Türkiye'nin Nabzı

Türkiye Bitcoin’e kapıyı kapadı

By
p
Article Summary
Bitcoin kullanımı tüm dünyada yaygınlaşırken Türkiye’de hükümet sanal paralara karşı tavır koydu.

Anormal değer artışıyla dünyanın en popüler sanal para birimi haline gelen Bitcoin’in kabul alanı genişlerken Türkiye’de tam tersi bir tavır gelişiyor. Sanal paraları “patlamaya hazır balon” olarak gören hükümet, uzak durulmasını tavsiye etti. Piyasadaki işlemler Merkez Bankası, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Maliye Bakanlığı tarafından yakın takibe alındı.

Merkez Bankası bu akımın nereye gidebileceğini anlamaya çalışıyor. SPK ise aracı kurumları “sanal para birimlerine dayalı spot veya türev işlemlerin yapılmaması” konusunda uyardı

Türkiye’de 1980’li yıllarda “banker faciası” yaşanmış, 1990’lı yıllarda yüksek getiri vaadiyle para toplayıp “saadet zinciri” oluşturanların dolandırıcı olduğu anlaşılmıştı. Yakın geçmişte ise forex faciası yaşandı. Kısa sürede zengin olma vaadinde bulunan yüksek kaldıraçlı forex işlemleri çok sayıda kişinin evini, arabasını, servetini yitirmesine neden oldu. Sanal paralara yatırımı teşvik etmek için sosyal medyada yer alan haberler de forex piyasasının rağbet gördüğü günlerdeki reklamlara benziyor.

Türkiye’nin sanal paralara karşı kapıyı kapatmasının bilinçaltında geçmişteki acı tecrübeler yatıyor. Bu tür olayların yaşanmaması için tedbir alma isteği, sanal paraların geleceğine yatırım yapma cesaretinin önüne geçmiş durumda.

Oysa Japonya nisan ayında yaptığı bir yasal düzenleme ile kripto paraların kullanımına resmiyet kazandırdı. Son olarak bir Japon şirketi çalışanlara maaşlarının bir bölümünü Bitcoin ile ödeyeceğini açıkladı. Ancak Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın Bitcoin’i tanıması gibi bir ihtimal yok. Çünkü hükümet üyeleri kripto paraların dünya ticaretinin geleceğinde söz sahibi olabileceğine inanmıyor.

Bitcoin’e karşı devlet kanadından ilk taarruz Diyanet İşleri Başkanlığı’ndan geldi. Türkiye’de hemen her alanda fetva veren Din İşleri Yüksek Kurulu kripto paralarla işlem yapmanın uygun olmadığını bildirdi: “Özünde ciddi belirsizlikler taşıyan, aldanma ve aldatma riski ileri düzeyde olan dolayısıyla herhangi bir güvencesi bulunmayan ve kamuoyunda ‘saadet zinciri’ olarak bilinen uygulamalar gibi belirli kesimlerin haksız ve sebepsiz zenginleşmesine yol açan dijital kripto paraların kullanımı caiz değildir.”

Diyanet’in fetvasından sonra hükümet üyelerinden aynı içerikte açıklamalar gelmeye başladı. Başbakan Yardımcısı Mehmet Şimşek Twitter’dan paylaştığı mesajda “Bitcoin finans tarihinin en büyük balonu olan lale çılgınlığını geçmiş. Bu spekülasyondan uzak durmalı. Bitcoin fiyatı aniden aşırı derecede yükselebildiği gibi daha sonra çöküşe de geçebilir.” dedi. 

Şimşek’in 13 Aralık’ta paylaştığı mesaja iki günde 300’ü aşkın yanıt geldi. Bakan’a gelen tepkilerden biri “Bitcoinhaberi” isimli kullanıcıyla aitti: “Sayın Mehmet Şimşek, bundan yıllar sonra hükümet adına ilk açıklamayı yapan olarak anılacaksınız. Tıpkı 1859’da ABD Patent Dairesi Başkanı Charles H. Duell tarafından ‘icat edilecek her şey icat edildi’ açıklamasında olduğu gibi.”

Mehmet Şimşek’e gelen diğer tepkiler vatandaşın Bitcoin’e nasıl baktığını gösteriyor:

  • Lütfen bir yılın 12 ayı boyunca her ay bin 404 lirayla kiralık bir evde üç çocuk babası gibi yaşayın. Sonra karşınıza bitcoin getirildiğini düşünün ve ne yapardınız onu söyleyin.

  • Bir yandan vergi almak için düzenleme yapmaya çalışıyorsunuz bir yandan lale balonu diyorsunuz. Sizin gibi siyasetçiler olduğu sürece bu ülke dolar bağımlılığından kurtulamaz. Türkiye’de insanların dolar yatırımlarının yarısı Bitcoin’e yapılsa dolar bugün 3.50 olur, faiz düşer.

