uluslararası yetkiliyi ağırlayarak Suriye’de sekizinci yılını doldurmakta olan iç savaşın çözümüne yönelik temaslarını hızlandırdı. Bu temasların en önemlisi de BM Suriye Özel Temsilcisi Geir Pedersen’in 28 Ocak’ta Kahire'ye gerçekleştirdiği ziyaretti. Mısır Dışişleri Bakanlığı’ndan ziyaret günü yapılan açıklamada BM temsilcisinin “Mısır’ın Suriye’de yaşanan gelişmeler konusunda başvurulacak başlıca ülkelerden biri olmasını arzuladıklarını ve Suriye krizine ilişkin siyasi çözüm sürecinde Kahire’nin vizyonuyla ilerlemeyi düşündüklerini” söyledi. Şükrü de Pedersen’e siyasi çözümün önündeki tıkanıklığın aşılması için yardım çağrısı yaptı.

Mısır Dış ilişkiler Konseyi üyelerinden Rakha Hasan’a göre BM temsilcisinin ocak ayındaki Şam ziyaretinin hemen ardından Kahire’ye gelmesi Mısır’ın konuya ilişkin görüşlerinin ciddiye alındığının önemli bir göstergesi, bilhassa da Pedersen’in Suriye’deki geçiş hükümeti ve anayasa çalışmaları konusunda ortaya koyduğu yeni vizyon düşünüldüğünde.

Mısır’ın Suriye’deki yeniden imar sürecine katılmak istediğini ve bunun Rusya ve Suriye tarafından da memnuniyetle karşılandığını belirten Hassan, yeniden imar için eylül ayında düzenlenen Uluslararası Şam Fuarı’na Mısırlı temsilcilerin de katıldığını hatırlattı.

Al-Monitor’un sorularını telefonla yanıtlayan Hassan şu değerlendirmeyi yaptı: “Mısır’ın geçmişte Suriye rejimiyle kurduğu ticari bağlar Kahire için bir avantajdı. Merkezi İstatistik Kurumu’nun verilerine göre Mısır, Suriye’nin Arap ülkeleri arasında ikinci büyük ihracatçısıydı.”

Öte yandan Mısır’ın Suriye’nin Arap Birliği’ne dönüşü konusunda kimi çekinceler dile getirdiğini anımsatan Hassan, bu konuda Mısır, Katar, Suudi Arabistan ve AB arasında bir mutabakat olduğunu kaydetti. Hassan’a göre bu çekincelerin kaynağı siyasi çözüme öncelik verilmesi. Eski Dışişleri Bakan Yardımcısı Hüseyin Haridi de Mısır’ın siyasi bir çözüm sağlanmadan Arap Birliği’ne dönemeyeceği görüşünde.

Mısır Parlamentosu Dış İlişkiler Komisyonu üyelerinden Dalya Yusuf ise kimi Arap ülkelerinin Suriye’ye yönelik tutumlarının üzücü olduğunu belirterek şöyle dedi: “Mısır’ın Suriye’de yıllardır izlediği dengeli siyaset ve Suudi Arabistan’ın bölgenin muhtelif meselelerinde etkinliğini kaybetmesi Mısır’ın Suriye krizindeki rolünü daha verimli kılıyor. Mısır-Suriye temasları sürüyor ve Şam, Suriye’nin yeniden yapılanma sürecinde Mısır’ın öncü bir rol oynamasını istiyor.”

Kahire Amerikan Üniversitesi’nde siyaset bilimi dersleri veren Noha Bekir ise ABD’nin çekilme planının Suriye’de yol açtığı jeopolitik değişimlerin Mısır’ı makul bir arabulucu kıldığını çünkü Kahire’nin Suriye’deki askeri eylemlere mali dahi olsa hiçbir şekilde müdahil olmadığını söyledi.

Kahire’nin Mısır merkezli Suriyeli muhalifler üzerindeki nüfuzuna ve onları siyasi bir çözüme ikna yeteneğine işaret eden Bekir, Mısır’ın bu sayede anayasa komisyonu kurma çabalarında verimli rol oynayabileceğine dikkat çekti. Bekir bunun uluslararası toplumun menfaatleriyle de örtüştüğünü kaydetti. Suriye 2018 yılının ortalarında farklı Suriyeli muhalif gruplar arasında Kahire’de imzalanan ateşkese de aracı olmuştu.

El Ahram gazetesinin editörlerinden Ayman El Sisi ise Kahire’nin, rejimle uzlaşmaları için Mısır’daki Suriyeli muhaliflere baskı yaptığını aktardı. Kahire’nin arabuluculuk rolünün uluslararası toplumun menfaatleriyle örtüştüğü görüşüne katılan Sisi, Mısır istihbaratının 2017’de Güney Sudan’da ve Filistinli gruplar arasındaki uzlaşı süreçlerindeki başarısına işaret etti. Bunlar, Kahire’nin uzlaşı ve iç çatışmalarda orta yolu bulma tecrübesini artıran süreçlerdi.

Ayman El Sisi Al-Monitor’a şöyle dedi: “Cumhurbaşkanı Abdülfettah Sisi asker kökenli bir isim ve Suriye’nin güvenlik ve istikrarının Mısır’ın güvenlik ve istikrarıyla doğrudan bağlantılı olduğuna dair güçlü bir inanca sahip.”

Cumhurbaşkanı Sisi kasım 2016’da iç çatışmalarla boğuşan Arap ülkelerindeki ulusal orduları desteklediğini açıklamış ve uluslararası kamuoyunu Suriye ve Libya ordularını desteklemeye çağırmıştı.

Arap Birliği’ne üyelik konusuna gelince, bir dönem Mısır’da dışişleri bakanlığı yapan Arap Birliği Genel Sekreteri Ahmet Ebu Gayt 11 Şubat’ta Suriye’nin kuruluşa yeniden üyeliği konusunda henüz bir görüş birliği sağlanmadığını açıkladı.

Kahire Abdülfettah Sisi’nin 2014’te iktidara gelmesinden bu yana ve pek çok Arap ve Körfez ülkesinin Suriye rejimine sırt çevirdiği bir ortamda Suriyeli yetkililere kapısını daima açık tuttu. Son olarak, aralık ayında, Suriye Ulusal Güvenlik Ofisi Başkanı Ali El Memlük siyasi ve güvenlik konularını görüşmek üzere Kahire’ye geldi.

Mısır’ın farklı ülkeleri bir araya getirerek Suriye’deki süreci ilerletmek ve anayasa komisyonunun kuruluşuna önayak olmak için çabalarına hız vermesi muhtemel. Bu, yeniden imar ve mültecilerin Suriye’ye dönüşüne ilişkin planlalamarla da örtüşen bir adım olur.

Recommended Articles

Rusya ve Suriye rejimi İdlib'de onlarca hastane bombaladı
Khaled al-Khateb | İdlib | Şub 16, 2020
İran ABD’ye karşı Rusya ve Türkiye’yi yanına alabilir mi?
Saeid Jafari | Iran-US tensions | Oca 14, 2020
Hamas için seçim zamanı: Mısır mı İran mı?
Shlomi Eldar | Gazze | Oca 10, 2020
Kürtleri süpürme hamlesinde üç ters sonuç
Fehim Taştekin | Kürtler ve Kürdistan | Ara 11, 2019
Suriyeli Kürtler arasında çatlak devam ediyor
Shivan Ibrahim | Kürtler ve Kürdistan | Ara 9, 2019

Recent Podcasts

Featured Video

More from  Mısır'ın Nabzı

al-monitor
Mısır-Türkiye arasındaki enerji kavgası alevleniyor
Rasha Mahmoud | Petrol ve gaz | Mar 27, 2020
al-monitor
Libyalı Yahudiler ülkelerine dönüş hakkı istiyor
George Mikhail | etnik azınlıklar | Şub 21, 2020
al-monitor
Mısır-Türkiye dizi savaşına Mısır’ın fetva kurumu da katıldı
Shahira Amin | Sanat ve Eğlence | Şub 16, 2020
al-monitor
Türkiye-Mısır dizi savaşında sırada Kavalalı Mehmet Ali Paşa mı var
Ahmed Fouad | Sanat ve Eğlence | Oca 20, 2020