  • Henüz çok yeni olan ve önümüzdeki çağı etkileyecek bir teknolojiden nasıl fayda sağlarım, ülkeme nasıl ek gelir getirebilirim, hangi teşvikleri veririm de ekonomiye olumlu katkı sağlarım diye düşüneceğinize böyle abuk subuk Tweet’ler atarak milleti korkutuyorsunuz.

Mehmet Şimşek’in açıklamasına Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekci’den destek geldi. Bitcoin türü çılgınlıklarda dolandırıcılığın en sondakine kadar devam ettiğini belirten Zeybekci “Bu global bir saadet zinciridir, alt zemini yoktur.” dedi.

Türkiye’de mayıs ayında 9 bin 110 kişi Bitcoin alışverişi yaparken, aralık ayında bu sayı 42 bin 600’e ulaştı. Konut satışından kırtasiyeye, kafe ve restoranlardan hukuk ve tıp alanlarına kadar geniş bir yelpazede Bitcoin’e kapı aralanmış durumda. 

Maliye Bakanlığı Bitcoin’in emtia mı, para mı olduğuna karar verdikten sonra vergilendirme yapacak. Ancak özel sektör devletten hızlı.

Türkiye’de Bitcoin ile konut satacağını duyuran ilk inşaat firması Mia Vita’nın yöneticisi Erdal Daltaban, vergi sorununu nasıl aştıklarını Al-Monitor’a anlattı: “Biz bunu emtia olarak kabul etmedik. Para olarak görüyoruz. Ama devlette belirsizlik var. Hangi mevzuattan vergilendireceklerini bilemiyorlar. Oysa biz euro veya dolar cinsinden alışverişlerde ödeme nasılsa aynı tür muamele yapıyoruz. Yani Bitcoin transferi hesabımıza düştüğü anda o anki kur üzerinden Türk Lirası’na çeviriyoruz. Bunu yaparken Türkiye’deki en büyük aracı kurum olan BTCTurk’un kurunu baz alıyoruz. Bitcoin faturası kesemediğimiz için TL karşılığı üzerinden fatura kesiyoruz. Vergisini de TL satışlarda olduğu gibi ödüyoruz.”

Türkiye Bitcoin’e yol vermiyor ama bazı devletler kapıyı kapasa da sanal ortamda ne kapı var ne baca. Bitcoin ve türevleri piyasadaki talebe bağlı olarak güçlü seyrini sürdürüyor. Belki sanal sistemden beslenen küresel bir dolandırıcılık olayı patlak verecek, belki dünyadaki mevcut para ve ticaret sistemini değiştiren bir devrim yaşanacak. Ne olacağını tahmin edebilmek için bir süre daha izlemek gerekiyor. Ancak şunu söylemek mümkün: Sanal paralar somut, elle tutulur bir üretimden destek almıyor.

Dünyada 16,7 milyon Bitcoin işlem görüyor. Toplam çıkarılacak Bitcoin sayısı 21 milyon. İşte fiyatın hızla yükselmesindeki en büyük neden bu. Arz çok düşük, talep gittikçe artıyor.

Bitcoin’de vadeli kontratların Chicago’daki CBOE borsasında işleme açılmasından bir hafta sonra ikinci vadeli işlemler 17 Aralık 2017 gece yarısı itibarıyla dünyanın en büyük borsa işletmecisi CME Group’ta başladı. Vadeli işlemlerin yükselişe hız katması bekleniyor. 

Artan taleple birlikte bir yılda yüzde bin 700 gibi dünyada benzeri görülmemiş, çılgın bir değerlenme söz konusu. Ve tüm dünyada “görünmez kişiler” sosyal medya imkânlarını kullanarak talebi dolayısıyla da değer artışını körüklüyor. Kısa sürede zengin olmak isteyenler Bitcoin’in altın sarısı ışığıyla aydınlatılmış bir tünelde şimdilik hızla ve sevinçle koşuyor. Ancak tünelin çıkışında uçurum olma ihtimalini de göz ardı etmemek gerekir.

Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun

  • Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
  • Arşivlenmiş makaleler
  • Özel etkinlikler
  • Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
  • Haftalık lobicilik bülteni
Bu bölümlerde bulundu: ekonomi ve ticaret

Profesyonel gazetecilik hayatına 34 yıl önce başlayan Çetingüleç, Sabah medya grubunda çalıştığı 23 yıl içinde, Başbakanlık muhabirliği, Cumhurbaşkanlığı muhabirliği, ekonomi servisi ve parlamento bürosu şefliği de dahil pek çok farklı alanda görev yapmıştır. Dokuz yıl boyunca Takvim gazetesinin Ankara Temsilciliğini üstlenen ve aynı gazetede köşe yazan Çetingüleç’in yayımlanmış iki kitabı vardır.

NEVER MISS
ANOTHER STORY
Haber bültenimize üye olun
x

The website uses cookies and similar technologies to track browsing behavior for adapting the website to the user, for delivering our services, for market research, and for advertising. Detailed information, including the right to withdraw consent, can be found in our Privacy Policy. To view our Privacy Policy in full, click here. By using our site, you agree to these terms.

Accept